Dokumentacja › Obliczenia

28. Profile parametrów

Zestawienie parametrów z wielu sondowań CPT, DMT i DP na wspólnej osi rzędnych (m n.p.m.) albo głębokości – kilka parametrów w panelach obok siebie, z wyróżnioną strefą i kartą PDF.

W aplikacji: Obliczenia → Profile parametrów

Wstęp

Moduł „Profile parametrów” rysuje wykresy parametrów w funkcji rzędnej albo głębokości. Na jednym wykresie zestawia ten sam parametr z kilku badań, a kilka parametrów stawia w panelach obok siebie, na wspólnej osi pionowej. Służy do porównania badań wykonanych w różnych miejscach terenu, oceny zmienności podłoża i wydzielenia warstw o podobnych parametrach. Pomaga też wskazać strefę słabych parametrów (np. glinę miękkoplastyczną pod halą).

Skąd moduł bierze dane. Moduł nie ma własnych danych pomiarowych. Bierze wyniki z badań zlecenia i przelicza je na bieżąco, tak samo jak moduły źródłowe:

Rodzaj badania Moduł źródłowy Parametry dostępne w profilu
Sondowanie CPT/CPTU Sondowania → Sondowania CPT qc, fs, Rf, Ic, M, su, φ′, ID
Badanie dylatometrem DMT Sondowania → Sondowania DMT M, su, φ′, K0, OCR, ED, KD
Sondowanie dynamiczne DP Sondowania DP ID, N, qd

Rzędne terenu w punktach badań pochodzą ze współrzędnych badań (geodezja, kolumna z). Każda zmiana w badaniu źródłowym – pomiar, interpretacja, rzędna – od razu zmienia profil.

Dokąd oddaje wyniki. Wynikiem jest karta „Profile parametrów:” (PDF, DXF, SVG, PNG) – załącznik do dokumentacji. Profile pomagają też w ustaleniu granic i parametrów warstw do Przekrojów geotechnicznych oraz do Statystyki.

Układ ekranu

Moduł „Profile parametrów” z zestawieniem „qc, M, su – strefa hali”

  1. „Dodaj” – tworzy nowe zestawienie „Profile parametrów n” z ustawieniami domyślnymi: bez badań, parametry qc, M i su, oś w rzędnych, strefa bez granic z opisem „Strefa słabych parametrów”.
  2. Zestawienie na liście („qc, M, su – strefa hali”) – kliknij, aby otworzyć je w edytorze. Pod nazwą widać liczbę badań i parametrów („4 badań · 3 parametrów”). Ikona kosza usuwa zestawienie (pytanie „Usunąć: nazwa?”; zestawienie trafia do kosza na 30 dni).
  3. Drugie zestawienie („Zagęszczenie ID – DP i CPT”) – przykład porównania sondowań dynamicznych z sondowaniem CPT na osi głębokości.
  4. „Podgląd PDF” – podgląd karty. Przycisk jest nieaktywny, dopóki zestawienie nie ma co najmniej jednego badania i jednego parametru.
  5. „Generuj karty…” – karty wielu zestawień naraz.
  6. „Kosz” – usunięte zestawienia.
  7. „Nazwa” – nazwa zestawienia (jest też nazwą na karcie); obok etykieta „zestawienie profili”.
  8. „Historia” – historia zmian z możliwością przywrócenia wcześniejszej wersji. Zmiany zapisują się automatycznie.
  9. Sekcja „Badania” – wybór badań.
  10. Sekcja „Parametry (panele obok siebie)” – wybór parametrów i rodzaju osi.

Niżej są sekcje „Wyróżniona strefa” i „Podgląd”. Moduł nie ma prawego panelu wyników, a zestawień nie można kopiować ani przenosić do innego zlecenia.

