9. Sondowania dynamiczne (DP)
Wprowadzanie wyników sondowań dynamicznych DPL, DPM, DPH i DPSH, interpretacja stopnia zagęszczenia ID wg PN-B-04452, PN-EN 1997-2 albo tabeli organizacji, korekta na zwierciadło wody, karty sondowań i eksport wyników.
W aplikacji: Sondowania → Sondowania DP
Wstęp
Moduł „Sondowania DP” służy do wprowadzania i interpretacji wyników sondowań dynamicznych – badania polegającego na wbijaniu stożka w grunt młotem o znanej masie i wysokości spadania oraz liczeniu uderzeń potrzebnych do zagłębienia sondy o stały odcinek (10 cm albo 20 cm). Obsługiwane są cztery rodzaje sond wg PN-EN ISO 22476-2 i PN-B-04452:2002:
| Sonda | Nazwa | Odcinek wpędu | Liczba uderzeń |
|---|---|---|---|
| DPL | lekka | 10 cm | |
| DPM | średnia | 10 cm | |
| DPH | ciężka | 10 cm | |
| DPSH | super ciężka | 20 cm |
Na podstawie liczby uderzeń program wyznacza:
- stopień zagęszczenia gruntów niespoistych i nasypów – wg PN-B-04452:2002, PN-EN 1997-2:2009 (Eurokod 7, zał. G), współczynników własnych albo tabeli N → ID organizacji,
- wskaźnik zagęszczenia ,
- stan zagęszczenia (ln, szg, zg, bzg),
- jednostkowy opór stożka i jednostkowy dynamiczny opór stożka ,
- liczbę uderzeń skorygowaną ze względu na zwierciadło wody gruntowej i (opcjonalnie) na małą głębokość.
Uwaga. Parametry wyznaczone z sondowań dynamicznych są wartościami korelacyjnymi („wyprowadzonymi”). Nie zastępują oznaczeń bezpośrednich (np. badań laboratoryjnych) – tak opisuje je też przypis na karcie.
Skąd moduł bierze dane. Wyniki wpisujesz ręcznie albo wczytujesz z pliku TXT, CSV lub XLSX. Litologię i zwierciadło wody sondowanie pobiera z otworu referencyjnego – otworu wiertniczego z tego samego zlecenia (rozdział Otwory wiertnicze). Bez otworu referencyjnego cały profil traktowany jest jak grunt niespoisty, a korekta na zwierciadło nie jest wykonywana.
Dokąd oddaje dane. Sondowania DP pojawiają się:
- na przekrojach geotechnicznych jako wykres liczby uderzeń przy osi badania (moduł „Przekroje”, rozdział Przekroje geotechniczne),
- na mapie i planie sytuacyjnym (warstwa „Sondowania DP”),
- w modułach „Zestawienie badań”, „Zestawienia”, „Raport zbiorczy”, „Weryfikacja danych” i „Profile parametrów”,
- w otworze referencyjnym – przyciskiem „Zapisz ID do otworu…” wyliczone trafia do pola „Parametry dodatkowe” warstw otworu.
Moduł odpowiada rozdziałowi „Sondowania dynamiczne” podręcznika GIMSGEO, rozszerzając go m.in. o normę EC7, tabele organizacji, korektę od głębokości, import z pliku, eksport wyników i zapis do otworu.
Układ ekranu
Moduł otwierasz zakładką „Sondowania DP” na pasku zlecenia (adres /mission/<id>/dynamic-probing). Ekran ma trzy panele: listę sondowań po lewej, edytor wybranego sondowania w środku i podgląd wykresu po prawej.

- „Dodaj” – tworzy nowe sondowanie. Dostaje nazwę
DP-<liczba sondowań + 1>, typ sondy DPL i pustą listę pomiarów; po utworzeniu jest od razu otwierane, a u dołu ekranu pojawia się komunikat „Dodano sondowanie DP-…”. - Lista sondowań – nazwa („Nr profilu”) i podpis: typ sondy oraz liczba pomiarów, np. „DPL · 24 pomiarów”. Kliknięcie otwiera sondowanie w edytorze. Ikona ostrzeżenia przy nazwie oznacza uwagi walidacji (zob. Typowe problemy). Nad listą jest pole wyszukiwania i filtr statusu (wspólne dla wszystkich list badań – rozdział o interfejsie programu).
- Ikona kosza – usuwa sondowanie po potwierdzeniu w oknie „Usunąć sondowanie?” („Sondowanie i wszystkie jego pomiary zostaną trwale usunięte.”). Usunięcia nie można cofnąć.
- Status badania – lista statusu (np. „Bez statusu”); status pokazuje się na liście i służy do filtrowania.
- „Kopiuj z istniejącego” – kopiuje wybrane sekcje danych z innego sondowania tego zlecenia (widoczny, gdy w zleceniu są co najmniej dwa sondowania). Opis niżej, w punkcie Kopiowanie z innego sondowania.
- Sekcje edytora – „Dane podstawowe”, „Lokalizacja”, „Informacje dodatkowe”, „Interpretacja i korekta na zwierciadło”, „Wartości Nx (liczba uderzeń)” oraz zdjęcia terenowe. Każdą sekcję zwijasz i rozwijasz kliknięciem nagłówka; program zapamiętuje stan.
- „Wykres Nx” – podgląd na żywo: słupek dla każdego pomiaru (oś pozioma „Nx [-]”, oś pionowa „Głębokość [m]”). Pod nagłówkiem interwał sondy (np. „Interwał: 10 cm (DPL)”), u dołu „Głębokość początkowa” i „Pomiarów”. Najechanie na słupek pokazuje wartość.
- „Podgląd PDF” – przełącza środkowy panel na podgląd karty sondowania. Nieaktywny, gdy sondowanie nie ma pomiarów.
- „Generuj karty…” – okno generowania kart wielu sondowań naraz (PDF lub DXF).
Zmiany zapisują się automatycznie po krótkiej chwili od ostatniej edycji; stan zapisu pokazuje wskaźnik w nagłówku edytora. Na telefonie lista i edytor są osobnymi widokami (przycisk „Sondowania” wraca do listy), a wykres otwierasz przyciskiem „Wykres”; w pasku są wtedy przyciski „PDF” i „Generuj karty”.
Uwaga. Użytkownik bez prawa edycji zlecenia widzi pola tylko do odczytu; przyciski dodawania, importu, kopiowania i zapisu ID są ukryte.
Wprowadzanie danych
Dane podstawowe

- „Nr profilu” – nazwa sondowania.
- „Typ sondy” – rodzaj sondy (lista poniżej).
- „Typ systemu” – opis sprzętu; wybierz z listy podpowiedzi albo wpisz własny tekst.

- „DPL (lekka)” – młot 10 kg, odcinek 10 cm.
- „DPM (średnia)” – młot 30 kg, odcinek 10 cm.
- „DPH (ciężka)” – młot 50 kg, odcinek 10 cm.
- „DPSH (super ciężka)” – młot 63,5 kg, odcinek 20 cm.
| Pole | Jednostka | Opis | Uwagi |
|---|---|---|---|
| „Nr profilu” | – | Nazwa (numer) sondowania, np. DP-1. | Domyślnie DP-<n>. Trafia na kartę („Nr sondowania”), do listy i na przekroje. Od nazwy zależy kolejność kart i numer załącznika. |
| „Typ sondy” | – | DPL, DPM, DPH albo DPSH. | Domyślnie DPL. Określa interwał pomiaru (10 cm albo 20 cm dla DPSH), parametry sprzętu, wzory na i głębokość krytyczną – zob. Interpretacja i obliczenia. Zmiana typu przelicza głębokości wszystkich pomiarów. |
| „Typ systemu” | – | Np. „ręczny”, „pneumatyczny” albo nazwa sprzętu. | Podpowiedzi pochodzą ze słownika organizacji „Sondowania DP → Systemy” (domyślnie „ręczny” i „pneumatyczny”). Dozwolony dowolny tekst. |
Lokalizacja
Górna część sekcji „Lokalizacja” (współrzędne, rzędna, dane administracyjne, przyciski „Wybierz na mapie”, „Moja lokalizacja (GPS)”, „Działka z ULDK”) jest wspólna dla wszystkich badań i opisana w rozdziale o lokalizacji badań. Poniżej opisujemy pola typowe dla sondowań.

