Dokumentacja › Badania terenowe

9. Sondowania dynamiczne (DP)

Wprowadzanie wyników sondowań dynamicznych DPL, DPM, DPH i DPSH, interpretacja stopnia zagęszczenia ID wg PN-B-04452, PN-EN 1997-2 albo tabeli organizacji, korekta na zwierciadło wody, karty sondowań i eksport wyników.

W aplikacji: Sondowania → Sondowania DP

Wstęp

Moduł „Sondowania DP” służy do wprowadzania i interpretacji wyników sondowań dynamicznych – badania polegającego na wbijaniu stożka w grunt młotem o znanej masie i wysokości spadania oraz liczeniu uderzeń potrzebnych do zagłębienia sondy o stały odcinek (10 cm albo 20 cm). Obsługiwane są cztery rodzaje sond wg PN-EN ISO 22476-2 i PN-B-04452:2002:

Sonda Nazwa Odcinek wpędu Liczba uderzeń
DPL lekka 10 cm N10N_{10}
DPM średnia 10 cm N10N_{10}
DPH ciężka 10 cm N10N_{10}
DPSH super ciężka 20 cm N20N_{20}

Na podstawie liczby uderzeń program wyznacza:

  • stopień zagęszczenia IDI_D gruntów niespoistych i nasypów – wg PN-B-04452:2002, PN-EN 1997-2:2009 (Eurokod 7, zał. G), współczynników własnych albo tabeli N → ID organizacji,
  • wskaźnik zagęszczenia ISI_S,
  • stan zagęszczenia (ln, szg, zg, bzg),
  • jednostkowy opór stożka rdr_d i jednostkowy dynamiczny opór stożka qdq_d,
  • liczbę uderzeń skorygowaną ze względu na zwierciadło wody gruntowej i (opcjonalnie) na małą głębokość.

Uwaga. Parametry wyznaczone z sondowań dynamicznych są wartościami korelacyjnymi („wyprowadzonymi”). Nie zastępują oznaczeń bezpośrednich (np. badań laboratoryjnych) – tak opisuje je też przypis na karcie.

Skąd moduł bierze dane. Wyniki wpisujesz ręcznie albo wczytujesz z pliku TXT, CSV lub XLSX. Litologię i zwierciadło wody sondowanie pobiera z otworu referencyjnego – otworu wiertniczego z tego samego zlecenia (rozdział Otwory wiertnicze). Bez otworu referencyjnego cały profil traktowany jest jak grunt niespoisty, a korekta na zwierciadło nie jest wykonywana.

Dokąd oddaje dane. Sondowania DP pojawiają się:

  • na przekrojach geotechnicznych jako wykres liczby uderzeń przy osi badania (moduł „Przekroje”, rozdział Przekroje geotechniczne),
  • na mapie i planie sytuacyjnym (warstwa „Sondowania DP”),
  • w modułach „Zestawienie badań”, „Zestawienia”, „Raport zbiorczy”, „Weryfikacja danych” i „Profile parametrów”,
  • w otworze referencyjnym – przyciskiem „Zapisz ID do otworu…” wyliczone IDI_D trafia do pola „Parametry dodatkowe” warstw otworu.

Moduł odpowiada rozdziałowi „Sondowania dynamiczne” podręcznika GIMSGEO, rozszerzając go m.in. o normę EC7, tabele organizacji, korektę od głębokości, import z pliku, eksport wyników i zapis IDI_D do otworu.

Układ ekranu

Moduł otwierasz zakładką „Sondowania DP” na pasku zlecenia (adres /mission/<id>/dynamic-probing). Ekran ma trzy panele: listę sondowań po lewej, edytor wybranego sondowania w środku i podgląd wykresu po prawej.

Układ modułu Sondowania DP – lista, edytor i wykres Nx

  1. „Dodaj” – tworzy nowe sondowanie. Dostaje nazwę DP-<liczba sondowań + 1>, typ sondy DPL i pustą listę pomiarów; po utworzeniu jest od razu otwierane, a u dołu ekranu pojawia się komunikat „Dodano sondowanie DP-…”.
  2. Lista sondowań – nazwa („Nr profilu”) i podpis: typ sondy oraz liczba pomiarów, np. „DPL · 24 pomiarów”. Kliknięcie otwiera sondowanie w edytorze. Ikona ostrzeżenia przy nazwie oznacza uwagi walidacji (zob. Typowe problemy). Nad listą jest pole wyszukiwania i filtr statusu (wspólne dla wszystkich list badań – rozdział o interfejsie programu).
  3. Ikona kosza – usuwa sondowanie po potwierdzeniu w oknie „Usunąć sondowanie?” („Sondowanie i wszystkie jego pomiary zostaną trwale usunięte.”). Usunięcia nie można cofnąć.
  4. Status badania – lista statusu (np. „Bez statusu”); status pokazuje się na liście i służy do filtrowania.
  5. „Kopiuj z istniejącego” – kopiuje wybrane sekcje danych z innego sondowania tego zlecenia (widoczny, gdy w zleceniu są co najmniej dwa sondowania). Opis niżej, w punkcie Kopiowanie z innego sondowania.
  6. Sekcje edytora – „Dane podstawowe”, „Lokalizacja”, „Informacje dodatkowe”, „Interpretacja i korekta na zwierciadło”, „Wartości Nx (liczba uderzeń)” oraz zdjęcia terenowe. Każdą sekcję zwijasz i rozwijasz kliknięciem nagłówka; program zapamiętuje stan.
  7. „Wykres Nx” – podgląd na żywo: słupek dla każdego pomiaru (oś pozioma „Nx [-]”, oś pionowa „Głębokość [m]”). Pod nagłówkiem interwał sondy (np. „Interwał: 10 cm (DPL)”), u dołu „Głębokość początkowa” i „Pomiarów”. Najechanie na słupek pokazuje wartość.
  8. „Podgląd PDF” – przełącza środkowy panel na podgląd karty sondowania. Nieaktywny, gdy sondowanie nie ma pomiarów.
  9. „Generuj karty…” – okno generowania kart wielu sondowań naraz (PDF lub DXF).

Zmiany zapisują się automatycznie po krótkiej chwili od ostatniej edycji; stan zapisu pokazuje wskaźnik w nagłówku edytora. Na telefonie lista i edytor są osobnymi widokami (przycisk „Sondowania” wraca do listy), a wykres otwierasz przyciskiem „Wykres”; w pasku są wtedy przyciski „PDF” i „Generuj karty”.

Uwaga. Użytkownik bez prawa edycji zlecenia widzi pola tylko do odczytu; przyciski dodawania, importu, kopiowania i zapisu ID są ukryte.

Wprowadzanie danych

Dane podstawowe

Sekcja „Dane podstawowe”

  1. „Nr profilu” – nazwa sondowania.
  2. „Typ sondy” – rodzaj sondy (lista poniżej).
  3. „Typ systemu” – opis sprzętu; wybierz z listy podpowiedzi albo wpisz własny tekst.

Lista „Typ sondy”

  1. „DPL (lekka)” – młot 10 kg, odcinek 10 cm.
  2. „DPM (średnia)” – młot 30 kg, odcinek 10 cm.
  3. „DPH (ciężka)” – młot 50 kg, odcinek 10 cm.
  4. „DPSH (super ciężka)” – młot 63,5 kg, odcinek 20 cm.
Pole Jednostka Opis Uwagi
„Nr profilu” – Nazwa (numer) sondowania, np. DP-1. Domyślnie DP-<n>. Trafia na kartę („Nr sondowania”), do listy i na przekroje. Od nazwy zależy kolejność kart i numer załącznika.
„Typ sondy” – DPL, DPM, DPH albo DPSH. Domyślnie DPL. Określa interwał pomiaru (10 cm albo 20 cm dla DPSH), parametry sprzętu, wzory na IDI_D i głębokość krytyczną – zob. Interpretacja i obliczenia. Zmiana typu przelicza głębokości wszystkich pomiarów.
„Typ systemu” – Np. „ręczny”, „pneumatyczny” albo nazwa sprzętu. Podpowiedzi pochodzą ze słownika organizacji „Sondowania DP → Systemy” (domyślnie „ręczny” i „pneumatyczny”). Dozwolony dowolny tekst.

Lokalizacja

Górna część sekcji „Lokalizacja” (współrzędne, rzędna, dane administracyjne, przyciski „Wybierz na mapie”, „Moja lokalizacja (GPS)”, „Działka z ULDK”) jest wspólna dla wszystkich badań i opisana w rozdziale o lokalizacji badań. Poniżej opisujemy pola typowe dla sondowań.