Wprowadzanie danych

Badania, parametry i oś

Sekcje „Badania”, „Parametry (panele obok siebie)” i „Wyróżniona strefa”

  1. Badanie wybrane (np. „CPTU-1 Sondowania CPT”) – przycisk wypełniony kolorem. Kliknięcie usuwa badanie z zestawienia.
  2. Badanie niewybrane (np. „DP-1 Sondowania DP”) – przycisk z obramowaniem. Kliknięcie dodaje badanie. Na przycisku jest nazwa badania i jego rodzaj („Sondowania CPT”, „Sondowania DMT”, „Sondowania DP”).
  3. Parametr wybrany (np. „qc [MPa]” z ×) – parametr ma panel na wykresie. Kliknięcie go usuwa.
  4. Parametr niewybrany – kliknięcie dodaje panel na końcu (po prawej).
  5. „Oś w rzędnych (m n.p.m.) – badania o różnych rzędnych terenu są porównywalne” – przełącznik osi pionowej.
  6. Sekcja „Wyróżniona strefa”.

Badania. Na liście są wszystkie sondowania CPT, DMT i DP zlecenia. Gdy w zleceniu nie ma takich badań, pojawia się napis „Brak sondowań CPT, DMT ani DP w zleceniu.”. Kolejność kliknięć wyznacza kolejność serii, a więc kolory linii (niebieski, czerwony, zielony, pomarańczowy, fioletowy, turkusowy, szary, rudy, granatowy, purpurowy – potem od nowa).

Parametry. Kolejność kliknięć wyznacza kolejność paneli od lewej. Dostępnych jest 14 parametrów:

Przycisk Jednostka Opis Z jakich badań
„qc [MPa]” MPa opór stożka CPT
„fs [kPa]” kPa tarcie na tulei (w module CPT w MPa, tu ×1000) CPT
„Rf [%]” % współczynnik tarcia CPT
„Ic [-]” – wskaźnik typu gruntu CPT
„M [MPa]” MPa moduł edometryczny CPT, DMT
„su [kPa]” kPa wytrzymałość na ścinanie bez odpływu (grunty spoiste) CPT, DMT
„φ′ [°]” ° efektywny kąt tarcia wewnętrznego (grunty niespoiste) CPT, DMT
„ID [-]” – stopień zagęszczenia (grunty niespoiste) CPT, DP
„N [uderzenia]” – liczba uderzeń na odcinek wpędu sondy DP
„qd [MPa]” MPa jednostkowy dynamiczny opór stożka DP
„K0 [-]” – współczynnik parcia spoczynkowego DMT
„OCR [-]” – wskaźnik prekonsolidacji DMT
„ED [MPa]” MPa moduł dylatometryczny DMT
„KD [-]” – wskaźnik naprężenia poziomego DMT

Parametr niedostępny dla wybranych badań jest wyszarzony

  1. Parametr, którego nie ma w żadnym z wybranych badań, jest wyszarzony – na zrzucie „N [uderzenia]” i „qd [MPa]”, bo zestawienie nie zawiera sondowań DP. Można go wybrać, ale panel będzie pusty. Po najechaniu myszą podpowiedź pokazuje, z jakich badań parametr pochodzi („Dostępny dla: Sondowania DP”).

Oś pionowa. Gdy przełącznik jest włączony (domyślnie), oś pokazuje rzędną w m n.p.m., rosnącą do góry („Rzędna [m n.p.m.]”). Każde badanie przesuwane jest o swoją rzędną terenu, więc badania z miejsc o różnej wysokości są porównywalne – ta sama warstwa leży na podobnej rzędnej. Po wyłączeniu oś pokazuje głębokość od terenu każdego badania, rosnącą w dół („Głębokość [m p.p.t.]”).

Zestawienie „Zagęszczenie ID – DP i CPT” z osią w głębokościach

  1. Przełącznik osi wyłączony – oś w głębokościach.
  2. Etykiety pól strefy zmieniają się na „Od głębokości [m]” i „Do głębokości [m]”.

Uwaga. Badanie bez rzędnej terenu traktowane jest tak, jakby teren leżał na rzędnej 0,00 m n.p.m. Przy osi w rzędnych jego profil znajdzie się wtedy daleko poniżej pozostałych. Uzupełnij rzędną w geodezji albo użyj osi w głębokościach.