- „Dodaj poziom charakterystyczny” – poziom (np. niweleta, posadowienie) rysowany na karcie jako kolorowa przerywana linia przez wykresy.
- „Głębokość początkowa [m]” – głębokość, od której zaczyna się pierwszy odcinek pomiaru.
- „Otwór referencyjny” – otwór, z którego program pobiera litologię i zwierciadło wody.
- „Operator”, 5. „Nadzór geologiczny”, 6. „Data”, 7. „Uwagi” – sekcja „Informacje dodatkowe” (niżej).
| Pole | Jednostka | Opis | Uwagi |
|---|---|---|---|
| „X [układ]”, „Y [układ]” | m albo ° | Współrzędne punktu w układzie zlecenia. | Brak współrzędnych → ostrzeżenie; sondowanie nie pojawi się na mapie ani na przekrojach. Na karcie: „X”, „Y”, „Układ odniesienia”. |
| „Rzędna [m n.p.m.]” | m n.p.m. | Rzędna terenu w punkcie sondowania. | Na karcie „Rzędna: … m n.p.m.”; potrzebna do przeliczenia poziomów charakterystycznych podanych rzędną. |
| „Województwo”, „Powiat”, „Gmina”, „Miasto / miejscowość”, „Numer działki”, „Właściciel działki”, „Kilometraż”, „Dodatkowe informacje” | – | Dane administracyjne i opisowe. | Gmina zastępuje temat na karcie, gdy zlecenie nie ma nazwy projektu. |
| „Poziomy charakterystyczne” | m albo m n.p.m. | Lista poziomów: odniesienie (głębokość/rzędna), wartość, opis, kolor. | Rysowane na karcie przerywaną linią w kolorze poziomu. |
| „Głębokość początkowa [m]” | m p.p.t. | Strop pierwszego odcinka pomiaru (0 = powierzchnia terenu). | Puste pole = 0 m z ostrzeżeniem „Głębokość początkowa nie została określona (przyjęto 0 m)”. Od tej wartości liczone są głębokości kolejnych pomiarów. Import z pliku ustawia ją automatycznie. |
| „Otwór referencyjny” | – | Nazwa otworu wiertniczego z listy otworów zlecenia albo wpisana ręcznie. | Wybór z listy wiąże sondowanie z otworem. Tekst wpisany ręcznie jest dopasowywany do nazwy otworu bez względu na wielkość liter (jak w GIMSGEO); jeśli takiego otworu nie ma, interpretacja odbywa się bez litologii i bez zwierciadła. |
Co daje otwór referencyjny:
- litologia – na karcie rysowana jest kolumna symboli gruntów, a granice warstw otworu wymuszają granice warstw wydzielonych z sondowania;
- grupa gruntu – i korekty liczone są tylko dla gruntów niespoistych i nasypów (grupa wg słownika gruntów organizacji); w gruntach spoistych, organicznych i skałach nie jest wyznaczane;
- zwierciadło wody – najpłytsze zwierciadło otworu (najmniejsza głębokość „od”) wyznacza strefę korekty liczby uderzeń i jest rysowane w kolumnie 1 karty;
- zakres karty – opcja „Do końca otworu referencyjnego” w podglądzie PDF;
- zapis – przycisk „Zapisz ID do otworu…”.
Informacje dodatkowe
| Pole | Jednostka | Opis | Uwagi |
|---|---|---|---|
| „Operator” | – | Osoba obsługująca sprzęt. | Podpowiedzi ze słownika „Sondowania DP → Operatorzy sprzętu”. Przycisk „+” („Dodaj do słownika”) dopisuje wpisaną wartość do słownika organizacji. Brak → ostrzeżenie „Nie podano operatora”. |
| „Nadzór geologiczny” | – | Osoba nadzorująca badanie. | Słownik „Sondowania DP → Nadzór”, przycisk „+” jak wyżej. |
| „Data” | data | Data wykonania sondowania. | Domyślnie dzisiejsza. Na karcie „Data wykonania”. |
| „Uwagi” | – | Dowolny opis. | Na karcie w polu „Uwagi”, po nim dopisek „interpretacja wg …”. |
Interpretacja i korekta na zwierciadło
W tej sekcji wybierasz sposób interpretacji, ustawiasz korekty i oglądasz warstwy wydzielone z sondowania. Każda zmiana od razu przelicza warstwy, wykres i kartę.

- „Norma” – sposób wyznaczania : „PN-B-04452:2002”, „PN-EN 1997-2:2009 (EC7)” albo „Tabela N → ID organizacji”.
- „Własne współczynniki ID = a·lg N + b”, pole a.
- Pole b („Współczynnik b”).
- „Korekta ze względu na zwierciadło wody” – włącza korektę liczby uderzeń (tylko dla PN i tabeli). Pod polem jest opis bieżących ustawień korekty.
- „Strefa nad zwierciadłem [m]”.
- „Strefa pod zwierciadłem [m]”.
- „Mnożnik” – „zmienny 1,5 → 1,0 (szg)” albo „stały w”.
- „Jak GeoStar (1 / 2,5 m, w = 1,5)” – jednym kliknięciem ustawia strefę 1 m nad i 2,5 m pod zwierciadłem oraz mnożnik stały w = 1,5.
- „Korekta N od głębokości (N·tc/z płycej niż tc = … m)” – korekta liczby uderzeń w strefie płytszej niż głębokość krytyczna sondy.
| Pole | Jednostka | Opis | Uwagi |
|---|---|---|---|
| „Norma” | – | „PN-B-04452:2002” – wzory dla każdej sondy; „PN-EN 1997-2:2009 (EC7)” – wzory zał. G (DPL, DPH); „Tabela N → ID organizacji” – interpolacja w tabeli z ustawień organizacji. | Domyślnie PN-B-04452:2002. |
| „Własne współczynniki ID = a·lg N + b” (a, b) | – | Własna zależność . | Puste = normowe. Wpisane a włącza współczynniki własne (puste b = 0); wyczyszczenie a wraca do normy. Mają pierwszeństwo przed normą i tabelą. Na karcie przypis „wg współczynników własnych (a = …, b = …)”. |
| „Korekta ze względu na zwierciadło wody” | – | Włącza korektę PN-B-04452. | Domyślnie włączona. Niewidoczna przy EC7 – zamiast niej opis „EC7: wpływ wody uwzględnia osobny wzór dla DPH poniżej zwierciadła (bez korekty N).” |
| „Strefa nad zwierciadłem [m]” | m | Jak wysoko nad zwierciadłem działa korekta. | Domyślnie 1. Dozwolone 0–10; inna wartość wraca do 1. |
| „Strefa pod zwierciadłem [m]” | m | Jak głęboko pod zwierciadłem działa korekta. | Domyślnie 3. Dozwolone 0–10; inna wartość wraca do 3. |
| „Mnożnik” | – | „zmienny 1,5 → 1,0 (szg)” – wg PN-B-04452 (wzór niżej); „stały w” – każde N w strefie mnożone przez w (wariant programu GeoStar, „stara norma”). | Domyślnie zmienny. |
| „w” | – | Wartość mnożnika stałego. | Widoczne przy „stały w”. Domyślnie 1,5; dozwolone 1–2, inna wartość wraca do 1,5. |
| „Korekta N od głębokości …” | – | dla odcinków, których spąg jest płytszy niż . | Domyślnie wyłączona – wtedy punkty płytsze niż nie są interpretowane. Po włączeniu interpretowane są wszystkie punkty. |
| „Wsk. różnoziarnistości Cu” | – | Wskaźnik różnoziarnistości gruntu (tylko EC7). | Puste = wzory dla Cu ≤ 3 jak dotąd. Wartość < 1 jest odrzucana. Opis niżej. |
| „Przedziały korekty [m]” | m | Ręczne przedziały „Od [m]” – „Do [m]”, w których stosuje się korektę na zwierciadło. | Puste = strefa nad/pod zwierciadłem z otworu referencyjnego. Wypełnione zastępują strefę wyliczoną – korekta działa wtedy nawet bez zwierciadła w otworze. Tabela przyjmuje wklejanie bloku z Excela (Ctrl+V). |
Opisy pod polami są dynamiczne, np. przy mnożniku stałym: „N mnoży się przez stałe w = 1,5.”; przy zmiennym: „N w zakresie stanu średnio zagęszczonego mnoży się przez 1,5 → 1,0.”
Norma EC7 i wskaźnik Cu
Po wybraniu „PN-EN 1997-2:2009 (EC7)” zmienia się zestaw pól:

- „Norma” ustawiona na EC7.
- Opis zamiast pola korekty na zwierciadło – EC7 nie koryguje liczby uderzeń, tylko dla DPH stosuje osobny wzór poniżej zwierciadła.
- „Wsk. różnoziarnistości Cu” – wybiera wariant wzorów zależny od uziarnienia: Cu ≤ 3 (piasek równoziarnisty) albo Cu ≥ 6 (grunt różnoziarnisty). Dla 3 < Cu < 6 norma nie podaje zależności – nie jest wyznaczane. Po wpisaniu Cu pojawia się ostrzeżenie: „Wariant zależny od Cu (Cu ≤ 3 / Cu ≥ 6, DPL pod zwierciadłem 0,21 + 0,230·lg N10) – do potwierdzenia z normą (DIN 4094-3 / PN-EN 1997-2 zał. G).”
Jeśli dla wybranej sondy EC7 nie podaje wzoru (DPM, DPSH) i nie wpisano współczynników własnych, edytor pokazuje: „EC7 nie podaje zależności ID dla sondy … – wpisz własne współczynniki, inaczej ID nie zostanie wyznaczone.”
Tabela N → ID organizacji

- „Norma” ustawiona na tabelę organizacji.
- Stan tabeli dla bieżącej sondy. Gdy tabela ma co najmniej 2 punkty: „Tabela N → ID organizacji dla sondy DPH: … punktów (N …–…); poniżej pierwszego punktu ID nie jest wyznaczane.” Gdy jej brak: „Brak tabeli N → ID dla sondy DPH – uzupełnij ją w ustawieniach organizacji (Szablony i słowniki), inaczej ID nie zostanie wyznaczone.”
Tabele zakłada administrator organizacji: Organizacja → „Szablony i słowniki” → karta „Tabele N → ID sondowań dynamicznych”.

Dla każdej sondy jest osobna tabela z kolumnami „N10 [ud./10 cm]” (dla DPSH „N20 [ud./20 cm]”) i „ID [-]”. Wiersze dodajesz znakiem „+” albo wklejasz z Excela. „Wyczyść” opróżnia wszystkie tabele, „Zapisz” zapisuje je dla całej organizacji. Pusta tabela oznacza brak dla danej sondy – wartości domyślnych nie ma. Warunki poprawności (komunikaty dosłownie):
- „Tabela DPL: wymagane co najmniej 2 punkty.”
- „Tabela DPL: N musi być większe od zera.”
- „Tabela DPL: wartości N muszą ściśle rosnąć.”
- „Tabela DPL: ID musi mieścić się w przedziale 0 do 1.”
- „Tabela DPL: wartości ID muszą być niemalejące.”
(Zamiast „DPL” – nazwa sondy, której dotyczy błąd.)
Warstwy wydzielone
W dolnej części sekcji program pokazuje warstwy wydzielone automatycznie z sondowania – te same, które trafiają do kolumn „Interpretacja” na karcie (odpowiednik kolumn 7–11 karty GIMSGEO).

- „Warstwy wydzielone (n)” – liczba warstw i ich lista: zakres głębokości, średnie N, średnie (gwiazdka, gdy w warstwie są punkty skorygowane), i stan. Gdy nie da się wyznaczyć, widać „–” albo „ID –, ln”.
- „Warstwy wg litologii otworu” – warstwy dokładnie według granic warstw otworu referencyjnego, bez dzielenia po stanie i bez łączenia cienkich warstw. Nieaktywne bez otworu referencyjnego.
- „Uwzględnij stan gruntu przy wydzielaniu warstw” – dzieli profil także tam, gdzie zmienia się stan zagęszczenia (opcja GIMSGEO). Domyślnie włączone; nieaktywne, gdy zaznaczono „Warstwy wg litologii otworu”.
- „Średnia N zaokrąglana w dół” – średnie N i warstwy (i z nich) obcinane do liczby całkowitej (jak opcja GeoStara „Zaokrąglaj w dół wyniki średniej N uderzeń”). Domyślnie wyłączone.
- „Odchylenie σ” – „nie pokazuj”, „z Nkor”, „z N”: odchylenie standardowe liczby uderzeń w warstwie, pokazywane w edytorze i jako dodatkowa kolumna karty.
- Opis warstwy – pole „Opis na karcie (np. pustka, przewiert)”; tekst trafia do kolumny „Uwagi” karty. Opis jest przypisany do stropu warstwy – zmiana wydzielenia (np. otworu referencyjnego) może go „zgubić”.
- Przypisy interpretacji – jawny opis, co program zrobił (korekta, punkty poza zakresem korelacji, brak zależności w normie). Te same zdania trafiają do przypisu karty. Pełna lista w punkcie Przypisy interpretacji.
- „Zapisz ID do otworu…” – zapis warstw do otworu referencyjnego (niżej). Nieaktywny bez otworu referencyjnego wybranego z listy otworów albo bez pomiarów.
- „Przedziały korekty [m]” – ręczne przedziały korekty na zwierciadło (opis w tabeli pól wyżej).
Przy „Odchylenie σ” = „z Nkor” każda warstwa ma dodatkowo σ i liczbę punktów:

Zapisz ID do otworu…
Przycisk otwiera okno „Zapisz ID do otworu <nazwa>”. Program liczy wyniki sondowania dla każdej warstwy litologicznej otworu referencyjnego (nie dla warstw wydzielonych) i zapisuje w polu „Parametry dodatkowe” warstwy jako parametr o symbolu ID z dwoma miejscami po przecinku.