Dół sekcji „Lokalizacja” i sekcja „Informacje dodatkowe”

  1. „Dodaj poziom charakterystyczny” – poziom (np. niweleta, posadowienie) rysowany na karcie jako kolorowa przerywana linia przez wykresy.
  2. „Głębokość początkowa [m]” – głębokość, od której zaczyna się pierwszy odcinek pomiaru.
  3. „Otwór referencyjny” – otwór, z którego program pobiera litologię i zwierciadło wody.
  4. „Operator”, 5. „Nadzór geologiczny”, 6. „Data”, 7. „Uwagi” – sekcja „Informacje dodatkowe” (niżej).
Pole Jednostka Opis Uwagi
„X [układ]”, „Y [układ]” m albo ° Współrzędne punktu w układzie zlecenia. Brak współrzędnych → ostrzeżenie; sondowanie nie pojawi się na mapie ani na przekrojach. Na karcie: „X”, „Y”, „Układ odniesienia”.
„Rzędna [m n.p.m.]” m n.p.m. Rzędna terenu w punkcie sondowania. Na karcie „Rzędna: … m n.p.m.”; potrzebna do przeliczenia poziomów charakterystycznych podanych rzędną.
„Województwo”, „Powiat”, „Gmina”, „Miasto / miejscowość”, „Numer działki”, „Właściciel działki”, „Kilometraż”, „Dodatkowe informacje” – Dane administracyjne i opisowe. Gmina zastępuje temat na karcie, gdy zlecenie nie ma nazwy projektu.
„Poziomy charakterystyczne” m albo m n.p.m. Lista poziomów: odniesienie (głębokość/rzędna), wartość, opis, kolor. Rysowane na karcie przerywaną linią w kolorze poziomu.
„Głębokość początkowa [m]” m p.p.t. Strop pierwszego odcinka pomiaru (0 = powierzchnia terenu). Puste pole = 0 m z ostrzeżeniem „Głębokość początkowa nie została określona (przyjęto 0 m)”. Od tej wartości liczone są głębokości kolejnych pomiarów. Import z pliku ustawia ją automatycznie.
„Otwór referencyjny” – Nazwa otworu wiertniczego z listy otworów zlecenia albo wpisana ręcznie. Wybór z listy wiąże sondowanie z otworem. Tekst wpisany ręcznie jest dopasowywany do nazwy otworu bez względu na wielkość liter (jak w GIMSGEO); jeśli takiego otworu nie ma, interpretacja odbywa się bez litologii i bez zwierciadła.

Co daje otwór referencyjny:

  • litologia – na karcie rysowana jest kolumna symboli gruntów, a granice warstw otworu wymuszają granice warstw wydzielonych z sondowania;
  • grupa gruntu – IDI_D i korekty liczone są tylko dla gruntów niespoistych i nasypów (grupa wg słownika gruntów organizacji); w gruntach spoistych, organicznych i skałach IDI_D nie jest wyznaczane;
  • zwierciadło wody – najpłytsze zwierciadło otworu (najmniejsza głębokość „od”) wyznacza strefę korekty liczby uderzeń i jest rysowane w kolumnie 1 karty;
  • zakres karty – opcja „Do końca otworu referencyjnego” w podglądzie PDF;
  • zapis IDI_D – przycisk „Zapisz ID do otworu…”.

Informacje dodatkowe

Pole Jednostka Opis Uwagi
„Operator” – Osoba obsługująca sprzęt. Podpowiedzi ze słownika „Sondowania DP → Operatorzy sprzętu”. Przycisk „+” („Dodaj do słownika”) dopisuje wpisaną wartość do słownika organizacji. Brak → ostrzeżenie „Nie podano operatora”.
„Nadzór geologiczny” – Osoba nadzorująca badanie. Słownik „Sondowania DP → Nadzór”, przycisk „+” jak wyżej.
„Data” data Data wykonania sondowania. Domyślnie dzisiejsza. Na karcie „Data wykonania”.
„Uwagi” – Dowolny opis. Na karcie w polu „Uwagi”, po nim dopisek „interpretacja wg …”.

Interpretacja i korekta na zwierciadło

W tej sekcji wybierasz sposób interpretacji, ustawiasz korekty i oglądasz warstwy wydzielone z sondowania. Każda zmiana od razu przelicza warstwy, wykres i kartę.

Sekcja „Interpretacja i korekta na zwierciadło” – norma i korekty

  1. „Norma” – sposób wyznaczania IDI_D: „PN-B-04452:2002”, „PN-EN 1997-2:2009 (EC7)” albo „Tabela N → ID organizacji”.
  2. „Własne współczynniki ID = a·lg N + b”, pole a.
  3. Pole b („Współczynnik b”).
  4. „Korekta ze względu na zwierciadło wody” – włącza korektę liczby uderzeń (tylko dla PN i tabeli). Pod polem jest opis bieżących ustawień korekty.
  5. „Strefa nad zwierciadłem [m]”.
  6. „Strefa pod zwierciadłem [m]”.
  7. „Mnożnik” – „zmienny 1,5 → 1,0 (szg)” albo „stały w”.
  8. „Jak GeoStar (1 / 2,5 m, w = 1,5)” – jednym kliknięciem ustawia strefę 1 m nad i 2,5 m pod zwierciadłem oraz mnożnik stały w = 1,5.
  9. „Korekta N od głębokości (N·tc/z płycej niż tc = … m)” – korekta liczby uderzeń w strefie płytszej niż głębokość krytyczna sondy.
Pole Jednostka Opis Uwagi
„Norma” – „PN-B-04452:2002” – wzory ID=a lg⁡N+bI_D = a\,\lg N + b dla każdej sondy; „PN-EN 1997-2:2009 (EC7)” – wzory zał. G (DPL, DPH); „Tabela N → ID organizacji” – interpolacja w tabeli z ustawień organizacji. Domyślnie PN-B-04452:2002.
„Własne współczynniki ID = a·lg N + b” (a, b) – Własna zależność ID(N)I_D(N). Puste = normowe. Wpisane a włącza współczynniki własne (puste b = 0); wyczyszczenie a wraca do normy. Mają pierwszeństwo przed normą i tabelą. Na karcie przypis „wg współczynników własnych (a = …, b = …)”.
„Korekta ze względu na zwierciadło wody” – Włącza korektę PN-B-04452. Domyślnie włączona. Niewidoczna przy EC7 – zamiast niej opis „EC7: wpływ wody uwzględnia osobny wzór dla DPH poniżej zwierciadła (bez korekty N).”
„Strefa nad zwierciadłem [m]” m Jak wysoko nad zwierciadłem działa korekta. Domyślnie 1. Dozwolone 0–10; inna wartość wraca do 1.
„Strefa pod zwierciadłem [m]” m Jak głęboko pod zwierciadłem działa korekta. Domyślnie 3. Dozwolone 0–10; inna wartość wraca do 3.
„Mnożnik” – „zmienny 1,5 → 1,0 (szg)” – wg PN-B-04452 (wzór niżej); „stały w” – każde N w strefie mnożone przez w (wariant programu GeoStar, „stara norma”). Domyślnie zmienny.
„w” – Wartość mnożnika stałego. Widoczne przy „stały w”. Domyślnie 1,5; dozwolone 1–2, inna wartość wraca do 1,5.
„Korekta N od głębokości …” – Nkor=N⋅tc/zN_{kor} = N \cdot t_c / z dla odcinków, których spąg zz jest płytszy niż tct_c. Domyślnie wyłączona – wtedy punkty płytsze niż tct_c nie są interpretowane. Po włączeniu interpretowane są wszystkie punkty.
„Wsk. różnoziarnistości Cu” – Wskaźnik różnoziarnistości gruntu (tylko EC7). Puste = wzory dla Cu ≤ 3 jak dotąd. Wartość < 1 jest odrzucana. Opis niżej.
„Przedziały korekty [m]” m Ręczne przedziały „Od [m]” – „Do [m]”, w których stosuje się korektę na zwierciadło. Puste = strefa nad/pod zwierciadłem z otworu referencyjnego. Wypełnione zastępują strefę wyliczoną – korekta działa wtedy nawet bez zwierciadła w otworze. Tabela przyjmuje wklejanie bloku z Excela (Ctrl+V).

Opisy pod polami są dynamiczne, np. przy mnożniku stałym: „N mnoży się przez stałe w = 1,5.”; przy zmiennym: „N w zakresie stanu średnio zagęszczonego mnoży się przez 1,5 → 1,0.”

