39. Słowniczek pojęć
Objaśnienia pojęć geologicznych, geotechnicznych i nazw używanych w aplikacji – dla osoby bez przygotowania geologicznego – z odsyłaczami do rozdziałów podręcznika.
W aplikacji: –
Wstęp
Słowniczek objaśnia pojęcia, które pojawiają się w aplikacji i w podręczniku. Hasła są ułożone alfabetycznie; litery greckie według nazwy (γ – „gamma”, φ – „fi”, σ – „sigma”), znaki i wielkość liter są pomijane. Przy każdym haśle podano krótkie wyjaśnienie, miejsce w aplikacji, w którym pojęcie występuje (nazwy zakładek i modułów jak w menu zlecenia, np. „Sondowania → Sondowania CPT”), oraz odsyłacze do rozdziałów podręcznika.
Hasła oznaczone „(do weryfikacji przez geologa)” zawierają uproszczenia albo wartości progowe, które przed wydaniem podręcznika sprawdzi geolog. Normy i skróty instytucji są zebrane w osobnej części na końcu.
A
AGS (AGS4)
Brytyjski format wymiany danych geotechnicznych (tekst z grupami danych, np. LOCA – położenie, GEOL – warstwy). Służy do przekazania wyników innemu programowi albo zamawiającemu.
W aplikacji: „Zestawienie badań” → przycisk „Eksport AGS4” (okno „Eksport AGS 4.1.1”, przyciski „Podgląd” i „Generuj AGS”).
Zobacz: Zestawienie badań, Import i eksport danych
Areometr, analiza areometryczna
Pomiar gęstości zawiesiny gruntu w wodzie w kolejnych chwilach; z prędkości opadania cząstek wylicza się udział frakcji drobnych (pyłu i iłu), których nie rozdzieli sito.
W aplikacji: „Laboratorium → Krzywa uziarnienia”, sposób wprowadzania „Analiza areometryczna” albo „Sitowa + areometryczna”.
Zobacz: Krzywa uziarnienia
B
Badanie makroskopowe
Opis gruntu „na oko i dotyk” (rodzaj, barwa, wilgotność, plastyczność, domieszki) bez przyrządów pomiarowych. Wykonuje się go w terenie i powtórnie w laboratorium.
W aplikacji: „Laboratorium → Badanie makroskopowe” (normy PN-B-04481 albo PN-EN ISO 14688-1).
Zobacz: Badanie makroskopowe
Barwa gruntu
Kolor gruntu opisywany skrótem (np. „br” – brązowa, „sz” – szara). Pomaga korelować warstwy między otworami.
W aplikacji: kolumna „Barwa” w tabeli warstw otworu; słowniki w „Zlecenie” → „Słownik barw gruntów”, „Własne barwy gruntów”.
Bishop (metoda Bishopa uproszczona)
Metoda obliczania stateczności skarpy po kołowej powierzchni poślizgu, która uwzględnia siły poziome między paskami w uproszczony sposób. Daje zwykle wyższy i dokładniejszy współczynnik F niż metoda Felleniusa.
W aplikacji: „Obliczenia → Stateczność skarp”, pole „Metoda” (domyślna dla „Skarpa nasypu S-1”).
Zobacz: Stateczność skarp
C
CD, CU, UU (schematy badania trójosiowego)
UU – bez konsolidacji i bez odpływu wody (szybkie, daje cu); CU – próbka skonsolidowana, ścinana bez odpływu, z pomiarem ciśnienia wody w porach; CD – skonsolidowana i ścinana z odpływem (powoli). Schemat dobiera się do warunków pracy gruntu pod budowlą.
W aplikacji: „Laboratorium → Badanie trójosiowe”, pole „Metodyka”.