- „Tylko puste” – zapisuje tylko w warstwach, które nie mają jeszcze
ID(domyślnie). - „Wszystkie” – nadpisuje istniejące wartości.
- „Wpisz też stan (kolumna Stan)” – zapisuje też kod stanu (ln, szg, zg, bzg) w kolumnie „Stan” warstwy; w trybie „Tylko puste” – tylko gdy kolumna jest pusta.
- Tabela podglądu – „Warstwa” (symbol i zakres), „N śr.”, „ID (nowe)”, „ID (obecne)”, „Akcja”.
- „Zapisz do otworu” – wykonuje zapis; nieaktywny, gdy nie ma nic do zapisania. Po zapisie: „Zapisano ID w n warstwach otworu …”.
Akcje w kolumnie „Akcja”:
| Akcja | Kiedy |
|---|---|
| „Zapisze” | Warstwa nie ma ID, wyliczono nowe. |
| „Nadpisze” | Warstwa ma inne ID, wybrano „Wszystkie”. |
| „Pominie (zostaje)” | Warstwa ma to samo ID (porównanie po zaokrągleniu do 0,01, przecinek = kropka) albo inne ID przy „Tylko puste”. |
| „Brak ID” | Nie da się wyznaczyć ; powód: „brak ID (grunt spoisty, mało punktów, powyżej głębokości krytycznej, N = 0 albo brak zależności w normie)” albo „niepoprawne parametry dodatkowe” (pole parametrów warstwy ma błędną składnię). |
Warstwy otworu bez żadnego punktu sondowania są pomijane („Brak warstw otworu z punktami sondowania.”). Punkt należy do warstwy, gdy środek jego odcinka leży w przedziale [strop, spąg). warstwy wyznaczane jest, gdy warstwa ma co najmniej 3 punkty i choć jeden z nich jest interpretowany (leży poniżej lub ma korektę od głębokości) – ze średniego i głębokości środka warstwy, wg ustawionej normy.
Uwaga. Kolumna „N śr.” pokazuje średnie N przed korektą, a „ID (nowe)” liczone jest ze średniego . W strefie korekty na zwierciadło wartości mogą więc do siebie „nie pasować” według wzoru.
Wartości Nx (liczba uderzeń)

- „z = … m” – głębokość następnego pomiaru (spąg kolejnego odcinka): , gdzie – głębokość początkowa, – liczba pomiarów, – interwał sondy.
- Pole „Nowa wartość Nx” („Liczba uderzeń, np. 7 – lub kilka: 5 7 9 12”) – wpisz liczbę uderzeń i naciśnij Enter. Można wpisać lub wkleić wiele liczb naraz, oddzielonych spacją, przecinkiem, średnikiem albo jako kolumnę z Excela – zostaną dopisane na końcu w tej kolejności.
- „Dodaj” – to samo co Enter.
- „Wczytaj z pliku…” – import tabeli „głębokość; N” (niżej).
- „Wyniki XLSX” – eksport tabeli wyników punkt po punkcie do Excela.
- „Wyniki CSV” – ten sam eksport do CSV.
- Tabela pomiarów – kolumny „N” (numer pomiaru ), „Głębokość [m]” (zakres odcinka „od–do”) i „Nx”.
- Ołówek („Edytuj N…”) – edycja wartości w wierszu: Enter lub ✓ zapisuje, Esc lub ✗ anuluje. Przyciski widać po najechaniu na wiersz.
- Kosz („Usuń N…”) – usuwa pomiar po potwierdzeniu („Kolejne pomiary przesuną się o jeden interwał w górę.”).
Pod tabelą jest przycisk „Wyczyść wszystkie” – usuwa wszystkie pomiary po potwierdzeniu („Usunąć wszystkie wartości Nx?”).
| Pole / kolumna | Jednostka | Opis | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Nx | uderzenia na 10 cm () albo 20 cm (, DPSH) | Liczba uderzeń na odcinek wpędu sondy. | Liczba nieujemna (dozwolone ułamki, np. z uśrednienia). Pomiary nie mają własnej głębokości – wynika ona z kolejności. |
| Głębokość [m] | m p.p.t. | Zakres odcinka (od 1): od do . | = 0,10 m (DPL, DPM, DPH) albo 0,20 m (DPSH). |
Komunikaty pola dodawania: „Wartość Nx musi być nieujemną liczbą” (nic poprawnego nie wpisano), „Pominięto niepoprawne: …” (część wartości odrzucona), „Dodano n wartości” (dodano kilka naraz).
Wskazówka. Wklejenie do pola dodawania dwóch kolumn „głębokość; N” (co najmniej 2 wiersze, każdy z co najmniej 2 komórkami) nie dopisuje liczb, tylko otwiera okno importu z wklejoną tabelą.
Wczytaj z pliku…
Okno „Wczytaj pomiary z pliku” wczytuje tabelę, w której 1. kolumna to głębokość [m], a 2. – liczba uderzeń N (format programu GeoStar, np. 0.1;3). Import zastępuje wszystkie pomiary i głębokość początkową.

- „Wybierz plik…” – plik
.txt,.csvalbo.xlsx(z XLSX czytany jest pierwszy arkusz). Obok pojawia się nazwa pliku. - Pole tekstowe („Tabela głębokość; N”) – zawartość pliku albo tabela wklejona ręcznie; można ją poprawić przed importem.
- „spąg przedziału (jak GeoStar)” – głębokość w pliku to koniec odcinka (domyślnie). Głębokość początkowa = pierwsza głębokość − interwał.
- „strop przedziału” – głębokość w pliku to początek odcinka. Głębokość początkowa = pierwsza głębokość.
- Podsumowanie – liczba pomiarów, głębokość początkowa i końcowa, informacja „pominięto nagłówek”; przy istniejących pomiarach czerwone ostrzeżenie „Zastąpi obecne n pomiarów i głębokość początkową (można cofnąć).”
- „Wczytaj” albo „Zastąp n pomiarów” – wykonuje import. Po imporcie: „Wczytano n pomiarów od … m” z przyciskiem „Cofnij”, który przywraca poprzednie pomiary.
Zasady odczytu:
- separator kolumn: średnik, a gdy go nie ma – tabulator, a potem spacje; przecinek jako separator tylko wtedy, gdy linia zawiera kropkę dziesiętną (
0.1,3). Linia0,1,3jest niejednoznaczna i daje błąd „nie jest liczbą”; - przecinek dziesiętny jest dozwolony (
0,1;3); - puste linie i linie zaczynające się od
#są pomijane; - pierwsza linia, w której głębokość albo N nie jest liczbą, jest traktowana jako nagłówek i pomijana;
- kolumny od trzeciej są pomijane – dlatego plik z eksportu „Wyniki CSV/XLSX” wczytasz z powrotem (tryb „spąg”);
- głębokości muszą rosnąć ze stałym krokiem równym interwałowi sondy (tolerancja 5 mm);
- import działa „wszystko albo nic” – przy jakimkolwiek błędzie nic nie zostanie wczytane; pokazywanych jest do 20 błędów („… i n kolejnych błędów”).

Komunikaty błędów (dosłownie, z numerem wiersza pliku):
| Komunikat | Przyczyna i rozwiązanie |
|---|---|
| „wiersz n: oczekiwano dwóch kolumn (głębokość; N)” | Wiersz ma jedną kolumnę – sprawdź separator. |
| „wiersz n: głębokość „…” nie jest liczbą” / „wiersz n: N „…” nie jest liczbą” | Tekst w kolumnie liczbowej albo niejednoznaczny przecinek. |
| „wiersz n: ujemna głębokość … m” / „wiersz n: ujemna liczba uderzeń …” | Wartość ujemna. |
| „wiersz n: głębokość … m powtórzona” | Dwa wiersze o tej samej głębokości. |
| „wiersz n: głębokość … m mniejsza niż w poprzednim wierszu (… m)” | Wiersze nie są posortowane. |
| „wiersz n: głębokość … m – luka, brak pomiaru na … m (krok … m)” / „… brak pomiarów …–… m …” | Brakujące odcinki – uzupełnij je (np. wartością 0). |
| „wiersz n: głębokość … m – oczekiwano … m (krok … m)” | Głębokość nie leży na siatce interwału. |
| „krok głębokości w pliku … m, a interwał sondy … m – sprawdź rodzaj sondy” | Cały plik ma inny stały krok (np. plik DPSH co 0,2 m przy typie DPL) – zmień „Typ sondy” przed importem. |
| „wiersz n: pierwsza głębokość … m jest mniejsza niż interwał … m – jeśli plik podaje stropy przedziałów, wybierz „strop przedziału”” | W trybie „spąg” wyszłaby ujemna głębokość początkowa. |
| „Brak danych: oczekiwano wierszy „głębokość; N”, np. 0.1;3” | Pusty plik lub tylko nagłówek. |
| „Nie udało się odczytać pliku: …” | Uszkodzony plik lub nieobsługiwany format. |
Kopiowanie z innego sondowania

