← Wszystkie artykułyNormy i dokumentacja

AGS4 – format wymiany danych geotechnicznych w praktyce

Jak zbudowany jest plik AGS4 (GROUP, HEADING, UNIT, TYPE, DATA), które grupy są najważniejsze – PROJ, LOCA, GEOL, WSTG, SAMP, ISPT, SCPG/SCPT, DPRG/DPRB – jak walidować plik i dlaczego zamawiający infrastrukturalni go wymagają.

9 października 2026 · 7 min czytania · Zespół geocore

Coraz więcej specyfikacji przetargowych – szczególnie przy dużych inwestycjach liniowych, projektach z udziałem firm zagranicznych i kontraktach w formule „projektuj i buduj” – zawiera zdanie: wyniki badań należy przekazać również w formacie AGS4. Dla firmy, która dotąd oddawała PDF-y i arkusze Excela, to bywa zaskoczenie. Ten artykuł wyjaśnia, czym jest AGS4, jak wygląda plik od środka i na co uważać, żeby przekazany plik dał się wczytać po drugiej stronie.

Czym jest AGS

AGS to format opracowany przez brytyjskie Association of Geotechnical and Geoenvironmental Specialists – zrzeszenie firm geotechnicznych i środowiskowych. Pierwsza wersja powstała w 1992 r., czwarta generacja (AGS4) w 2010 r. Obecnie najczęściej stosowaną i wskazywaną w specyfikacjach wersją jest AGS 4.1.1 (2022); narzędzia walidacyjne obsługują też nowsze słowniki – przed przekazaniem danych ustal z zamawiającym wymaganą wersję.

AGS nie jest formatem raportu – nie zastępuje kart otworów ani dokumentacji. To ustrukturyzowany zapis danych faktograficznych (lokalizacja, warstwy, próbki, wyniki badań), który da się wczytać do bazy danych, programu do modelowania 3D, GIS-u czy narzędzia BIM bez ręcznego przepisywania.

Budowa pliku

Plik AGS4 to zwykły plik tekstowy (rozszerzenie .ags), w którym dane są zapisane jako pola w cudzysłowach rozdzielone przecinkami. Plik składa się z grup (GROUP), a każda grupa z wierszy oznaczonych pierwszym polem:

Wiersz Znaczenie
GROUP nazwa grupy (4 znaki, np. LOCA)
HEADING nazwy pól grupy (np. LOCA_ID, LOCA_NATE, LOCA_NATN)
UNIT jednostki pól (m, kPa, MPa, %…)
TYPE typy danych pól
DATA kolejne rekordy

Przykład (skrócony):

"GROUP","LOCA"
"HEADING","LOCA_ID","LOCA_TYPE","LOCA_NATE","LOCA_NATN","LOCA_GL","LOCA_FDEP"
"UNIT","","","m","m","m","m"
"TYPE","ID","PA","2DP","2DP","2DP","2DP"
"DATA","BH01","CP","5521345.20","5778902.15","112.35","8.00"
"DATA","CPT01","CPT","5521360.00","5778910.00","112.40","15.20"

Najważniejsze typy danych:

  • ID – identyfikator (np. LOCA_ID), wiąże grupy ze sobą,
  • PA – wartość z listy skrótów (zdefiniowana w grupie ABBR),
  • X – tekst,
  • 2DP, 3DP – liczba o określonej liczbie miejsc po przecinku; 2SF, 3SF – liczba cyfr znaczących,
  • DT – data/czas w określonym formacie,
  • U – wartość ze zmienną dokładnością.

Kilka zasad technicznych, o które najczęściej potykają się pliki tworzone ręcznie:

  • separator dziesiętny to kropka, niezależnie od ustawień regionalnych,
  • każde pole jest w podwójnych cudzysłowach,
  • linie kończą się CR+LF,
  • plik powinien być w ASCII (lub zgodnie z wymaganiami wersji – polskie znaki w opisach to częste źródło błędów walidacji, dlatego opisy zwykle się transliteruje),
  • każda grupa danych musi mieć swoje jednostki i typy opisane w grupach UNIT i TYPE, a skróty PA – w ABBR.