Zobacz: Badanie trójosiowe
CPT, CPTU – sondowanie statyczne
Wciskanie w grunt ze stałą prędkością (ok. 2 cm/s) stożka na żerdziach i ciągły pomiar oporu. CPTU to wersja z pomiarem ciśnienia wody w porach (u2). Daje bardzo szczegółowy obraz podłoża co kilka centymetrów.
W aplikacji: „Sondowania → Sondowania CPT”; w zleceniu „Hala”: CPTU-1, CPTU-2, CPT-3.
Zobacz: Sondowania CPT
c – spójność
Część wytrzymałości gruntu na ścinanie niezależna od nacisku, „sklejenie” cząstek [kPa]. Grunty spoiste (gliny, iły) mają spójność, czyste piaski praktycznie nie. c′ oznacza spójność efektywną (w naprężeniach efektywnych).
W aplikacji: „Badanie trójosiowe” (wyniki c, c′), „Warstwy geotechniczne” w zakładce „Zlecenie”, materiały w „Stateczność skarp”.
Zobacz: Badanie trójosiowe, Stateczność skarp, Zlecenie
Częstość (krok) pomiaru
Odstęp głębokości między kolejnymi odczytami sondy (np. 0,1 m dla DP, 0,02 m dla CPT).
W aplikacji: „Sondowania DP” (przedziały wartości Nx), „Sondowania CPT” („Krok głębokości [m]”).
Zobacz: Sondowania CPT, Sondowania DP
D
DMT – badanie dylatometrem Marchettiego
Wciskanie w grunt płaskiej łopatki z membraną i pomiar ciśnień potrzebnych do jej wypchnięcia. Z wyników liczy się m.in. moduł M i rodzaj gruntu.
W aplikacji: „Sondowania → Sondowania DMT”; w „Hali”: DMT-1, DMT-2.
Zobacz: Sondowania DMT
DPL, DPM, DPH, DPSH
Rodzaje sond dynamicznych wg PN-EN ISO 22476-2: lekka (młot 10 kg), średnia (30 kg), ciężka (50 kg), superciężka (63,5 kg). Cięższa sonda sięga głębiej i przebija mocniejsze grunty.
W aplikacji: „Sondowania DP”, pole „Typ sondy” (opcje „DPL (lekka)”, „DPM (średnia)”, „DPH (ciężka)”, „DPSH (super ciężka)”).
Zobacz: Sondowania DP
DP – sondowanie dynamiczne
Wbijanie w grunt stożka na żerdziach przez zrzucanie młota o znanej masie i liczenie uderzeń na każde 10 cm zagłębienia. Im więcej uderzeń, tym grunt jest mocniejszy (bardziej zagęszczony).
W aplikacji: zakładka „Sondowania → Sondowania DP”; w „Hali”: DP-1 (DPL) i DP-2 (DPH).
Zobacz: Sondowania DP
DXF
Format rysunku wektorowego (AutoCAD). Karty, przekroje i mapy można wyeksportować do DXF, a mapy zasadnicze lub profile drogowe – wczytać z DXF jako podkład.
W aplikacji: okno „Generuj karty…” (przycisk „DXF”), „Punkty na mapę” („Wczytaj DXF…”), „Przekroje” („Z profilu DXF…”).
Zobacz: Punkty na mapę, Przekroje geotechniczne, Generator kart, Import i eksport danych
E
Edometr, badanie edometryczne
Ściskanie próbki gruntu w sztywnym pierścieniu (bez możliwości rozszerzania na boki) i pomiar osiadania przy rosnącym obciążeniu. Wynikiem jest edometryczny moduł ściśliwości M0 (lub M), potrzebny do obliczania osiadań.
W aplikacji: parametr M0 w „Warstwy geotechniczne”; moduł M z sondowań CPT/DMT. Osobnego modułu badania edometrycznego w aplikacji nie ma.