W oknie „Kopiuj z istniejącego” wybierz „Źródło danych” (inne sondowanie zlecenia) i sekcje do skopiowania („Wszystko” zaznacza wszystkie):
| Sekcja | Co kopiuje |
|---|---|
| „Dane ogólne (data, operator, nadzór, uwagi, otwór referencyjny, status)” | Data, operator, nadzór, uwagi, otwór referencyjny wybrany z listy, status oraz typ sondy. |
| „Lokalizacja (współrzędne, rzędna, dane administracyjne, poziomy charakterystyczne)” | X, Y, rzędna, kilometraż, województwo, powiat, gmina, miasto, działka, właściciel, dodatkowe informacje, poziomy charakterystyczne. |
| „Parametry badania (sonda, ustawienia interpretacji)” | Pozostałe pola: typ systemu, głębokość początkowa, otwór referencyjny wpisany ręcznie, norma, współczynniki, korekty, przedziały, ustawienia warstw, opisy warstw. |
| „Wyniki pomiarów” | Wszystkie wartości Nx. |
Skopiowane sekcje zastępują dane bieżącego sondowania; nazwa („Nr profilu”) zostaje bez zmian. Po skopiowaniu: „Skopiowano dane z …”.
Kopiowanie i przenoszenie sondowań do innego zlecenia, kopia zlecenia oraz plik projektu opisane są w rozdziale o zleceniach. Moduł sondowań DP nie ma kosza – usunięcie jest trwałe.
Zdjęcia
Pod sekcją pomiarów jest sekcja zdjęć terenowych przypisanych do sondowania – opis w rozdziale o zdjęciach terenowych.
Generowanie kart
Podgląd PDF
„Podgląd PDF” na liście pokazuje kartę bieżącego sondowania. Po prawej jest panel opcji karty.

- „Edytor” – powrót do edytora.
- „Nr załącznika” – wzorzec numeru załącznika. Tekst w
$…$jest zmienną rosnącą dla kolejnych kart, np.2.$4$c→ 2.4c, 2.5c, … (domyślnie$1$). Pod polem: „Ta karta: …” – numer wyliczony dla bieżącego sondowania z jego pozycji na liście posortowanej po nazwach. Wzorzec jest wspólny dla wszystkich sondowań zlecenia. - „Skala karty” – „1:50 (8,5 m na stronę)” albo „1:100 (17 m na stronę)”.
- „Format arkusza” – „A4 – podział na strony” albo „A3 – dłuższy wykres na stronie”.
- „Wykres N” – „Schodkowy”, „Liniowy”, „Słupkowy”.
- Opcja zależna od rodzaju wykresu: „Zamykaj wykres schodkowy do zera” (schodkowy), „Opisuj wartości na wykresie” (liniowy) albo „Słupki wg stanu zagęszczenia” (słupkowy).
- „Maksimum osi N” – „Automatycznie” albo 10, 20, 25, 30, 40, 50, 100.
- „Zakres karty” – „Do końca sondowania (DP)” albo „Do końca otworu referencyjnego”. Nieaktywne bez otworu referencyjnego; pod polem: „Litologia i zwierciadło z otworu …” albo „Wskaż otwór referencyjny w edytorze, aby dodać litologię i korektę ze względu na zwierciadło.”
- Karta – podgląd wszystkich stron karty.

- Statystyki – „Typ sondy”, „Pomiarów”, „Głębokość” (głębokość końca sondowania), „Stron”.
- „Język karty” – język opisów karty (polski albo angielski).
- „Skala szarości” – karta bez kolorów.
- „Wydruk eko” – „bez wypełnień barwnych – kontury i szrafury”.
- „PDF” – pobiera kartę jako PDF (plik
sondowanie_dynamiczne_<nr>_<data>.pdf). - „DXF (CAD)” – rysunek do programów CAD.
- „SVG” – grafika wektorowa do edycji i wstawienia w raport.
- „PNG” – obraz 300 dpi.
| Opcja | Wartości | Opis | Uwagi |
|---|---|---|---|
| „Skala karty” | 1:50, 1:100 | Skala pionowa. 1:50 = 20 mm na 1 m. | Ustawienie zlecenia (wspólne z generatorem). Podziałka głębokości co 0,1 m (1:50) albo 0,2 m (1:100), opisy co 1 m. |
| „Format arkusza” | A4, A3 | Wysokość wykresu na stronie: A4 – 170 mm, A3 – 293 mm. | Głębokość na stronę: A4 8,5 m (1:50) / 17 m (1:100); A3 14,65 m / 29,3 m. Dłuższe sondowanie dzieli się na strony z dopiskiem „DP-1 – głębokość …–… m (cd.) · strona i/n”. |
| „Wykres N” | Schodkowy, Liniowy, Słupkowy | Schodkowy – każdy pomiar pionowym odcinkiem na swoim wpędzie; liniowy – łamana przez środki odcinków; słupkowy – słupek od 0 do N na wysokości odcinka. | Domyślnie schodkowy (jak dotąd). Ustawienia wykresu są wspólne dla podglądu, generatora i raportu zbiorczego. |
| „Zamykaj wykres schodkowy do zera” | tak/nie | Wykres zaczyna się i kończy na N = 0. | Tylko schodkowy. |
| „Opisuj wartości na wykresie” | tak/nie | Wartość N przy każdym punkcie (przy prawej krawędzi – po lewej stronie punktu). | Tylko liniowy. |
| „Słupki wg stanu zagęszczenia” | tak/nie | Słupki w kolorach stanu punktu: ln – pomarańczowy, szg – żółty, zg – jasnozielony, bzg – zielony; bez stanu – jasnoszary. Pasmo stanów w nagłówku staje się legendą kolorów. | Tylko słupkowy; wyłączone = słupki szare. |
| „Maksimum osi N” | Automatycznie, 10–100 | Koniec osi N. | Automatycznie: „ładna” wartość (1, 2, 2,5, 5 × 10ⁿ) nie mniejsza niż największe N lub i nie mniejsza niż 50. Wartości większe od maksimum rysowane są przy krawędzi. |
| „Zakres karty” | DP, otwór | Koniec karty: koniec sondowania albo koniec otworu referencyjnego (większa z dwóch głębokości). | Odpowiednik opcji „max głębokość” GIMSGEO. Nie jest zapamiętywane. |
Poniżej przykład karty z „Zakres karty” = „Do końca otworu referencyjnego” oraz tej samej karty z wykresem słupkowym i opcją „Słupki wg stanu zagęszczenia”:


Generuj karty…
Okno „Generuj karty sondowań” tworzy jeden plik PDF (albo DXF) z kartami wielu sondowań. Na liście są tylko sondowania z pomiarami.