Grupy obowiązkowe i słownikowe

Każdy plik zawiera kilka grup „administracyjnych”:

Grupa Zawartość
PROJ projekt: identyfikator, nazwa, lokalizacja, zleceniodawca, wykonawca
TRAN transmisja: wersja AGS, data wydania pliku, status (np. wstępny/ostateczny), układ odniesienia
ABBR definicje skrótów używanych w polach PA
TYPE definicje typów danych użytych w pliku
UNIT definicje jednostek użytych w pliku
DICT definicje grup i pól niestandardowych (spoza słownika AGS)

DICT to ważna furtka: jeśli potrzebujesz pola, którego nie ma w słowniku (np. polskiego symbolu gruntu wg PN-86), definiujesz je w DICT i plik nadal jest poprawny.

Najważniejsze grupy danych

Grupa Zawartość Klucz
LOCA punkty badawcze: typ (otwór, CPT, DP…), współrzędne, rzędna terenu, głębokość końcowa LOCA_ID
GEOL opis warstw: strop, spąg, opis, kod legendy, kod geologiczny, stratygrafia LOCA_ID + GEOL_TOP
DETL opis szczegółowy (wtrącenia, cechy w przedziałach głębokości)
WSTG / WSTD woda gruntowa: nawiercenie (WSTG) i odczyty w czasie (WSTD)
SAMP próbki: głębokość, typ, identyfikator, średnica LOCA_ID + SAMP_TOP + SAMP_TYPE + SAMP_REF
ISPT badanie SPT: liczba uderzeń, przyrosty
SCPG CPT – informacje ogólne o badaniu (stożek, współczynnik powierzchni, klasa badania)
SCPT CPT – odczyty (qc, fs, u2… w głębokości)
SCPP CPT – parametry wyinterpretowane
DPRG sondowanie dynamiczne – informacje ogólne (typ sondy, młot, stożek)
DPRB sondowanie dynamiczne – liczby uderzeń w przyrostach
CORE, FRAC, DISC rdzeniowanie (TCR, SCR, RQD), spękania, nieciągłości
WETH zwietrzenie
IVAN badanie sondą krzyżakową (FVT)
LNMC, LLPL, LDEN, GRAG/GRAT laboratorium: wilgotność, granice Atterberga, gęstość, uziarnienie SAMP
FILE pliki towarzyszące (np. zdjęcia rdzeni, karty PDF)

Grupy są powiązane kluczami. Rekord w SAMP odwołuje się do punktu z LOCA, wynik w LNMC – do próbki z SAMP. Jeśli klucz się nie zgadza (np. próbka z nieistniejącego otworu), walidator zgłosi błąd.

Walidacja

Plik, który „otwiera się w Notatniku”, nie musi być poprawny. Przed przekazaniem plik trzeba przepuścić przez walidator AGS. Sprawdza on m.in.:

  • strukturę pliku (kolejność wierszy, cudzysłowy, końce linii),
  • zgodność nazw grup i pól ze słownikiem AGS (lub z definicjami w DICT),
  • obecność wymaganych grup (PROJ, TRAN, UNIT, TYPE, a przy PA – ABBR),
  • zgodność wartości z zadeklarowanym typem (np. 2DP z dokładnie dwoma miejscami po przecinku),
  • unikalność kluczy i istnienie rekordów nadrzędnych (np. LOCA dla każdej próbki),
  • znaki spoza dopuszczalnego zestawu.

Walidatory udostępnia samo stowarzyszenie AGS oraz społeczność (m.in. otwarta biblioteka Python python-ags4 utrzymywana przez grupę roboczą AGS i aplikacja desktopowa oparta na niej). Plik oddany zamawiającemu powinien przejść walidację bez błędów; ostrzeżenia warto przejrzeć i ewentualnie opisać w piśmie przewodnim.