Norma EC7 i wskaźnik Cu

Po wybraniu „PN-EN 1997-2:2009 (EC7)” zmienia się zestaw pól:

Norma EC7 – pole „Wsk. różnoziarnistości Cu”

  1. „Norma” ustawiona na EC7.
  2. Opis zamiast pola korekty na zwierciadło – EC7 nie koryguje liczby uderzeń, tylko dla DPH stosuje osobny wzór poniżej zwierciadła.
  3. „Wsk. różnoziarnistości Cu” – wybiera wariant wzorów zależny od uziarnienia: Cu ≤ 3 (piasek równoziarnisty) albo Cu ≥ 6 (grunt różnoziarnisty). Dla 3 < Cu < 6 norma nie podaje zależności – IDI_D nie jest wyznaczane. Po wpisaniu Cu pojawia się ostrzeżenie: „Wariant zależny od Cu (Cu ≤ 3 / Cu ≥ 6, DPL pod zwierciadłem 0,21 + 0,230·lg N10) – do potwierdzenia z normą (DIN 4094-3 / PN-EN 1997-2 zał. G).”

Jeśli dla wybranej sondy EC7 nie podaje wzoru (DPM, DPSH) i nie wpisano współczynników własnych, edytor pokazuje: „EC7 nie podaje zależności ID dla sondy … – wpisz własne współczynniki, inaczej ID nie zostanie wyznaczone.”

Tabela N → ID organizacji

Norma „Tabela N → ID organizacji” bez tabeli dla sondy

  1. „Norma” ustawiona na tabelę organizacji.
  2. Stan tabeli dla bieżącej sondy. Gdy tabela ma co najmniej 2 punkty: „Tabela N → ID organizacji dla sondy DPH: … punktów (N …–…); poniżej pierwszego punktu ID nie jest wyznaczane.” Gdy jej brak: „Brak tabeli N → ID dla sondy DPH – uzupełnij ją w ustawieniach organizacji (Szablony i słowniki), inaczej ID nie zostanie wyznaczone.”

Tabele zakłada administrator organizacji: Organizacja → „Szablony i słowniki” → karta „Tabele N → ID sondowań dynamicznych”.

Karta „Tabele N → ID sondowań dynamicznych” w ustawieniach organizacji

Dla każdej sondy jest osobna tabela z kolumnami „N10 [ud./10 cm]” (dla DPSH „N20 [ud./20 cm]”) i „ID [-]”. Wiersze dodajesz znakiem „+” albo wklejasz z Excela. „Wyczyść” opróżnia wszystkie tabele, „Zapisz” zapisuje je dla całej organizacji. Pusta tabela oznacza brak IDI_D dla danej sondy – wartości domyślnych nie ma. Warunki poprawności (komunikaty dosłownie):

  • „Tabela DPL: wymagane co najmniej 2 punkty.”
  • „Tabela DPL: N musi być większe od zera.”
  • „Tabela DPL: wartości N muszą ściśle rosnąć.”
  • „Tabela DPL: ID musi mieścić się w przedziale 0 do 1.”
  • „Tabela DPL: wartości ID muszą być niemalejące.”

(Zamiast „DPL” – nazwa sondy, której dotyczy błąd.)

Warstwy wydzielone

W dolnej części sekcji program pokazuje warstwy wydzielone automatycznie z sondowania – te same, które trafiają do kolumn „Interpretacja” na karcie (odpowiednik kolumn 7–11 karty GIMSGEO).

Warstwy wydzielone, przypisy interpretacji i „Zapisz ID do otworu…”

  1. „Warstwy wydzielone (n)” – liczba warstw i ich lista: zakres głębokości, średnie N, średnie NkorN_{kor} (gwiazdka, gdy w warstwie są punkty skorygowane), IDI_D i stan. Gdy IDI_D nie da się wyznaczyć, widać „–” albo „ID –, ln”.
  2. „Warstwy wg litologii otworu” – warstwy dokładnie według granic warstw otworu referencyjnego, bez dzielenia po stanie i bez łączenia cienkich warstw. Nieaktywne bez otworu referencyjnego.
  3. „Uwzględnij stan gruntu przy wydzielaniu warstw” – dzieli profil także tam, gdzie zmienia się stan zagęszczenia (opcja GIMSGEO). Domyślnie włączone; nieaktywne, gdy zaznaczono „Warstwy wg litologii otworu”.
  4. „Średnia N zaokrąglana w dół” – średnie N i NkorN_{kor} warstwy (i IDI_D z nich) obcinane do liczby całkowitej (jak opcja GeoStara „Zaokrąglaj w dół wyniki średniej N uderzeń”). Domyślnie wyłączone.
  5. „Odchylenie σ” – „nie pokazuj”, „z Nkor”, „z N”: odchylenie standardowe liczby uderzeń w warstwie, pokazywane w edytorze i jako dodatkowa kolumna karty.
  6. Opis warstwy – pole „Opis na karcie (np. pustka, przewiert)”; tekst trafia do kolumny „Uwagi” karty. Opis jest przypisany do stropu warstwy – zmiana wydzielenia (np. otworu referencyjnego) może go „zgubić”.
  7. Przypisy interpretacji – jawny opis, co program zrobił (korekta, punkty poza zakresem korelacji, brak zależności w normie). Te same zdania trafiają do przypisu karty. Pełna lista w punkcie Przypisy interpretacji.
  8. „Zapisz ID do otworu…” – zapis IDI_D warstw do otworu referencyjnego (niżej). Nieaktywny bez otworu referencyjnego wybranego z listy otworów albo bez pomiarów.
  9. „Przedziały korekty [m]” – ręczne przedziały korekty na zwierciadło (opis w tabeli pól wyżej).

Przy „Odchylenie σ” = „z Nkor” każda warstwa ma dodatkowo σ i liczbę punktów:

Warstwy wydzielone z odchyleniem standardowym σ

Zapisz ID do otworu…

Przycisk otwiera okno „Zapisz ID do otworu <nazwa>”. Program liczy wyniki sondowania dla każdej warstwy litologicznej otworu referencyjnego (nie dla warstw wydzielonych) i zapisuje IDI_D w polu „Parametry dodatkowe” warstwy jako parametr o symbolu ID z dwoma miejscami po przecinku.

Okno „Zapisz ID do otworu P-1”

  1. „Tylko puste” – zapisuje tylko w warstwach, które nie mają jeszcze ID (domyślnie).
  2. „Wszystkie” – nadpisuje istniejące wartości.
  3. „Wpisz też stan (kolumna Stan)” – zapisuje też kod stanu (ln, szg, zg, bzg) w kolumnie „Stan” warstwy; w trybie „Tylko puste” – tylko gdy kolumna jest pusta.
  4. Tabela podglądu – „Warstwa” (symbol i zakres), „N śr.”, „ID (nowe)”, „ID (obecne)”, „Akcja”.
  5. „Zapisz do otworu” – wykonuje zapis; nieaktywny, gdy nie ma nic do zapisania. Po zapisie: „Zapisano ID w n warstwach otworu …”.

Akcje w kolumnie „Akcja”:

Akcja Kiedy
„Zapisze” Warstwa nie ma ID, wyliczono nowe.
„Nadpisze” Warstwa ma inne ID, wybrano „Wszystkie”.
„Pominie (zostaje)” Warstwa ma to samo ID (porównanie po zaokrągleniu do 0,01, przecinek = kropka) albo inne ID przy „Tylko puste”.
„Brak ID” Nie da się wyznaczyć IDI_D; powód: „brak ID (grunt spoisty, mało punktów, powyżej głębokości krytycznej, N = 0 albo brak zależności w normie)” albo „niepoprawne parametry dodatkowe” (pole parametrów warstwy ma błędną składnię).

Warstwy otworu bez żadnego punktu sondowania są pomijane („Brak warstw otworu z punktami sondowania.”). Punkt należy do warstwy, gdy środek jego odcinka leży w przedziale [strop, spąg). IDI_D warstwy wyznaczane jest, gdy warstwa ma co najmniej 3 punkty i choć jeden z nich jest interpretowany (leży poniżej tct_c lub ma korektę od głębokości) – ze średniego NkorN_{kor} i głębokości środka warstwy, wg ustawionej normy.

Uwaga. Kolumna „N śr.” pokazuje średnie N przed korektą, a „ID (nowe)” liczone jest ze średniego NkorN_{kor}. W strefie korekty na zwierciadło wartości mogą więc do siebie „nie pasować” według wzoru.