Zobacz: Sondowania CPT, Sondowania DMT, Zlecenie
Evd – moduł dynamiczny (płyta LPD)
Moduł odkształcenia z lekkiej płyty dynamicznej: obciążnik spada na płytę, a urządzenie mierzy ugięcie. Dla płyty 300 mm i obciążnika 10 kg Evd = 22,5 / s̄ [MPa], gdzie s̄ to średnie ugięcie w mm.
W aplikacji: „Sondowania → Badania płytą LPD”.
Zobacz: Badania płytowe
Ev1, Ev2, Io (E1, E2) – płyta VSS
Moduły odkształcenia gruntu z pierwszego (Ev1) i drugiego (Ev2) obciążenia płyty statycznej. Io = Ev2/Ev1 – wskaźnik odkształcenia; im bliżej 1, tym lepiej zagęszczony grunt. Typowe wymagania dla podbudów drogowych to np. Ev2 ≥ 120 MPa i Io ≤ 2,2 (do weryfikacji przez geologa).
W aplikacji: „Sondowania → Badania płytą VSS” (w aplikacji oznaczane E1, E2, Io).
Zobacz: Badania płytowe
F
Fellenius (metoda szwedzka)
Najprostsza metoda paskowa obliczania stateczności po okręgu; pomija siły między paskami, więc daje wynik zwykle zachowawczy (niższe F).
W aplikacji: „Stateczność skarp”, pole „Metoda”.
Zobacz: Stateczność skarp
φ – kąt tarcia wewnętrznego
Parametr wytrzymałości gruntu na ścinanie, wyrażony w stopniach: im większy, tym grunt bardziej odporny na ścięcie. Piaski ok. 28–36°, gliny ok. 10–22° (orientacyjnie). φ′ – kąt efektywny.
W aplikacji: „Warstwy geotechniczne” (phi), „Badanie trójosiowe”, materiały „Stateczność skarp” (Nasyp φ = 20°, Podłoże φ = 30°).
Zobacz: Badanie trójosiowe, Stateczność skarp, Zlecenie
Filtracja, współczynnik filtracji k
Zdolność gruntu do przepuszczania wody, wyrażona prędkością [m/s lub m/d]. Żwiry i piaski przepuszczają dobrze (duże k), gliny i iły słabo (bardzo małe k).
W aplikacji: „Krzywa uziarnienia” (k kilkoma metodami), „Próbne pompowania” (k z pompowania).
Zobacz: Krzywa uziarnienia, Próbne pompowania
Frakcja
Grupa ziaren o wielkości z określonego przedziału, np. żwir 2–63 mm, piasek 0,063–2 mm, pył 0,002–0,063 mm, ił < 0,002 mm (wg PN-EN ISO 14688-1). Udziały frakcji decydują o nazwie gruntu.
W aplikacji: „Krzywa uziarnienia” (frakcje Gr, Sa, Si, Cl i podfrakcje CSa, MSa, FSa…), „Badanie makroskopowe”, „Próbki gruntu”.
Zobacz: Próbki, Krzywa uziarnienia, Badanie makroskopowe
fs – opór na tulei ciernej
Tarcie gruntu o tuleję umieszczoną nad stożkiem CPT [kPa lub MPa]. Duże fs względem qc wskazuje na grunty spoiste.
W aplikacji: „Sondowania CPT” – kolumna i wykres fs.
Zobacz: Sondowania CPT
FVT – ścinarka obrotowa (sonda krzyżakowa)
Wciśnięcie w miękki grunt spoisty krzyżaka z łopatkami i obracanie go aż do ścięcia gruntu. Z momentu obrotowego liczy się wytrzymałość na ścinanie bez odpływu (cu, su).
W aplikacji: „Sondowania → Sondowania FVT”; w „Hali”: FVT-1.
Zobacz: Sondowania FVT
F – współczynnik stateczności (bezpieczeństwa)
Stosunek sił utrzymujących skarpę do sił, które ją zsuwają. F = 1 oznacza stan graniczny (skarpa „na granicy” osunięcia), F > 1 – zapas bezpieczeństwa. Wymagana wartość zależy od przepisów i obiektu (np. 1,3–1,5; do weryfikacji przez geologa).