Wyróżniona strefa

Pole Jednostka Opis Uwagi
„Od rzędnej [m n.p.m.]” / „Od głębokości [m]” m jedna granica strefy w jednostkach osi; puste = brak strefy
„Do rzędnej [m n.p.m.]” / „Do głębokości [m]” m druga granica strefy kolejność granic dowolna
„Opis” – podpis strefy na wykresie domyślnie „Strefa słabych parametrów”

Strefa rysowana jest we wszystkich panelach jako czerwony półprzezroczysty pas z przerywaną ramką. Opis strefy pojawia się nad jej górną krawędzią, wyrównany do prawej krawędzi wykresu. Strefa pojawia się dopiero wtedy, gdy wypełnisz obie granice. Wartości zapisują się po opuszczeniu pola i przyjmują przecinek lub kropkę dziesiętną.

Uwaga. Granice strefy zapisane są jako liczby, bez informacji o rodzaju osi. Po przełączeniu osi z rzędnych na głębokości (lub odwrotnie) wpisz granice od nowa – np. 92,5 m n.p.m. zinterpretowane jako głębokość 92,5 m wypadnie poza wykres.

W przykładzie „qc, M, su – strefa hali” strefa 92,5–95,5 m n.p.m. „Glina – słabsze parametry” obejmuje warstwę gliny o niskim qc (ok. 1 MPa) i M (ok. 10 MPa) we wszystkich trzech sondowaniach CPT.

Podgląd

Sekcja „Podgląd” w edytorze

Sekcja „Podgląd” pokazuje wykres taki jak na karcie, ale niższy (170 mm zamiast 215 mm). Nad wykresem jest legenda: kolor linii, nazwa badania, rodzaj badania i rzędna terenu, np. „CPTU-1 (Sondowania CPT, z = 98.60)”. Gdy nie wybrano badań lub parametrów, w miejscu wykresu jest napis „Wybierz badania i parametry.”.

Generowanie kart

Podgląd PDF

Podgląd karty „Profile parametrów”

  1. „Edytor” – powrót do edytora.
  2. „Nr załącznika” – wzorzec numeru załącznika (zmienna w $…$ rośnie dla kolejnych zestawień, np. 2.$4$c → 2.4c, 2.5c…). Pod polem jest numer tej karty.
  3. „Język karty” – „Polski” lub „English”.
  4. „Skala szarości” – podgląd i eksport w odcieniach szarości. Poniżej przełącznik „Wydruk eko”.
  5. „PDF” – pobranie karty (plik profile_parametrow_<nazwa>.pdf).
  6. „DXF (CAD)” – karta jako rysunek DXF.
  7. „SVG” – grafika wektorowa.
  8. „PNG” – obraz rastrowy.

Uwaga. Opisy na wykresie („Rzędna [m n.p.m.]”, „Głębokość [m p.p.t.]”, „Profile parametrów:”, nazwy rodzajów badań w legendzie) nie mają wersji angielskiej. Przy „Język karty: English” zostają po polsku.

„Generuj karty…” otwiera okno „Generuj: profile parametrów” – takie samo jak w innych modułach (zaznaczanie zestawień, numery załączników, „Spis załączników (xlsx)”, „Język kart”, „Wydruk”, „DXF”, „PDF (n)”); opis okna – w rozdziale Statystyka. W generatorze są tylko zestawienia z co najmniej jednym badaniem i jednym parametrem.

Dane na karcie

Karta ma jedną stronę A4: nagłówek z wykonawcą i adresem (z danych zlecenia), tytuł „Profile parametrów:” z nazwą zestawienia i „Załącznik nr”, w stopce „Wykonano w programie Geocore”.

Karta „qc, M, su – strefa hali” – oś w rzędnych, strefa słabych parametrów

Element Opis Kiedy się pojawia
Legenda dla każdej serii: kolor, „nazwa (rodzaj badania, z = rzędna terenu)” zawsze (badania, które mają współrzędne)
Oś pionowa „Rzędna [m n.p.m.]” (rośnie do góry) albo „Głębokość [m p.p.t.]” (rośnie w dół), zakres od najmniejszej do największej wartości wszystkich punktów, zaokrąglony do „ładnych” wartości zawsze
Panel parametru tytuł panelu (np. „qc [MPa]”), oś pozioma z podziałką u góry, siatka, linie wszystkich serii jeden panel na każdy wybrany parametr, w kolejności wyboru
Linie serii wartości parametru w kolejnych punktach pomiarowych badania gdy badanie ma ten parametr
Znaczniki punktów (kółka) punkty pomiarowe tylko dla serii, które w danym panelu mają nie więcej niż 60 punktów (zwykle DP i DMT, nie CPT)
Wyróżniona strefa czerwony pas przez wszystkie panele i jego opis gdy obie granice są wypełnione