Wartości Nx (liczba uderzeń)

Sekcja „Wartości Nx (liczba uderzeń)”

  1. „z = … m” – głębokość następnego pomiaru (spąg kolejnego odcinka): z=z0+(n+1)⋅Δz = z_0 + (n + 1)\cdot\Delta, gdzie z0z_0 – głębokość początkowa, nn – liczba pomiarów, Δ\Delta – interwał sondy.
  2. Pole „Nowa wartość Nx” („Liczba uderzeń, np. 7 – lub kilka: 5 7 9 12”) – wpisz liczbę uderzeń i naciśnij Enter. Można wpisać lub wkleić wiele liczb naraz, oddzielonych spacją, przecinkiem, średnikiem albo jako kolumnę z Excela – zostaną dopisane na końcu w tej kolejności.
  3. „Dodaj” – to samo co Enter.
  4. „Wczytaj z pliku…” – import tabeli „głębokość; N” (niżej).
  5. „Wyniki XLSX” – eksport tabeli wyników punkt po punkcie do Excela.
  6. „Wyniki CSV” – ten sam eksport do CSV.
  7. Tabela pomiarów – kolumny „N” (numer pomiaru N1,N2,…N_1, N_2, \dots), „Głębokość [m]” (zakres odcinka „od–do”) i „Nx”.
  8. Ołówek („Edytuj N…”) – edycja wartości w wierszu: Enter lub ✓ zapisuje, Esc lub ✗ anuluje. Przyciski widać po najechaniu na wiersz.
  9. Kosz („Usuń N…”) – usuwa pomiar po potwierdzeniu („Kolejne pomiary przesuną się o jeden interwał w górę.”).

Pod tabelą jest przycisk „Wyczyść wszystkie” – usuwa wszystkie pomiary po potwierdzeniu („Usunąć wszystkie wartości Nx?”).

Pole / kolumna Jednostka Opis Uwagi
Nx uderzenia na 10 cm (N10N_{10}) albo 20 cm (N20N_{20}, DPSH) Liczba uderzeń na odcinek wpędu sondy. Liczba nieujemna (dozwolone ułamki, np. z uśrednienia). Pomiary nie mają własnej głębokości – wynika ona z kolejności.
Głębokość [m] m p.p.t. Zakres odcinka ii (od 1): od z0+(i−1)Δz_0 + (i-1)\Delta do z0+iΔz_0 + i\Delta. Δ\Delta = 0,10 m (DPL, DPM, DPH) albo 0,20 m (DPSH).

Komunikaty pola dodawania: „Wartość Nx musi być nieujemną liczbą” (nic poprawnego nie wpisano), „Pominięto niepoprawne: …” (część wartości odrzucona), „Dodano n wartości” (dodano kilka naraz).

Wskazówka. Wklejenie do pola dodawania dwóch kolumn „głębokość; N” (co najmniej 2 wiersze, każdy z co najmniej 2 komórkami) nie dopisuje liczb, tylko otwiera okno importu z wklejoną tabelą.

Wczytaj z pliku…

Okno „Wczytaj pomiary z pliku” wczytuje tabelę, w której 1. kolumna to głębokość [m], a 2. – liczba uderzeń N (format programu GeoStar, np. 0.1;3). Import zastępuje wszystkie pomiary i głębokość początkową.

Okno „Wczytaj pomiary z pliku” z poprawną tabelą

  1. „Wybierz plik…” – plik .txt, .csv albo .xlsx (z XLSX czytany jest pierwszy arkusz). Obok pojawia się nazwa pliku.
  2. Pole tekstowe („Tabela głębokość; N”) – zawartość pliku albo tabela wklejona ręcznie; można ją poprawić przed importem.
  3. „spąg przedziału (jak GeoStar)” – głębokość w pliku to koniec odcinka (domyślnie). Głębokość początkowa = pierwsza głębokość − interwał.
  4. „strop przedziału” – głębokość w pliku to początek odcinka. Głębokość początkowa = pierwsza głębokość.
  5. Podsumowanie – liczba pomiarów, głębokość początkowa i końcowa, informacja „pominięto nagłówek”; przy istniejących pomiarach czerwone ostrzeżenie „Zastąpi obecne n pomiarów i głębokość początkową (można cofnąć).”
  6. „Wczytaj” albo „Zastąp n pomiarów” – wykonuje import. Po imporcie: „Wczytano n pomiarów od … m” z przyciskiem „Cofnij”, który przywraca poprzednie pomiary.

Zasady odczytu:

  • separator kolumn: średnik, a gdy go nie ma – tabulator, a potem spacje; przecinek jako separator tylko wtedy, gdy linia zawiera kropkę dziesiętną (0.1,3). Linia 0,1,3 jest niejednoznaczna i daje błąd „nie jest liczbą”;
  • przecinek dziesiętny jest dozwolony (0,1;3);
  • puste linie i linie zaczynające się od # są pomijane;
  • pierwsza linia, w której głębokość albo N nie jest liczbą, jest traktowana jako nagłówek i pomijana;
  • kolumny od trzeciej są pomijane – dlatego plik z eksportu „Wyniki CSV/XLSX” wczytasz z powrotem (tryb „spąg”);
  • głębokości muszą rosnąć ze stałym krokiem równym interwałowi sondy (tolerancja 5 mm);
  • import działa „wszystko albo nic” – przy jakimkolwiek błędzie nic nie zostanie wczytane; pokazywanych jest do 20 błędów („… i n kolejnych błędów”).

Okno importu z błędami w tabeli

Komunikaty błędów (dosłownie, z numerem wiersza pliku):

Komunikat Przyczyna i rozwiązanie
„wiersz n: oczekiwano dwóch kolumn (głębokość; N)” Wiersz ma jedną kolumnę – sprawdź separator.
„wiersz n: głębokość „…” nie jest liczbą” / „wiersz n: N „…” nie jest liczbą” Tekst w kolumnie liczbowej albo niejednoznaczny przecinek.
„wiersz n: ujemna głębokość … m” / „wiersz n: ujemna liczba uderzeń …” Wartość ujemna.
„wiersz n: głębokość … m powtórzona” Dwa wiersze o tej samej głębokości.
„wiersz n: głębokość … m mniejsza niż w poprzednim wierszu (… m)” Wiersze nie są posortowane.
„wiersz n: głębokość … m – luka, brak pomiaru na … m (krok … m)” / „… brak pomiarów …–… m …” Brakujące odcinki – uzupełnij je (np. wartością 0).
„wiersz n: głębokość … m – oczekiwano … m (krok … m)” Głębokość nie leży na siatce interwału.
„krok głębokości w pliku … m, a interwał sondy … m – sprawdź rodzaj sondy” Cały plik ma inny stały krok (np. plik DPSH co 0,2 m przy typie DPL) – zmień „Typ sondy” przed importem.
„wiersz n: pierwsza głębokość … m jest mniejsza niż interwał … m – jeśli plik podaje stropy przedziałów, wybierz „strop przedziału”” W trybie „spąg” wyszłaby ujemna głębokość początkowa.
„Brak danych: oczekiwano wierszy „głębokość; N”, np. 0.1;3” Pusty plik lub tylko nagłówek.
„Nie udało się odczytać pliku: …” Uszkodzony plik lub nieobsługiwany format.

Kopiowanie z innego sondowania

Okno „Kopiuj z istniejącego”

W oknie „Kopiuj z istniejącego” wybierz „Źródło danych” (inne sondowanie zlecenia) i sekcje do skopiowania („Wszystko” zaznacza wszystkie):

Sekcja Co kopiuje
„Dane ogólne (data, operator, nadzór, uwagi, otwór referencyjny, status)” Data, operator, nadzór, uwagi, otwór referencyjny wybrany z listy, status oraz typ sondy.
„Lokalizacja (współrzędne, rzędna, dane administracyjne, poziomy charakterystyczne)” X, Y, rzędna, kilometraż, województwo, powiat, gmina, miasto, działka, właściciel, dodatkowe informacje, poziomy charakterystyczne.
„Parametry badania (sonda, ustawienia interpretacji)” Pozostałe pola: typ systemu, głębokość początkowa, otwór referencyjny wpisany ręcznie, norma, współczynniki, korekty, przedziały, ustawienia warstw, opisy warstw.
„Wyniki pomiarów” Wszystkie wartości Nx.

Skopiowane sekcje zastępują dane bieżącego sondowania; nazwa („Nr profilu”) zostaje bez zmian. Po skopiowaniu: „Skopiowano dane z …”.

Kopiowanie i przenoszenie sondowań do innego zlecenia, kopia zlecenia oraz plik projektu opisane są w rozdziale o zleceniach. Moduł sondowań DP nie ma kosza – usunięcie jest trwałe.

Zdjęcia

Pod sekcją pomiarów jest sekcja zdjęć terenowych przypisanych do sondowania – opis w rozdziale o zdjęciach terenowych.

Generowanie kart

Podgląd PDF

„Podgląd PDF” na liście pokazuje kartę bieżącego sondowania. Po prawej jest panel opcji karty.