- „Zaznacz wszystkie (n/m)” – zaznacza lub odznacza wszystkie widoczne sondowania. Shift + klik na liście zaznacza zakres. Jeśli w zleceniu są grupy danych, obok jest lista „Wszystkie badania” / „Grupa: …”; jeśli są zapisane zestawy – „Wczytaj zestaw…”.
- Lista sondowań – pole zaznaczenia, nazwa, ikona uwag walidacji i numer załącznika zaznaczonej karty.
- „Nazwa zestawu, np. Obiekt A” i „Zapisz zestaw” – zapamiętuje zaznaczenie pod nazwą (później „Wczytaj zestaw…”, kosz przy nazwie usuwa zestaw).
- „Nr załącznika” – wzorzec numeracji (jak w podglądzie).
- „Przypisz numery na stałe” – tworzy „Wykaz załączników” z numerami przypisanymi do sondowań; kolejność zmieniasz przeciąganiem albo strzałkami, numer możesz poprawić ręcznie („Ponumeruj”, „Numeracja automatyczna”). Bez wykazu numery wynikają z kolejności nazw – nowe badanie w środku przesuwa numery kolejnych kart.
- „Spis załączników (xlsx)” – lista kart z numerami do Excela.
- „Język kart”.
- „Wydruk” – „Kolorowy”, „Skala szarości”, „Eko – bez wypełnień barwnych”.
- „Skala kart” – 1:50 albo 1:100.
- „Format arkusza” – A4 albo A3.
- „DXF” – karty jako rysunki CAD.
- „PDF (n)” – generuje jeden PDF (plik z prefiksem
karty_sondowan_DP); po zakończeniu „Wygenerowano n stron”.
Karty generatora używają ustawień wykresu N ze zlecenia (rodzaj, maksimum osi, opcje) i zakresu „Do końca sondowania (DP)”. Generator kart DP nie ma opcji „Rozmieść karty” (kilka płytkich kart na jednej stronie).
Dane na karcie
Karta sondowania (układ karty GIMSGEO) składa się z nagłówka, ponumerowanych kolumn, przypisu i – przy wielu stronach – stopki strony.
Nagłówek:
| Element | Źródło |
|---|---|
| Logo, nazwa i adres firmy | Dane wykonawcy zlecenia (albo pierwszego otworu). |
| „WYNIKI SONDOWAŃ DYNAMICZNYCH” i typ sondy | „Typ sondy”. |
| „Załącznik nr” | Wzorzec „Nr załącznika”. |
| „Data wykonania” | „Data”. |
| „Temat”, „Zleceniodawca” | Nazwa projektu i zleceniodawca zlecenia (temat zastępczo: gmina). |
| „Nr sondowania”, „Typ sondy” (np. „DPL – lekka”), „Otwór referencyjny”, „Skala” | Edytor i opcje karty. |
| „Uwagi” | „Uwagi” + „interpretacja wg PN-B-04452:2002” albo „interpretacja wg PN-EN 1997-2”. |
| „Rzędna”, „X”, „Y”, „Układ odniesienia” | Sekcja „Lokalizacja” i układ współrzędnych zlecenia. |
Kolumny:
| Nr | Kolumna | Zawartość | Warunek |
|---|---|---|---|
| 1 | „Poziom zwierciadła wody [m p.p.t.]” | Symbole i głębokości zwierciadeł z otworu referencyjnego. | Otwór referencyjny ze zwierciadłem. |
| 2 | „Głębokość [m]” | Skala głębokości: podziałka co 0,1 m (1:50) lub 0,2 m (1:100), opis co 1 m. | Zawsze. |
| 3 | „Symbol gruntu wg PN-B-02480:1986” | Słupek litologii otworu referencyjnego ze szrafurą i symbolami. | Otwór referencyjny; inaczej napis „brak otworu referencyjnego”. |
| 4 | „Stan zagęszczenia wg PN-B-04452 (granice ID 0,33 / 0,67 / 0,80)” | Wykres / (niebieski) i (pomarańczowy; rysowany tylko tam, gdzie różni się od N). Pasmo stanów ln/szg/zg/bzg nad osią i pionowe przerywane linie granic stanów (N odpowiadające = 0,33; 0,67; 0,80 wg PN-B-04452 dla danej sondy). Siatka co 1 m, przerywane poziome linie granic warstw wydzielonych, kolorowe linie poziomów charakterystycznych. | Zawsze; rodzaj wykresu wg opcji „Wykres N”. |
| 5 | „Opór stożka [MPa]” | – „jednostkowy” (szara linia) i – „dynamiczny” (niebieska linia), w środkach odcinków. | Zawsze. Oś od 0 do „ładnej” wartości ≥ max(, ), co najmniej 5 MPa. |
| 6 | / | Średnie N w warstwie wydzielonej (liczba całkowita). | Zawsze. |
| 7 | Średnie N skorygowane; „*”, gdy w warstwie są punkty skorygowane. | Zawsze. | |
| (8) | σ albo σ | Odchylenie standardowe w warstwie (jedno miejsce po przecinku). | Gdy „Odchylenie σ” ≠ „nie pokazuj” – kolejne kolumny przesuwają numer o 1. |
| 8 | „Stan gruntu ()” | warstwy (dwa miejsca) i kod stanu; „–”, gdy nie wyznaczono (z kodem „ln”, gdy N poniżej zakresu korelacji). | Zawsze. |
| 9 | Wskaźnik zagęszczenia warstwy. | Zawsze („–” bez ). | |
| (10) | „Uwagi” | Opisy warstw z edytora. | Gdy choć jedna warstwa ma opis. |
Wartości w kolumnach 6–10 wpisywane są tylko w warstwach wyższych niż 2 mm na karcie.
Przypis pod kartą: „, – wartości korelacyjne wg {normy} dla gruntów niespoistych i nasypów (rodzaj gruntu wg słownika organizacji), od głębokości krytycznej = … m (sonda …)”, a po średnikach przypisy interpretacji, opis kolumny σ („σ – odchylenie standardowe … w warstwie”) i „średnie N w warstwach zaokrąglone w dół”, jeśli te opcje są włączone. Jako {norma} wpisywane jest „PN-B-04452:2002”, „PN-EN 1997-2:2009”, „współczynników własnych (a = …, b = …)” albo „tabeli N → ID organizacji”.
Eksport wyników (XLSX, CSV)
„Wyniki XLSX” i „Wyniki CSV” zapisują tabelę wyników punkt po punkcie (plik wyniki_DP_<nr>_<data>.xlsx / .csv, arkusz o nazwie sondowania). CSV ma separator średnik, przecinek dziesiętny i znacznik BOM – otwiera się poprawnie w polskim Excelu.
| Kolumna | Jednostka | Zawartość | Zaokrąglenie |
|---|---|---|---|
z [m] |
m | Spąg odcinka. | 0,01 |
N |
– | Liczba uderzeń. | jak wpisano |
z od [m] |
m | Strop odcinka. | 0,01 |
N_kor |
– | Liczba uderzeń po korektach. | 0,1 |
I_D [-] |
– | Stopień zagęszczenia punktu (puste, gdy nie wyznaczono). | 0,01 |
I_S [-] |
– | Wskaźnik zagęszczenia. | 0,01 |
stan |
– | ln / szg / zg / bzg albo puste. | – |
rd [MPa] |
MPa | Jednostkowy opór stożka. | 0,01 |
qd [MPa] |
MPa | Jednostkowy dynamiczny opór stożka. | 0,01 |
korekta |
– | „woda”, „głębokość” albo obie – jaka korekta zmieniła N. | – |
Pierwsze dwie kolumny to spąg i N, więc wyeksportowany plik można wczytać z powrotem przyciskiem „Wczytaj z pliku…” (tryb „spąg przedziału”).
Interpretacja i obliczenia
Parametry sond
Wartości z kodu programu (tab. 1 PN-B-04452:2002, zgodne z PN-EN ISO 22476-2):
| Parametr | Symbol | Jednostka | DPL | DPM | DPH | DPSH |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Masa młota | kg | 10 | 30 | 50 | 63,5 | |
| Wysokość spadania | m | 0,50 | 0,50 | 0,50 | 0,75 | |
| Powierzchnia podstawy stożka | cm² | 10 | 10 | 15 | 20 | |
| Maks. masa kowadła z prowadnicą | kg | 6 | 18 | 18 | 30 | |