Zakres osi poziomej panelu zaczyna się od 0 (albo od wartości ujemnej, jeśli taka występuje) i kończy na największej wartości ze wszystkich serii, zaokrąglonej w górę. Każdy panel ma szerokość 42 mm, więc na A4 mieszczą się najwyżej 4 panele. Przy większej liczbie parametrów wykres jest szerszy niż strona – zrób dwa zestawienia.

Karta „Zagęszczenie ID – DP i CPT” – oś w głębokościach

Na drugiej karcie widać porównanie stopnia zagęszczenia IDI_D z sondowań DP-1 (sonda DPL) i DP-2 (sonda DPH) oraz sondowania CPTU-1 oraz liczby uderzeń N10N_{10}. Punkty DP mają znaczniki (mniej niż 60 punktów), linia CPT – nie.

Interpretacja i obliczenia

Wartości parametrów CPT i DMT to wyniki interpretacji z modułów źródłowych (te same, które widać na kartach sondowań). Wzory interpretacji opisują rozdziały o sondowaniach CPT i DMT. Moduł profili liczy tylko położenie punktów na osi i parametry sondowań DP – wzory poniżej pochodzą z ParamProfileModule.tsx i src/lib/dynamicProbing.ts.

Położenie punktów na osi

Rzędna punktu na osi „w rzędnych”:

H=z0−zH = z_0 - z

gdzie z0z_0 – rzędna terenu w punkcie badania [m n.p.m.] (współrzędna z badania), zz – głębokość punktu pomiarowego [m p.p.t.]. Na osi „w głębokościach” rysowane jest wprost zz.

Punkty CPT i DMT mają głębokości z pomiaru. Dla sondowań DP wartość NN odnosi się do odcinka wpędu, a punkt rysowany jest w jego środku:

zi=zpocz+(i+12)Δz,i=0,1,2,…z_i = z_{pocz} + \left(i + \tfrac{1}{2}\right)\Delta z,\qquad i = 0, 1, 2, \dots

gdzie zpoczz_{pocz} – głębokość początkowa sondowania [m], Δz\Delta z – odcinek wpędu: 0,1 m dla DPL, DPM, DPH oraz 0,2 m dla DPSH.

Parametry sondowań dynamicznych

N [uderzenia] – liczba uderzeń NN na odcinek Δz\Delta z (N10N_{10} dla DPL/DPM/DPH, N20N_{20} dla DPSH), wprost z pomiaru, bez korekt.

qd [MPa] – jednostkowy dynamiczny opór stożka wg PN-EN ISO 22476-2 („wzór holenderski”):

e=ΔzN,rd=M g HA e,qd=MM+m′ rd,m′=mkow+mz˙ zie = \frac{\Delta z}{N},\qquad r_d = \frac{M\,g\,H}{A\,e},\qquad q_d = \frac{M}{M + m'}\,r_d,\qquad m' = m_{kow} + m_{\dot z}\,z_i

Symbol Opis DPL DPM DPH DPSH
MM masa młota [kg] 10 30 50 63,5
HH wysokość spadania [m] 0,5 0,5 0,5 0,75
AA pole podstawy stożka [cm²] 10 10 15 20
mkowm_{kow} masa kowadła z prowadnicą [kg] 6 18 18 30
mz˙m_{\dot z} masa żerdzi [kg/m] 3 6 6 6
Δz\Delta z odcinek wpędu [m] 0,1 0,1 0,1 0,2

ee – średni wpęd na jedno uderzenie [m], g=9,81g = 9{,}81 m/s², m′m' – masa kowadła i żerdzi do głębokości ziz_i [kg]. Dla N=0N = 0 przyjmowane jest qd=0q_d = 0. Sonda nieznanego typu liczona jest jak DPL.