Podgląd karty sondowania i panel opcji

  1. „Edytor” – powrót do edytora.
  2. „Nr załącznika” – wzorzec numeru załącznika. Tekst w $…$ jest zmienną rosnącą dla kolejnych kart, np. 2.$4$c → 2.4c, 2.5c, … (domyślnie $1$). Pod polem: „Ta karta: …” – numer wyliczony dla bieżącego sondowania z jego pozycji na liście posortowanej po nazwach. Wzorzec jest wspólny dla wszystkich sondowań zlecenia.
  3. „Skala karty” – „1:50 (8,5 m na stronę)” albo „1:100 (17 m na stronę)”.
  4. „Format arkusza” – „A4 – podział na strony” albo „A3 – dłuższy wykres na stronie”.
  5. „Wykres N” – „Schodkowy”, „Liniowy”, „Słupkowy”.
  6. Opcja zależna od rodzaju wykresu: „Zamykaj wykres schodkowy do zera” (schodkowy), „Opisuj wartości na wykresie” (liniowy) albo „Słupki wg stanu zagęszczenia” (słupkowy).
  7. „Maksimum osi N” – „Automatycznie” albo 10, 20, 25, 30, 40, 50, 100.
  8. „Zakres karty” – „Do końca sondowania (DP)” albo „Do końca otworu referencyjnego”. Nieaktywne bez otworu referencyjnego; pod polem: „Litologia i zwierciadło z otworu …” albo „Wskaż otwór referencyjny w edytorze, aby dodać litologię i korektę ze względu na zwierciadło.”
  9. Karta – podgląd wszystkich stron karty.

Dolna część panelu podglądu – statystyki, język, wydruk i eksport

  1. Statystyki – „Typ sondy”, „Pomiarów”, „Głębokość” (głębokość końca sondowania), „Stron”.
  2. „Język karty” – język opisów karty (polski albo angielski).
  3. „Skala szarości” – karta bez kolorów.
  4. „Wydruk eko” – „bez wypełnień barwnych – kontury i szrafury”.
  5. „PDF” – pobiera kartę jako PDF (plik sondowanie_dynamiczne_<nr>_<data>.pdf).
  6. „DXF (CAD)” – rysunek do programów CAD.
  7. „SVG” – grafika wektorowa do edycji i wstawienia w raport.
  8. „PNG” – obraz 300 dpi.
Opcja Wartości Opis Uwagi
„Skala karty” 1:50, 1:100 Skala pionowa. 1:50 = 20 mm na 1 m. Ustawienie zlecenia (wspólne z generatorem). Podziałka głębokości co 0,1 m (1:50) albo 0,2 m (1:100), opisy co 1 m.
„Format arkusza” A4, A3 Wysokość wykresu na stronie: A4 – 170 mm, A3 – 293 mm. Głębokość na stronę: A4 8,5 m (1:50) / 17 m (1:100); A3 14,65 m / 29,3 m. Dłuższe sondowanie dzieli się na strony z dopiskiem „DP-1 – głębokość …–… m (cd.) · strona i/n”.
„Wykres N” Schodkowy, Liniowy, Słupkowy Schodkowy – każdy pomiar pionowym odcinkiem na swoim wpędzie; liniowy – łamana przez środki odcinków; słupkowy – słupek od 0 do N na wysokości odcinka. Domyślnie schodkowy (jak dotąd). Ustawienia wykresu są wspólne dla podglądu, generatora i raportu zbiorczego.
„Zamykaj wykres schodkowy do zera” tak/nie Wykres zaczyna się i kończy na N = 0. Tylko schodkowy.
„Opisuj wartości na wykresie” tak/nie Wartość N przy każdym punkcie (przy prawej krawędzi – po lewej stronie punktu). Tylko liniowy.
„Słupki wg stanu zagęszczenia” tak/nie Słupki w kolorach stanu punktu: ln – pomarańczowy, szg – żółty, zg – jasnozielony, bzg – zielony; bez stanu – jasnoszary. Pasmo stanów w nagłówku staje się legendą kolorów. Tylko słupkowy; wyłączone = słupki szare.
„Maksimum osi N” Automatycznie, 10–100 Koniec osi N. Automatycznie: „ładna” wartość (1, 2, 2,5, 5 × 10ⁿ) nie mniejsza niż największe N lub NkorN_{kor} i nie mniejsza niż 50. Wartości większe od maksimum rysowane są przy krawędzi.
„Zakres karty” DP, otwór Koniec karty: koniec sondowania albo koniec otworu referencyjnego (większa z dwóch głębokości). Odpowiednik opcji „max głębokość” GIMSGEO. Nie jest zapamiętywane.

Poniżej przykład karty z „Zakres karty” = „Do końca otworu referencyjnego” oraz tej samej karty z wykresem słupkowym i opcją „Słupki wg stanu zagęszczenia”:

Karta sondowania DP-1 (wykres schodkowy, zakres do końca otworu P-1)

Karta sondowania DP-1 z wykresem słupkowym wg stanu zagęszczenia

Generuj karty…

Okno „Generuj karty sondowań” tworzy jeden plik PDF (albo DXF) z kartami wielu sondowań. Na liście są tylko sondowania z pomiarami.

Okno „Generuj karty sondowań”

  1. „Zaznacz wszystkie (n/m)” – zaznacza lub odznacza wszystkie widoczne sondowania. Shift + klik na liście zaznacza zakres. Jeśli w zleceniu są grupy danych, obok jest lista „Wszystkie badania” / „Grupa: …”; jeśli są zapisane zestawy – „Wczytaj zestaw…”.
  2. Lista sondowań – pole zaznaczenia, nazwa, ikona uwag walidacji i numer załącznika zaznaczonej karty.
  3. „Nazwa zestawu, np. Obiekt A” i „Zapisz zestaw” – zapamiętuje zaznaczenie pod nazwą (później „Wczytaj zestaw…”, kosz przy nazwie usuwa zestaw).
  4. „Nr załącznika” – wzorzec numeracji (jak w podglądzie).
  5. „Przypisz numery na stałe” – tworzy „Wykaz załączników” z numerami przypisanymi do sondowań; kolejność zmieniasz przeciąganiem albo strzałkami, numer możesz poprawić ręcznie („Ponumeruj”, „Numeracja automatyczna”). Bez wykazu numery wynikają z kolejności nazw – nowe badanie w środku przesuwa numery kolejnych kart.
  6. „Spis załączników (xlsx)” – lista kart z numerami do Excela.
  7. „Język kart”.
  8. „Wydruk” – „Kolorowy”, „Skala szarości”, „Eko – bez wypełnień barwnych”.
  9. „Skala kart” – 1:50 albo 1:100.
  10. „Format arkusza” – A4 albo A3.
  11. „DXF” – karty jako rysunki CAD.
  12. „PDF (n)” – generuje jeden PDF (plik z prefiksem karty_sondowan_DP); po zakończeniu „Wygenerowano n stron”.

Karty generatora używają ustawień wykresu N ze zlecenia (rodzaj, maksimum osi, opcje) i zakresu „Do końca sondowania (DP)”. Generator kart DP nie ma opcji „Rozmieść karty” (kilka płytkich kart na jednej stronie).

Dane na karcie

Karta sondowania (układ karty GIMSGEO) składa się z nagłówka, ponumerowanych kolumn, przypisu i – przy wielu stronach – stopki strony.

Nagłówek:

Element Źródło
Logo, nazwa i adres firmy Dane wykonawcy zlecenia (albo pierwszego otworu).
„WYNIKI SONDOWAŃ DYNAMICZNYCH” i typ sondy „Typ sondy”.
„Załącznik nr” Wzorzec „Nr załącznika”.
„Data wykonania” „Data”.
„Temat”, „Zleceniodawca” Nazwa projektu i zleceniodawca zlecenia (temat zastępczo: gmina).
„Nr sondowania”, „Typ sondy” (np. „DPL – lekka”), „Otwór referencyjny”, „Skala” Edytor i opcje karty.
„Uwagi” „Uwagi” + „interpretacja wg PN-B-04452:2002” albo „interpretacja wg PN-EN 1997-2”.
„Rzędna”, „X”, „Y”, „Układ odniesienia” Sekcja „Lokalizacja” i układ współrzędnych zlecenia.