Dlaczego zamawiający tego wymagają

  1. Dane przeżywają projekt. Inwestycja liniowa trwa kilkanaście lat: koncepcja, STEŚ, projekt budowlany, wykonawczy, budowa, eksploatacja. Dane w AGS można wczytać do wspólnej bazy i wykorzystać na każdym etapie – bez przepisywania z PDF-ów.
  2. Modele 3D i BIM. Programy do modelowania geologicznego i środowiska BIM importują AGS bezpośrednio. Model podłoża zbudowany z kilkuset otworów z PDF-ów to tygodnie pracy; z AGS – godziny.
  3. Kontrola jakości. Walidacja wymusza kompletność: każda próbka ma otwór, każdy otwór współrzędne, każda jednostka jest zdefiniowana.
  4. Niezależność od wykonawcy. Zamawiający nie jest uzależniony od programu, w którym wykonawca prowadził dane.
  5. Standard międzynarodowy. W Wielkiej Brytanii AGS jest wymagany powszechnie, w tym przez zarządców infrastruktury drogowej i kolejowej; w innych krajach (m.in. Irlandia, Hongkong, Australia, Nowa Zelandia) jest szeroko stosowany. Firmy projektowe z tych rynków oczekują go także w Polsce.

Na co uważać przy pierwszym pliku AGS

  • Współrzędne i układ. Podaj układ odniesienia (np. PL-2000 strefa 6, EPSG:2177) i wysokości (PL-EVRF2007-NH) w TRAN lub w polach LOCA. Uważaj na kolejność E/N – w polskich układach „X” to północ.
  • Opis gruntu. Pole GEOL_DESC to tekst; klasyfikacja wg PN-86 nie ma odpowiednika w słowniku – albo dodaj ją przez DICT, albo podaj w opisie. Kod legendy (GEOL_LEG) powinien odpowiadać liście kodów uzgodnionej z zamawiającym.
  • CPT. Wiele programów oczekuje qc w MPa i fs w MPa (zgodnie z jednostkami słownika) – sprawdź, czy nie eksportujesz fs w kPa z jednostką „MPa”.
  • Sondowania dynamiczne. W DPRG podaj typ sondy zgodny z ISO 22476-2 (DPL, DPM, DPH, DPSH-A, DPSH-B), a w DPRB – przyrost wpędu odpowiadający N10 lub N20.
  • Otwory „z interpretacji”. Profile odczytane z przekroju (otwory wirtualne) nie powinny trafić do AGS jako badania.
  • Wersja. Zamawiający może wymagać konkretnej wersji (4.0.4, 4.1, 4.1.1…) – nagłówek TRAN_AGS musi się z nią zgadzać.

Jak to wygląda w geocore

geocore eksportuje dane zlecenia do pliku AGS 4.1.1. W pliku znajdują się grupy PROJ, TRAN, LOCA (otwory i sondowania), GEOL i DETL (warstwy i opis szczegółowy), WETH, CORE i FRAC, DISC, WSTG (zwierciadło), ISPT (SPT), IVAN (FVT), SAMP z wynikami laboratoryjnymi (LNMC, LLPL, LDEN, GRAG/GRAT), SCPG/SCPT/SCPP (CPT), DPRG/DPRB (DP) oraz FILE dla zdjęć z terenu, a także grupy słownikowe DICT, ABBR, TYPE i UNIT. Polskie znaki są transliterowane, nagłówki, typy i jednostki zgodne ze słownikiem AGS 4.1.1. Przed pobraniem można obejrzeć podgląd pliku – listę grup i ich zawartość w tabeli – a przy zdjęciach plik pobiera się jako ZIP. Otwory wirtualne z przekrojów są pomijane. Gotowy plik i tak warto sprawdzić zewnętrznym walidatorem AGS przed przekazaniem.

Źródła

  • Association of Geotechnical and Geoenvironmental Specialists, AGS4 Data Format – specyfikacja i słownik (wersja 4.1.1), ags.org.uk/data-format.
  • The National Archives (UK), PRONOM – opis formatu AGS4 (fmt/1649).
  • AGS Data Format Working Group, biblioteka python-ags4 i aplikacja walidacyjna (gitlab.com/ags-data-format-wg).
  • PN-EN ISO 22476-1, PN-EN ISO 22476-2 – definicje badań CPT i DP odwzorowywanych w grupach SCPG/SCPT i DPRG/DPRB.