W aplikacji: „Stateczność skarp” – wynik F, pole „Wymagane F”, mapa środków.
Zobacz: Stateczność skarp
G
γ – ciężar objętościowy
Ciężar 1 m³ gruntu [kN/m³]; typowo 17–21 kN/m³. Pod wodą stosuje się ciężar z uwzględnieniem wyporu γ′.
W aplikacji: „Warstwy geotechniczne” (gamma), „Stateczność skarp” (materiały, „Kalkulator ciężaru objętościowego”), CPT („Ciężar objętościowy γ”).
Zobacz: Sondowania CPT, Stateczność skarp, Zlecenie
Geneza gruntu
Sposób powstania osadu, np. lodowcowy (glacjalny), rzeczny (fluwialny), eoliczny, antropogeniczny (nasyp). Geneza pomaga przewidzieć właściwości i zasięg warstwy.
W aplikacji: „Zlecenie” → „Dane projektu” → „Słownik genezy”; opis słupka przekroju („Geneza”); CPT: „Geneza gruntu (PN-B-04452)”.
Zobacz: Sondowania CPT, Przekroje geotechniczne, Zlecenie
Geodezja, zestaw geodezyjny
Zbiór punktów zmierzonych przez geodetę (nazwa, X, Y, Z, kilometraż). Służy do nadania współrzędnych badaniom, rysowania terenu na przekrojach i map.
W aplikacji: „Geodezja → Zestawy geodezyjne”; w „Hali”: „Plan badań”, „Teren”, „Oś drogi dojazdowej”.
Zobacz: Zestawy geodezyjne
Gęstość objętościowa ρ, gęstość właściwa ρs
ρ – masa jednostki objętości gruntu razem z porami i wodą [g/cm³]; ρs – gęstość samego szkieletu (ziaren), zwykle 2,65 g/cm³ dla piasków. Z ρ liczy się ciężar objętościowy γ ≈ 9,81·ρ [kN/m³].
W aplikacji: „Laboratorium → Badania podstawowe” (rodzaje badań ρ, ρs).
Zobacz: Badania podstawowe
GIMSGEO (tekst GIMSGEO)
Zwięzły zapis danych otworu (próbki, stratygrafia, RQD, piezometr) w nawiasach kwadratowych, zgodny z programem GIMSGEO.
W aplikacji: pola danych otworu; „Próbki gruntu” → „Zapisz tekst GIMSGEO w otworach”.
Glina
Grunt spoisty – mieszanina piasku, pyłu i iłu, plastyczna po zwilżeniu. Odmiany wg PN-86/B-02480: glina (g), piaszczysta (gp), pylasta, zwięzła (gz).
W aplikacji: symbole „g”, „gp”, „gz” w kolumnie „Symbol”; w „Hali” warstwa III (gp, g).
Zobacz: Otwory
Granice Atterberga (wL, wP)
Wilgotności, przy których grunt spoisty zmienia stan: granica płynności wL (z plastycznego w płynny) i granica plastyczności wP (z półzwartego w plastyczny). Wyznacza się je w laboratorium.
W aplikacji: „Laboratorium → Granice Atterberga” (metody: stożek albo Casagrande).
Zobacz: Granice Atterberga
Grunt
Luźny lub słabo związany materiał skorupy ziemskiej (piasek, glina, ił, torf, nasyp), który można odspoić bez rozkruszania skały. Grunty dzieli się na niespoiste (sypkie) i spoiste (plastyczne).
W aplikacji: całe zlecenie; słownik w „Zlecenie” → „Słownik rodzajów gruntów”.
Zobacz: Zlecenie
Grunt niespoisty (sypki)
Grunt złożony z ziaren nie sklejonych ze sobą: żwiry, pospółki, piaski. Jego stan opisuje się stopniem zagęszczenia ID.