| Masa żerdzi | kg/m | 3 | 6 | 6 | 6 | |
| Odcinek wpędu | m | 0,10 | 0,10 | 0,10 | 0,20 | |
| Energia na jednostkę powierzchni | – | kJ/m² | 49 | 147 | 164 | 234 |
| Głębokość krytyczna | m | 0,6 | 1,0 | 1,0 | 1,5 |
Sondowanie można zakończyć, gdy na 2–3 kolejnych odcinkach liczba uderzeń przekracza 60; gdy liczba uderzeń wyraźnie maleje (grunty luźne), sondowanie należy kontynuować mimo osiągnięcia projektowanej głębokości (PN-B-04452). Program tego nie sprawdza.
Głębokości pomiarów
Dla pomiaru numer (kolejność wpisania):
gdzie – „Głębokość początkowa [m]”, – odcinek wpędu sondy. Do interpretacji (grunt, strefa korekty, głębokość krytyczna, ) używana jest głębokość środka odcinka ; do korekty od głębokości – spąg .
Które punkty są interpretowane
, i stan wyznaczane są w punkcie, gdy jednocześnie:
- grunt w środku odcinka jest niespoisty albo jest nasypem – wg grupy gruntu ze słownika organizacji dla symbolu warstwy otworu referencyjnego. Brak otworu albo brak litologii na tej głębokości → punkt traktowany jak niespoisty; grunty spoiste, organiczne, skały i nierozpoznany symbol → brak interpretacji i brak korekt;
- środek odcinka leży na głębokości krytycznej lub głębiej () – chyba że włączono „Korekta N od głębokości”;
- dla punktu istnieje zależność w wybranej normie.
Opory i liczone są dla wszystkich punktów.
Kolejność obliczeń w punkcie
- – wartość wpisana.
- Korekta od głębokości (jeśli włączona i grunt niespoisty) → .
- Korekta na zwierciadło wody (PN i tabela; jeśli włączona, punkt w strefie, grunt niespoisty) → .
- z wg normy, następnie i stan.
- i z (bez korekt).
Stopień zagęszczenia wg PN-B-04452:2002
gdzie – liczba uderzeń (po korektach) na 10 cm () albo 20 cm (, DPSH):
| Sonda | Wzór | Granica ln/szg ( = 0,33) | Granica szg/zg ( = 0,67) | Granica zg/bzg ( = 0,80) |
|---|---|---|---|---|
| DPL | ≈ 4,0 | ≈ 24,9 | ≈ 50,0 | |
| DPM | ≈ 2,3 | ≈ 14,0 | ≈ 28,0 | |
| DPH | ≈ 1,4 | ≈ 8,0 | ≈ 15,8 | |
| DPSH | ≈ 2,0 | ≈ 11,7 | ≈ 22,9 |
Granice w liczbie uderzeń wynikają z odwrócenia wzoru:
i są rysowane na karcie jako pionowe przerywane linie w kolumnie 4.
Zakres wyniku. Gdy albo , nie jest podawane (poza zakresem korelacji), a punkt dostaje stan „ln”. Wynik większy od 1 jest obcinany do 1.
Przykład (DPL, = 10): – grunt średnio zagęszczony.
Stopień zagęszczenia wg PN-EN 1997-2:2009 (EC7, zał. G)
| Sonda | Nad zwierciadłem | Pod zwierciadłem |
|---|---|---|
| DPL | brak zależności | |
| DPH | ||
| DPM, DPSH | brak zależności | brak zależności |
Wzory odpowiadają piaskom równoziarnistym (Cu ≤ 3). „Pod zwierciadłem” oznacza głębiej niż najpłytsze zwierciadło otworu referencyjnego. Przy EC7 liczba uderzeń nie jest korygowana na zwierciadło (wpływ wody uwzględnia osobny wzór dla DPH) – ręczne „Przedziały korekty” są wtedy pomijane.
Po wpisaniu „Wsk. różnoziarnistości Cu”:
| Klasa | Sonda | Nad zwierciadłem | Pod zwierciadłem |
|---|---|---|---|
| Cu ≤ 3 (równoziarnisty) | DPL | ||
| Cu ≤ 3 | DPH | ||
| Cu ≥ 6 (różnoziarnisty) | DPH | brak zależności | |
| 3 < Cu < 6 | wszystkie | brak zależności | brak zależności |
Uwaga. Współczynniki EC7 – a zwłaszcza warianty zależne od Cu – są w kodzie programu oznaczone jako wymagające potwierdzenia z aktualnym wydaniem PN-EN 1997-2 i DIN 4094-3 (do weryfikacji). Program sam ostrzega o tym w edytorze i w przypisie karty.
Współczynniki własne i tabela organizacji
Współczynniki własne zastępują wzór normy dla wszystkich punktów: z wpisanymi , (ta sama postać dla każdej sondy, bez rozróżnienia nad/pod zwierciadłem).
Tabela N → ID organizacji (norma „Tabela N → ID organizacji”, gdy nie wpisano współczynników własnych) – interpolacja liniowa między punktami tabeli dla danej sondy:
Poniżej pierwszego punktu tabeli nie jest wyznaczane (bez ekstrapolacji; stan „ln”), powyżej ostatniego przyjmowana jest ostatnia wartość, wynik jest obcinany do 1. Tabela musi mieć co najmniej 2 punkty.
Wskaźnik zagęszczenia
Przykład: = 0,500 → .
Stan zagęszczenia
| Kod | Stan | Zakres |
|---|---|---|
| ln | luźny | < 0,33 |
| szg | średnio zagęszczony | 0,33 ≤ < 0,67 |
| zg | zagęszczony | 0,67 ≤ < 0,80 |
| bzg | bardzo zagęszczony | ≥ 0,80 |
Korekta na zwierciadło wody (PN-B-04452)
Wg PN-B-04452: gdy w strefie zwierciadła wody grunty niespoiste są w stanie średnio zagęszczonym, liczbę uderzeń zwiększa się o 50% () w przedziale 1 m nad i 3 m pod zwierciadłem, a stopień zagęszczenia wyznacza się z wartości skorygowanej. Program – jak GIMSGEO – stosuje mnożnik malejący liniowo z zagęszczeniem:
gdzie i – liczby uderzeń odpowiadające = 0,33 i 0,67 wg wzoru PN-B-04452 dla danej sondy (tabela wyżej). Na granicy ln/szg , na granicy szg/zg . Poza zakresem stanu szg N się nie zmienia.
Warunki zastosowania:
- „Korekta ze względu na zwierciadło wody” włączona, norma PN albo tabela (nie EC7);
- grunt niespoisty lub nasyp;
- środek odcinka w strefie , gdzie – najpłytsze zwierciadło otworu referencyjnego, , – „Strefa nad/pod zwierciadłem” (domyślnie 1 m i 3 m); albo – gdy wpisano „Przedziały korekty” – środek odcinka w którymś przedziale (wtedy zwierciadło z otworu nie jest potrzebne).
Przy „Mnożnik” = „stały w” każde N w strefie (grunt niespoisty) jest mnożone przez stałą, niezależnie od stanu:
Przycisk „Jak GeoStar” ustawia = 1 m, = 2,5 m i = 1,5.
Przykład (DPL, ≈ 4,0, ≈ 24,9): w połowie zakresu, ≈ 14,45, mnożnik wynosi 1,25 → ≈ 18,1.
Korekta od głębokości
Opcja „Korekta N od głębokości” (GeoStar: „NKOR = N10·0,6/z”) dla gruntów niespoistych:
gdzie – spąg odcinka [m], – głębokość krytyczna sondy. Korekta podnosi N i ; po jej włączeniu interpretowane są również punkty płytsze niż .
Jednostkowy opór stożka
gdzie – masa młota [kg], = 9,81 m/s², – wysokość spadania [m], – powierzchnia podstawy stożka [m²], – średni wpęd na jedno uderzenie [m], – odcinek wpędu (0,1 m albo 0,2 m). Wynik w MPa; dla : . liczony jest z N bez korekt.
Jednostkowy dynamiczny opór stożka
gdzie – masa kowadła z prowadnicą oraz żerdzi do głębokości środka odcinka ( – masa żerdzi na metr).
Przykład (DPL, = 10, = 2 m): = 0,01 m; MPa; kg; MPa.
Wydzielanie warstw