Kolumny:

Nr Kolumna Zawartość Warunek
1 „Poziom zwierciadła wody [m p.p.t.]” Symbole i głębokości zwierciadeł z otworu referencyjnego. Otwór referencyjny ze zwierciadłem.
2 „Głębokość [m]” Skala głębokości: podziałka co 0,1 m (1:50) lub 0,2 m (1:100), opis co 1 m. Zawsze.
3 „Symbol gruntu wg PN-B-02480:1986” Słupek litologii otworu referencyjnego ze szrafurą i symbolami. Otwór referencyjny; inaczej napis „brak otworu referencyjnego”.
4 „Stan zagęszczenia wg PN-B-04452 (granice ID 0,33 / 0,67 / 0,80)” Wykres N10N_{10}/N20N_{20} (niebieski) i NkorN_{kor} (pomarańczowy; rysowany tylko tam, gdzie różni się od N). Pasmo stanów ln/szg/zg/bzg nad osią i pionowe przerywane linie granic stanów (N odpowiadające IDI_D = 0,33; 0,67; 0,80 wg PN-B-04452 dla danej sondy). Siatka co 1 m, przerywane poziome linie granic warstw wydzielonych, kolorowe linie poziomów charakterystycznych. Zawsze; rodzaj wykresu wg opcji „Wykres N”.
5 „Opór stożka [MPa]” rdr_d – „jednostkowy” (szara linia) i qdq_d – „dynamiczny” (niebieska linia), w środkach odcinków. Zawsze. Oś od 0 do „ładnej” wartości ≥ max(rdr_d, qdq_d), co najmniej 5 MPa.
6 N10N_{10} / N20N_{20} Średnie N w warstwie wydzielonej (liczba całkowita). Zawsze.
7 NkorN_{kor} Średnie N skorygowane; „*”, gdy w warstwie są punkty skorygowane. Zawsze.
(8) σ NkorN_{kor} albo σ N10N_{10} Odchylenie standardowe w warstwie (jedno miejsce po przecinku). Gdy „Odchylenie σ” ≠ „nie pokazuj” – kolejne kolumny przesuwają numer o 1.
8 „Stan gruntu (IDI_D)” IDI_D warstwy (dwa miejsca) i kod stanu; „–”, gdy IDI_D nie wyznaczono (z kodem „ln”, gdy N poniżej zakresu korelacji). Zawsze.
9 ISI_S Wskaźnik zagęszczenia warstwy. Zawsze („–” bez IDI_D).
(10) „Uwagi” Opisy warstw z edytora. Gdy choć jedna warstwa ma opis.

Wartości w kolumnach 6–10 wpisywane są tylko w warstwach wyższych niż 2 mm na karcie.

Przypis pod kartą: „IDI_D, ISI_S – wartości korelacyjne wg {normy} dla gruntów niespoistych i nasypów (rodzaj gruntu wg słownika organizacji), od głębokości krytycznej tct_c = … m (sonda …)”, a po średnikach przypisy interpretacji, opis kolumny σ („σ – odchylenie standardowe … w warstwie”) i „średnie N w warstwach zaokrąglone w dół”, jeśli te opcje są włączone. Jako {norma} wpisywane jest „PN-B-04452:2002”, „PN-EN 1997-2:2009”, „współczynników własnych (a = …, b = …)” albo „tabeli N → ID organizacji”.

Eksport wyników (XLSX, CSV)

„Wyniki XLSX” i „Wyniki CSV” zapisują tabelę wyników punkt po punkcie (plik wyniki_DP_<nr>_<data>.xlsx / .csv, arkusz o nazwie sondowania). CSV ma separator średnik, przecinek dziesiętny i znacznik BOM – otwiera się poprawnie w polskim Excelu.

Kolumna Jednostka Zawartość Zaokrąglenie
z [m] m Spąg odcinka. 0,01
N – Liczba uderzeń. jak wpisano
z od [m] m Strop odcinka. 0,01
N_kor – Liczba uderzeń po korektach. 0,1
I_D [-] – Stopień zagęszczenia punktu (puste, gdy nie wyznaczono). 0,01
I_S [-] – Wskaźnik zagęszczenia. 0,01
stan – ln / szg / zg / bzg albo puste. –
rd [MPa] MPa Jednostkowy opór stożka. 0,01
qd [MPa] MPa Jednostkowy dynamiczny opór stożka. 0,01
korekta – „woda”, „głębokość” albo obie – jaka korekta zmieniła N. –

Pierwsze dwie kolumny to spąg i N, więc wyeksportowany plik można wczytać z powrotem przyciskiem „Wczytaj z pliku…” (tryb „spąg przedziału”).

Interpretacja i obliczenia

Parametry sond

Wartości z kodu programu (tab. 1 PN-B-04452:2002, zgodne z PN-EN ISO 22476-2):

Parametr Symbol Jednostka DPL DPM DPH DPSH
Masa młota mm kg 10 30 50 63,5
Wysokość spadania hh m 0,50 0,50 0,50 0,75
Powierzchnia podstawy stożka AA cm² 10 10 15 20
Maks. masa kowadła z prowadnicą mkm_k kg 6 18 18 30
Masa żerdzi mzm_z kg/m 3 6 6 6
Odcinek wpędu Δ\Delta m 0,10 0,10 0,10 0,20
Energia na jednostkę powierzchni mgh/Amgh/A – kJ/m² 49 147 164 234
Głębokość krytyczna tct_c m 0,6 1,0 1,0 1,5

Sondowanie można zakończyć, gdy na 2–3 kolejnych odcinkach liczba uderzeń przekracza 60; gdy liczba uderzeń wyraźnie maleje (grunty luźne), sondowanie należy kontynuować mimo osiągnięcia projektowanej głębokości (PN-B-04452). Program tego nie sprawdza.

Głębokości pomiarów

Dla pomiaru numer i=0,1,2,…i = 0, 1, 2, \dots (kolejność wpisania):

zod=z0+i Δ,zdo=zod+Δ,zsˊr=zod+Δ2z_{od} = z_0 + i\,\Delta, \qquad z_{do} = z_{od} + \Delta, \qquad z_{śr} = z_{od} + \tfrac{\Delta}{2}

gdzie z0z_0 – „Głębokość początkowa [m]”, Δ\Delta – odcinek wpędu sondy. Do interpretacji (grunt, strefa korekty, głębokość krytyczna, qdq_d) używana jest głębokość środka odcinka zsˊrz_{śr}; do korekty od głębokości – spąg zdoz_{do}.

Które punkty są interpretowane

IDI_D, ISI_S i stan wyznaczane są w punkcie, gdy jednocześnie:

  1. grunt w środku odcinka jest niespoisty albo jest nasypem – wg grupy gruntu ze słownika organizacji dla symbolu warstwy otworu referencyjnego. Brak otworu albo brak litologii na tej głębokości → punkt traktowany jak niespoisty; grunty spoiste, organiczne, skały i nierozpoznany symbol → brak interpretacji i brak korekt;
  2. środek odcinka leży na głębokości krytycznej lub głębiej (zsˊr≥tcz_{śr} \ge t_c) – chyba że włączono „Korekta N od głębokości”;
  3. dla punktu istnieje zależność ID(N)I_D(N) w wybranej normie.

Opory rdr_d i qdq_d liczone są dla wszystkich punktów.

Kolejność obliczeń w punkcie

  1. NN – wartość wpisana.
  2. Korekta od głębokości (jeśli włączona i grunt niespoisty) → N′N'.
  3. Korekta na zwierciadło wody (PN i tabela; jeśli włączona, punkt w strefie, grunt niespoisty) → NkorN_{kor}.
  4. IDI_D z NkorN_{kor} wg normy, następnie ISI_S i stan.
  5. rdr_d i qdq_d z NN (bez korekt).

Stopień zagęszczenia IDI_D wg PN-B-04452:2002

ID=a⋅lg⁡N+bI_D = a \cdot \lg N + b

gdzie NN – liczba uderzeń (po korektach) na 10 cm (N10N_{10}) albo 20 cm (N20N_{20}, DPSH):

Sonda Wzór Granica ln/szg (IDI_D = 0,33) Granica szg/zg (IDI_D = 0,67) Granica zg/bzg (IDI_D = 0,80)
DPL ID=0,429lg⁡N10+0,071I_D = 0{,}429 \lg N_{10} + 0{,}071 N10N_{10} ≈ 4,0 ≈ 24,9 ≈ 50,0
DPM ID=0,431lg⁡N10+0,176I_D = 0{,}431 \lg N_{10} + 0{,}176 ≈ 2,3 ≈ 14,0 ≈ 28,0
DPH ID=0,441lg⁡N10+0,271I_D = 0{,}441 \lg N_{10} + 0{,}271 ≈ 1,4 ≈ 8,0 ≈ 15,8
DPSH ID=0,4441lg⁡N20+0,196I_D = 0{,}4441 \lg N_{20} + 0{,}196 N20N_{20} ≈ 2,0 ≈ 11,7 ≈ 22,9

Granice w liczbie uderzeń wynikają z odwrócenia wzoru:

N(ID)=10 (ID−b)/aN(I_D) = 10^{\,(I_D - b)/a}

i są rysowane na karcie jako pionowe przerywane linie w kolumnie 4.

Zakres wyniku. Gdy N≤0N \le 0 albo alg⁡N+b≤0a \lg N + b \le 0, IDI_D nie jest podawane (poza zakresem korelacji), a punkt dostaje stan „ln”. Wynik większy od 1 jest obcinany do 1.