ID [-] – stopień zagęszczenia z zależności korelacyjnej PN-B-04452:2002:

ID=a lg⁡N+b,0≤ID≤1I_D = a\,\lg N + b,\qquad 0 \le I_D \le 1

Sonda aa bb
DPL 0,429 0,071
DPM 0,431 0,176
DPH 0,441 0,271
DPSH 0,4441 0,196

Dla N=0N = 0 przyjmowane jest ID=0I_D = 0. Wynik obcinany jest do przedziału 0–1.

Przykład (DP-1, sonda DPL, pierwszy odcinek 0,0–0,1 m, N10=2N_{10} = 2):

  • punkt na wykresie leży na głębokości z0=0,05z_0 = 0{,}05 m (rzędna 98,40−0,05=98,3598{,}40 - 0{,}05 = 98{,}35 m n.p.m.);
  • stopień zagęszczenia: ID=0,429⋅lg⁡2+0,071=0,429⋅0,301+0,071=0,20I_D = 0{,}429 \cdot \lg 2 + 0{,}071 = 0{,}429 \cdot 0{,}301 + 0{,}071 = 0{,}20 (pierwszy punkt na karcie „Zagęszczenie ID – DP i CPT”);
  • wpęd na uderzenie: e=0,1/2=0,05e = 0{,}1/2 = 0{,}05 m;
  • opór stożka: rd=10⋅9,81⋅0,50,001⋅0,05=0,981r_d = \dfrac{10 \cdot 9{,}81 \cdot 0{,}5}{0{,}001 \cdot 0{,}05} = 0{,}981 MPa;
  • masa kowadła i żerdzi: m′=6+3⋅0,05=6,15m' = 6 + 3 \cdot 0{,}05 = 6{,}15 kg;
  • dynamiczny opór stożka: qd=1016,15⋅0,981=0,61q_d = \dfrac{10}{16{,}15} \cdot 0{,}981 = 0{,}61 MPa.

Uwaga. W profilach IDI_D z sondowań DP liczony jest w uproszczony sposób: zawsze wzorem PN-B-04452 z surowego NN. Nie ma korekty na zwierciadło wody, normy EC7 ani tabeli organizacji, IDI_D nie jest pomijane powyżej głębokości krytycznej ani w gruntach spoistych. Moduł Sondowania DP stosuje te reguły, więc jego wartości IDI_D mogą się różnić od wartości w profilach. Do opisu warstw przyjmuj IDI_D z karty sondowania DP.

Typowe problemy

Komunikat / objaw Przyczyna Co zrobić
„Brak sondowań CPT, DMT ani DP w zleceniu.” zlecenie nie ma badań, które moduł obsługuje dodaj sondowania
„Wybierz badania i parametry.” w miejscu wykresu; „Podgląd PDF” nieaktywny; „Brak wyników pomiarów – nie można wygenerować karty” nad edytorem nie wybrano żadnego badania albo żadnego parametru zaznacz co najmniej jedno badanie i jeden parametr
Badanie wybrane, ale brak go w legendzie badanie zostało usunięte (lub przeniesione do kosza) po dodaniu do zestawienia usuń je z zestawienia albo przywróć z kosza w module źródłowym
Pusty panel parametru żadne z wybranych badań nie dostarcza tego parametru (przycisk wyszarzony) dodaj badanie odpowiedniego rodzaju albo usuń parametr
Profil jednego badania leży kilkadziesiąt metrów niżej niż pozostałe badanie nie ma rzędnej terenu (przyjęto 0 m n.p.m.) uzupełnij rzędną w geodezji lub przełącz oś na głębokości
Strefa nie jest rysowana wypełniona tylko jedna granica albo granice leżą poza zakresem osi (np. po zmianie rodzaju osi) wypełnij obie granice w jednostkach aktualnej osi
Ukośne odcinki łączące odległe punkty (np. su lub ID przez warstwę innego rodzaju) linia łączy kolejne punkty z wartością; punkty bez wartości (np. su w piasku) są pomijane bez przerywania linii czytaj wartości tylko w obrębie warstw właściwego rodzaju
Wykres wychodzi poza stronę ponad 4 parametry (panel ma 42 mm szerokości) podziel parametry na dwa zestawienia