Warstwy w edytorze i na karcie wyznacza algorytm (odpowiednik „generalizacji” GIMSGEO):
- Wygładzenie – średnia ruchoma z 3 sąsiednich punktów.
- Granice wymuszone – stropy warstw otworu referencyjnego (granica między punktami, których środki leżą po obu stronach stropu).
- Granice stanu (gdy „Uwzględnij stan gruntu przy wydzielaniu warstw”) – tam, gdzie zmienia się stan wyznaczony z wygładzonego N wzorem PN-B-04452 danej sondy; granica jest przesuwana do miejsca największego skoku surowego w otoczeniu ±1 punktu.
- Łączenie cienkich warstw – warstwa cieńsza niż 0,5 m jest łączona z sąsiadem o bliższej średniej (pierwsza i ostatnia – z jedynym sąsiadem). Powtarzane, aż wszystkie warstwy mają ≥ 0,5 m.
- Przy „Warstwy wg litologii otworu” kroki 3 i 4 są pomijane – warstwy dokładnie wg otworu.
Wartości warstwy:
(przy „Średnia N zaokrąglana w dół” – , ). Średnia obejmuje także punkty z N = 0 (zachowawczo). warstwy liczony jest z dla głębokości środka warstwy wg wybranej normy – o ile choć jeden punkt warstwy jest interpretowany. Gdy jest poza zakresem korelacji, a zależność istnieje – brak i stan „ln”.
Odchylenie standardowe z próby:
gdzie – albo punktów warstwy (opcja „Odchylenie σ”); dla jednego punktu „–”.
Przypisy interpretacji
Program dopisuje do edytora i do przypisu karty zdania opisujące wykonane operacje (w nawiasach klamrowych – wartości wstawiane przez program):
| Przypis | Kiedy |
|---|---|
| „Nkor* – N skorygowane na zwierciadło wody wg PN-B-04452 w strefie od {nad} m nad do {pod} m pod zwierciadłem {z} m, punktów: {n} (korekta podnosi N i ID)” | Korekta wg zwierciadła z otworu. |
| „Nkor* – N skorygowane na zwierciadło wody wg PN-B-04452 w przedziałach {przedziały} m, punktów: {n} (…)” | Korekta w ręcznych przedziałach. |
| „mnożnik stały korekty na wodę w = {w} (Nkor = N·w niezależnie od stanu)” | Mnożnik stały. |
| „bez korekty na zwierciadło wody (brak zwierciadła w otworze referencyjnym)” | Korekta włączona, ale brak zwierciadła (lub brak otworu). |
| „bez korekty na zwierciadło wody (wyłączona)” | Korekta wyłączona. |
| „bez korekty N na zwierciadło wody (PN-EN 1997-2)” | Norma EC7. |
| „Nkor* – N skorygowane od głębokości N·tc/z dla z < tc = {tc} m (z – spąg odcinka), punktów: {n} (…)” | Korekta od głębokości. |
| „ID wg PN-EN 1997-2 zał. G dla Cu = {cu} – wariant zależny od Cu do potwierdzenia z normą (…)” | EC7 z Cu. |
| „N = 0 (brak oporu) w {n} punktach – ID poza zakresem korelacji, nie wyznaczono, przyjęto stan ln; N = 0 uwzględniono w średnich warstw” | Punkty z N = 0. |
| „N poniżej zakresu korelacji w {n} punktach – ID nie wyznaczono, przyjęto stan ln” | albo N poniżej pierwszego punktu tabeli. |
| „ID nie wyznaczono poniżej zwierciadła: PN-EN 1997-2 nie podaje zależności dla {sonda} pod wodą (punktów: {n})” | EC7, DPL pod zwierciadłem. |
| „ID nie wyznaczono: PN-EN 1997-2 nie podaje zależności dla sondy {sonda} (punktów: {n})” | EC7, DPM/DPSH. |
| „ID nie wyznaczono: PN-EN 1997-2 nie podaje zależności dla {sonda} przy Cu = {cu} (punktów: {n})” | EC7, Cu bez zależności. |
| „ID nie wyznaczono: brak tabeli N → ID dla sondy {sonda} w ustawieniach organizacji (punktów: {n})” | Norma tabela bez tabeli. |
Literatura
- PN-B-04452:2002 Geotechnika. Badania polowe.
- PN-EN ISO 22476-2 Rozpoznanie i badania geotechniczne – Badania polowe – Część 2: Sondowanie dynamiczne.
- PN-EN 1997-2:2009 Eurokod 7 – Projektowanie geotechniczne – Część 2: Rozpoznanie i badanie podłoża gruntowego (zał. G).
- DIN 4094-3 Baugrund – Felduntersuchungen – Teil 3: Rammsondierungen.
- Kłosiński B. i in. (1998): Instrukcja badań podłoża gruntowego budowli drogowych i mostowych. IBDiM, Warszawa.
Typowe problemy
Uwagi walidacji widać na liście sondowań (ikona przy nazwie), pod nagłówkiem edytora, w generatorze kart i w module „Weryfikacja danych”.
| Komunikat | Poziom | Co zrobić |
|---|---|---|
| „Wyniki badania są puste – nie można wygenerować karty” | błąd | Wpisz lub wczytaj wartości Nx. Do tego czasu „Podgląd PDF” jest nieaktywny, a sondowania nie ma w generatorze kart. |
| „Głębokość początkowa nie została określona (przyjęto 0 m)” | ostrzeżenie | Wpisz „Głębokość początkową [m]” (także 0, jeśli badanie zaczęto od powierzchni terenu). |
| „Brak współrzędnych – badanie nie pojawi się na mapie ani w przekrojach” | ostrzeżenie | Uzupełnij X, Y w sekcji „Lokalizacja”. |
| „Rzędna nie została wypełniona” | ostrzeżenie | Wpisz „Rzędną [m n.p.m.]”. |
| „Brak daty badania” | ostrzeżenie | Wpisz „Datę”. |
| „Nie podano operatora” | ostrzeżenie | Wpisz „Operatora”. |
| „Błąd podczas dodawania sondowania” / „Błąd podczas usuwania” | błąd | Problem z zapisem na serwerze – sprawdź połączenie i spróbuj ponownie. Bez sieci nowe sondowanie zostanie dodane i zsynchronizowane później. |
Inne sytuacje:
- w warstwie to „–”, choć N jest duże. Warstwa leży w gruncie spoistym (wg otworu referencyjnego), powyżej głębokości krytycznej , albo norma nie podaje zależności (EC7 dla DPM/DPSH, DPL pod wodą, brak tabeli organizacji). Przeczytaj przypisy pod listą warstw.
- Brak korekty na zwierciadło. Otwór referencyjny wpisano ręcznie nazwą, której nie ma w zleceniu, otwór nie ma zwierciadła, wybrano EC7 albo grunt w strefie jest spoisty. Możesz wpisać „Przedziały korekty [m]” ręcznie.
- „Zapisz ID do otworu…” jest nieaktywny. Otwór referencyjny trzeba wybrać z listy otworów zlecenia (nie tylko wpisać), a sondowanie musi mieć pomiary.
- Głębokości pomiarów są przesunięte o jeden odcinek po imporcie. Zmień w oknie importu „spąg przedziału” na „strop przedziału” (lub odwrotnie) i porównaj podsumowanie „głębokość początkowa … m”.
- Po zmianie „Typu sondy” zmieniły się głębokości. Głębokość każdego pomiaru wynika z interwału sondy (DPSH – 0,2 m). Ustaw właściwy typ przed wpisywaniem lub importem.
- Nowe sondowanie ma taką samą nazwę jak istniejące. Nazwa domyślna to
DP-<liczba sondowań + 1>– po usunięciu sondowania może się powtórzyć. Zmień „Nr profilu”. - Opis warstwy zniknął z karty. Opis jest przypisany do stropu warstwy; zmiana otworu referencyjnego lub opcji wydzielania przesunęła granicę. Wpisz opis ponownie przy nowej warstwie.