Przykład (DPL, N10N_{10} = 10): ID=0,429⋅1+0,071=0,500I_D = 0{,}429 \cdot 1 + 0{,}071 = 0{,}500 – grunt średnio zagęszczony.

Stopień zagęszczenia wg PN-EN 1997-2:2009 (EC7, zał. G)

Sonda Nad zwierciadłem Pod zwierciadłem
DPL ID=0,15+0,26lg⁡N10I_D = 0{,}15 + 0{,}26 \lg N_{10} brak zależności
DPH ID=0,10+0,435lg⁡N10I_D = 0{,}10 + 0{,}435 \lg N_{10} ID=0,23+0,38lg⁡N10I_D = 0{,}23 + 0{,}38 \lg N_{10}
DPM, DPSH brak zależności brak zależności

Wzory odpowiadają piaskom równoziarnistym (Cu ≤ 3). „Pod zwierciadłem” oznacza zsˊrz_{śr} głębiej niż najpłytsze zwierciadło otworu referencyjnego. Przy EC7 liczba uderzeń nie jest korygowana na zwierciadło (wpływ wody uwzględnia osobny wzór dla DPH) – ręczne „Przedziały korekty” są wtedy pomijane.

Po wpisaniu „Wsk. różnoziarnistości Cu”:

Klasa Sonda Nad zwierciadłem Pod zwierciadłem
Cu ≤ 3 (równoziarnisty) DPL 0,15+0,26lg⁡N100{,}15 + 0{,}26 \lg N_{10} 0,21+0,23lg⁡N100{,}21 + 0{,}23 \lg N_{10}
Cu ≤ 3 DPH 0,10+0,435lg⁡N100{,}10 + 0{,}435 \lg N_{10} 0,23+0,38lg⁡N100{,}23 + 0{,}38 \lg N_{10}
Cu ≥ 6 (różnoziarnisty) DPH −0,14+0,55lg⁡N10-0{,}14 + 0{,}55 \lg N_{10} brak zależności
3 < Cu < 6 wszystkie brak zależności brak zależności

Uwaga. Współczynniki EC7 – a zwłaszcza warianty zależne od Cu – są w kodzie programu oznaczone jako wymagające potwierdzenia z aktualnym wydaniem PN-EN 1997-2 i DIN 4094-3 (do weryfikacji). Program sam ostrzega o tym w edytorze i w przypisie karty.

Współczynniki własne i tabela organizacji

Współczynniki własne zastępują wzór normy dla wszystkich punktów: ID=alg⁡N+bI_D = a \lg N + b z wpisanymi aa, bb (ta sama postać dla każdej sondy, bez rozróżnienia nad/pod zwierciadłem).

Tabela N → ID organizacji (norma „Tabela N → ID organizacji”, gdy nie wpisano współczynników własnych) – interpolacja liniowa między punktami (Nj,ID,j)(N_j, I_{D,j}) tabeli dla danej sondy:

ID=ID,j+N−NjNj+1−Nj (ID,j+1−ID,j),Nj≤N≤Nj+1I_D = I_{D,j} + \frac{N - N_j}{N_{j+1} - N_j}\,\bigl(I_{D,j+1} - I_{D,j}\bigr), \qquad N_j \le N \le N_{j+1}

Poniżej pierwszego punktu tabeli IDI_D nie jest wyznaczane (bez ekstrapolacji; stan „ln”), powyżej ostatniego przyjmowana jest ostatnia wartość, wynik jest obcinany do 1. Tabela musi mieć co najmniej 2 punkty.

Wskaźnik zagęszczenia ISI_S

IS=0,8180,958−0,174 IDI_S = \frac{0{,}818}{0{,}958 - 0{,}174\, I_D}

Przykład: IDI_D = 0,500 → IS=0,818/0,871=0,939I_S = 0{,}818 / 0{,}871 = 0{,}939.

Stan zagęszczenia

Kod Stan Zakres IDI_D
ln luźny IDI_D < 0,33
szg średnio zagęszczony 0,33 ≤ IDI_D < 0,67
zg zagęszczony 0,67 ≤ IDI_D < 0,80
bzg bardzo zagęszczony IDI_D ≥ 0,80

Korekta na zwierciadło wody (PN-B-04452)

Wg PN-B-04452: gdy w strefie zwierciadła wody grunty niespoiste są w stanie średnio zagęszczonym, liczbę uderzeń zwiększa się o 50% (Nkor=1,5 NN_{kor} = 1{,}5\,N) w przedziale 1 m nad i 3 m pod zwierciadłem, a stopień zagęszczenia wyznacza się z wartości skorygowanej. Program – jak GIMSGEO – stosuje mnożnik malejący liniowo z zagęszczeniem:

Nkor=[1+0,5 (N0,67−N)N0,67−N0,33]Ndla N0,33≤N≤N0,67N_{kor} = \left[1 + \frac{0{,}5\,(N_{0,67} - N)}{N_{0,67} - N_{0,33}}\right] N \qquad \text{dla } N_{0,33} \le N \le N_{0,67}

gdzie N0,33N_{0,33} i N0,67N_{0,67} – liczby uderzeń odpowiadające IDI_D = 0,33 i 0,67 wg wzoru PN-B-04452 dla danej sondy (tabela wyżej). Na granicy ln/szg Nkor=1,5 NN_{kor} = 1{,}5\,N, na granicy szg/zg Nkor=1,0 NN_{kor} = 1{,}0\,N. Poza zakresem stanu szg N się nie zmienia.

Warunki zastosowania:

  • „Korekta ze względu na zwierciadło wody” włączona, norma PN albo tabela (nie EC7);
  • grunt niespoisty lub nasyp;
  • środek odcinka w strefie zw−hnad≤zsˊr≤zw+hpodz_w - h_{nad} \le z_{śr} \le z_w + h_{pod}, gdzie zwz_w – najpłytsze zwierciadło otworu referencyjnego, hnadh_{nad}, hpodh_{pod} – „Strefa nad/pod zwierciadłem” (domyślnie 1 m i 3 m); albo – gdy wpisano „Przedziały korekty” – środek odcinka w którymś przedziale (wtedy zwierciadło z otworu nie jest potrzebne).

Przy „Mnożnik” = „stały w” każde N w strefie (grunt niespoisty) jest mnożone przez stałą, niezależnie od stanu:

Nkor=w⋅NN_{kor} = w \cdot N

Przycisk „Jak GeoStar” ustawia hnadh_{nad} = 1 m, hpodh_{pod} = 2,5 m i ww = 1,5.

Przykład (DPL, N0,33N_{0,33} ≈ 4,0, N0,67N_{0,67} ≈ 24,9): w połowie zakresu, NN ≈ 14,45, mnożnik wynosi 1,25 → NkorN_{kor} ≈ 18,1.

Korekta od głębokości

Opcja „Korekta N od głębokości” (GeoStar: „NKOR = N10·0,6/z”) dla gruntów niespoistych:

Nkor=N⋅tczdodla zdo<tcN_{kor} = N \cdot \frac{t_c}{z_{do}} \qquad \text{dla } z_{do} < t_c

gdzie zdoz_{do} – spąg odcinka [m], tct_c – głębokość krytyczna sondy. Korekta podnosi N i IDI_D; po jej włączeniu interpretowane są również punkty płytsze niż tct_c.

Jednostkowy opór stożka rdr_d

rd=m g hA e,e=ΔNr_d = \frac{m \, g \, h}{A \, e}, \qquad e = \frac{\Delta}{N}

gdzie mm – masa młota [kg], gg = 9,81 m/s², hh – wysokość spadania [m], AA – powierzchnia podstawy stożka [m²], ee – średni wpęd na jedno uderzenie [m], Δ\Delta – odcinek wpędu (0,1 m albo 0,2 m). Wynik w MPa; dla N≤0N \le 0: rd=0r_d = 0. rdr_d liczony jest z N bez korekt.

Jednostkowy dynamiczny opór stożka qdq_d

qd=mm+m′ rd,m′=mk+mz⋅zsˊrq_d = \frac{m}{m + m'}\, r_d, \qquad m' = m_k + m_z \cdot z_{śr}

gdzie m′m' – masa kowadła z prowadnicą mkm_k oraz żerdzi do głębokości środka odcinka (mzm_z – masa żerdzi na metr).

Przykład (DPL, N10N_{10} = 10, zsˊrz_{śr} = 2 m): ee = 0,01 m; rd=10⋅9,81⋅0,5/(0,001⋅0,01)=4,905r_d = 10 \cdot 9{,}81 \cdot 0{,}5 / (0{,}001 \cdot 0{,}01) = 4{,}905 MPa; m′=6+3⋅2=12m' = 6 + 3 \cdot 2 = 12 kg; qd=10/22⋅4,905=2,23q_d = 10/22 \cdot 4{,}905 = 2{,}23 MPa.

Wydzielanie warstw

Warstwy w edytorze i na karcie wyznacza algorytm (odpowiednik „generalizacji” GIMSGEO):

  1. Wygładzenie – średnia ruchoma NkorN_{kor} z 3 sąsiednich punktów.
  2. Granice wymuszone – stropy warstw otworu referencyjnego (granica między punktami, których środki leżą po obu stronach stropu).
  3. Granice stanu (gdy „Uwzględnij stan gruntu przy wydzielaniu warstw”) – tam, gdzie zmienia się stan wyznaczony z wygładzonego N wzorem PN-B-04452 danej sondy; granica jest przesuwana do miejsca największego skoku surowego NkorN_{kor} w otoczeniu ±1 punktu.
  4. Łączenie cienkich warstw – warstwa cieńsza niż 0,5 m jest łączona z sąsiadem o bliższej średniej NkorN_{kor} (pierwsza i ostatnia – z jedynym sąsiadem). Powtarzane, aż wszystkie warstwy mają ≥ 0,5 m.
  5. Przy „Warstwy wg litologii otworu” kroki 3 i 4 są pomijane – warstwy dokładnie wg otworu.

Wartości warstwy:

Nˉ=1n∑Ni,Nˉkor=1n∑Nkor,i\bar N = \frac{1}{n}\sum N_i, \qquad \bar N_{kor} = \frac{1}{n}\sum N_{kor,i}

(przy „Średnia N zaokrąglana w dół” – ⌊Nˉ⌋\lfloor \bar N \rfloor, ⌊Nˉkor⌋\lfloor \bar N_{kor} \rfloor). Średnia obejmuje także punkty z N = 0 (zachowawczo). IDI_D warstwy liczony jest z Nˉkor\bar N_{kor} dla głębokości środka warstwy wg wybranej normy – o ile choć jeden punkt warstwy jest interpretowany. Gdy Nˉkor\bar N_{kor} jest poza zakresem korelacji, a zależność istnieje – brak IDI_D i stan „ln”.

Odchylenie standardowe z próby:

σ=1n−1∑i=1n(xi−xˉ)2\sigma = \sqrt{\frac{1}{n-1}\sum_{i=1}^{n}\left(x_i - \bar x\right)^2}

gdzie xix_i – NkorN_{kor} albo NN punktów warstwy (opcja „Odchylenie σ”); dla jednego punktu „–”.

Przypisy interpretacji

Program dopisuje do edytora i do przypisu karty zdania opisujące wykonane operacje (w nawiasach klamrowych – wartości wstawiane przez program):

Przypis Kiedy
„Nkor* – N skorygowane na zwierciadło wody wg PN-B-04452 w strefie od {nad} m nad do {pod} m pod zwierciadłem {z} m, punktów: {n} (korekta podnosi N i ID)” Korekta wg zwierciadła z otworu.
„Nkor* – N skorygowane na zwierciadło wody wg PN-B-04452 w przedziałach {przedziały} m, punktów: {n} (…)” Korekta w ręcznych przedziałach.
„mnożnik stały korekty na wodę w = {w} (Nkor = N·w niezależnie od stanu)” Mnożnik stały.
„bez korekty na zwierciadło wody (brak zwierciadła w otworze referencyjnym)” Korekta włączona, ale brak zwierciadła (lub brak otworu).
„bez korekty na zwierciadło wody (wyłączona)” Korekta wyłączona.
„bez korekty N na zwierciadło wody (PN-EN 1997-2)” Norma EC7.
„Nkor* – N skorygowane od głębokości N·tc/z dla z < tc = {tc} m (z – spąg odcinka), punktów: {n} (…)” Korekta od głębokości.
„ID wg PN-EN 1997-2 zał. G dla Cu = {cu} – wariant zależny od Cu do potwierdzenia z normą (…)” EC7 z Cu.
„N = 0 (brak oporu) w {n} punktach – ID poza zakresem korelacji, nie wyznaczono, przyjęto stan ln; N = 0 uwzględniono w średnich warstw” Punkty z N = 0.
„N poniżej zakresu korelacji w {n} punktach – ID nie wyznaczono, przyjęto stan ln” alg⁡N+b≤0a\lg N + b \le 0 albo N poniżej pierwszego punktu tabeli.
„ID nie wyznaczono poniżej zwierciadła: PN-EN 1997-2 nie podaje zależności dla {sonda} pod wodą (punktów: {n})” EC7, DPL pod zwierciadłem.
„ID nie wyznaczono: PN-EN 1997-2 nie podaje zależności dla sondy {sonda} (punktów: {n})” EC7, DPM/DPSH.
„ID nie wyznaczono: PN-EN 1997-2 nie podaje zależności dla {sonda} przy Cu = {cu} (punktów: {n})” EC7, Cu bez zależności.
„ID nie wyznaczono: brak tabeli N → ID dla sondy {sonda} w ustawieniach organizacji (punktów: {n})” Norma tabela bez tabeli.

Literatura

  1. PN-B-04452:2002 Geotechnika. Badania polowe.
  2. PN-EN ISO 22476-2 Rozpoznanie i badania geotechniczne – Badania polowe – Część 2: Sondowanie dynamiczne.
  3. PN-EN 1997-2:2009 Eurokod 7 – Projektowanie geotechniczne – Część 2: Rozpoznanie i badanie podłoża gruntowego (zał. G).
  4. DIN 4094-3 Baugrund – Felduntersuchungen – Teil 3: Rammsondierungen.
  5. Kłosiński B. i in. (1998): Instrukcja badań podłoża gruntowego budowli drogowych i mostowych. IBDiM, Warszawa.

Typowe problemy

Uwagi walidacji widać na liście sondowań (ikona przy nazwie), pod nagłówkiem edytora, w generatorze kart i w module „Weryfikacja danych”.

Komunikat Poziom Co zrobić
„Wyniki badania są puste – nie można wygenerować karty” błąd Wpisz lub wczytaj wartości Nx. Do tego czasu „Podgląd PDF” jest nieaktywny, a sondowania nie ma w generatorze kart.
„Głębokość początkowa nie została określona (przyjęto 0 m)” ostrzeżenie Wpisz „Głębokość początkową [m]” (także 0, jeśli badanie zaczęto od powierzchni terenu).
„Brak współrzędnych – badanie nie pojawi się na mapie ani w przekrojach” ostrzeżenie Uzupełnij X, Y w sekcji „Lokalizacja”.
„Rzędna nie została wypełniona” ostrzeżenie Wpisz „Rzędną [m n.p.m.]”.
„Brak daty badania” ostrzeżenie Wpisz „Datę”.
„Nie podano operatora” ostrzeżenie Wpisz „Operatora”.
„Błąd podczas dodawania sondowania” / „Błąd podczas usuwania” błąd Problem z zapisem na serwerze – sprawdź połączenie i spróbuj ponownie. Bez sieci nowe sondowanie zostanie dodane i zsynchronizowane później.

Inne sytuacje:

  • IDI_D w warstwie to „–”, choć N jest duże. Warstwa leży w gruncie spoistym (wg otworu referencyjnego), powyżej głębokości krytycznej tct_c, albo norma nie podaje zależności (EC7 dla DPM/DPSH, DPL pod wodą, brak tabeli organizacji). Przeczytaj przypisy pod listą warstw.
  • Brak korekty na zwierciadło. Otwór referencyjny wpisano ręcznie nazwą, której nie ma w zleceniu, otwór nie ma zwierciadła, wybrano EC7 albo grunt w strefie jest spoisty. Możesz wpisać „Przedziały korekty [m]” ręcznie.
  • „Zapisz ID do otworu…” jest nieaktywny. Otwór referencyjny trzeba wybrać z listy otworów zlecenia (nie tylko wpisać), a sondowanie musi mieć pomiary.
  • Głębokości pomiarów są przesunięte o jeden odcinek po imporcie. Zmień w oknie importu „spąg przedziału” na „strop przedziału” (lub odwrotnie) i porównaj podsumowanie „głębokość początkowa … m”.
  • Po zmianie „Typu sondy” zmieniły się głębokości. Głębokość każdego pomiaru wynika z interwału sondy (DPSH – 0,2 m). Ustaw właściwy typ przed wpisywaniem lub importem.
  • Nowe sondowanie ma taką samą nazwę jak istniejące. Nazwa domyślna to DP-<liczba sondowań + 1> – po usunięciu sondowania może się powtórzyć. Zmień „Nr profilu”.
  • Opis warstwy zniknął z karty. Opis jest przypisany do stropu warstwy; zmiana otworu referencyjnego lub opcji wydzielania przesunęła granicę. Wpisz opis ponownie przy nowej warstwie.