W aplikacji: stany „luźny”, „średnio zagęszczony”, „zagęszczony” w kolumnie „Stan”; interpretacja DP i CPT.
Zobacz: Sondowania CPT, Sondowania DP
Grunt spoisty
Grunt z istotnym udziałem frakcji iłowej, który po zwilżeniu daje się wałeczkować (gliny, iły, pyły). Jego stan opisuje się stopniem plastyczności IL.
W aplikacji: stany „twardoplastyczny”, „plastyczny” itd. w kolumnie „Stan”; „Granice Atterberga”.
Zobacz: Granice Atterberga
Grupa danych
Własny podział badań zlecenia (np. „Oś A – hala główna”, „Droga dojazdowa”), wykorzystywany jako filtr przy kartach, zestawieniach i statystyce. To pojęcie aplikacji, nie geologiczne.
W aplikacji: „Zlecenie” → „Grupy danych”; filtr „Grupa danych” na listach.
Zobacz: Zlecenie
H
Humus (gleba)
Wierzchnia, ciemna warstwa z próchnicą (szczątkami organicznymi), zwykle 0,2–0,5 m. Nie nadaje się do posadowienia i jest zdejmowana przed budową.
W aplikacji: symbol „h”; w „Hali” warstwa I w każdym otworze.
Zobacz: Otwory
I
IC – wskaźnik konsystencji
Odpowiednik IL stosowany w normach ISO/Eurokodzie: IC = (wL − wn) / (wL − wP) = 1 − IL. Im większy IC, tym grunt twardszy.
W aplikacji: „Granice Atterberga” (wynik IC trafia do próbki).
Zobacz: Granice Atterberga
ID – stopień zagęszczenia
Liczba od 0 do 1 opisująca, jak ciasno ułożone są ziarna gruntu niespoistego. Wg PN-86/B-02480: luźny ID ≤ 0,33, średnio zagęszczony 0,33–0,67, zagęszczony 0,67–0,80, bardzo zagęszczony > 0,80 (do weryfikacji przez geologa, inne granice podaje PN-EN ISO 14688-2).
W aplikacji: interpretacja „Sondowania DP” („Zapisz ID do otworu…”), CPT, „Warstwy geotechniczne”, profil „Zagęszczenie ID – DP i CPT”.
Zobacz: Sondowania CPT, Sondowania DP, Otwory, Zlecenie
IDW, TIN, kriging
Metody interpolacji, czyli wyliczania wartości między punktami pomiarowymi: IDW – średnia ważona odległością, TIN – siatka trójkątów, kriging – metoda geostatystyczna. Służą do rysowania izolinii.
W aplikacji: „Geodezja → Punkty na mapę”, modele izolinii (pole „Interpolacja”).
Zobacz: Punkty na mapę
IL – stopień plastyczności
Liczba opisująca, jak „miękki” jest grunt spoisty przy aktualnej wilgotności: IL = (wn − wP) / (wL − wP). IL < 0 – zwarty lub półzwarty, 0–0,25 – twardoplastyczny, 0,25–0,50 – plastyczny, 0,50–1,00 – miękkoplastyczny, > 1 – płynny (wg PN-86/B-02480; do weryfikacji przez geologa).
W aplikacji: „Granice Atterberga”, „Próbki gruntu” (parametr IL), „Warstwy geotechniczne”, CPT („Algorytm IL (PN-B-04452)”).
Zobacz: Sondowania CPT, Próbki, Granice Atterberga, Zlecenie
Ił
Grunt spoisty o dużej zawartości najdrobniejszej frakcji (< 0,002 mm), bardzo słabo przepuszczalny, silnie zmieniający objętość przy zmianach wilgotności.
W aplikacji: symbol „i”; w składni „pd//i” – piasek drobny z przewarstwieniami iłu.
Zobacz: Otwory
Inklinometr
Rura osadzona w otworze, w której mierzy się nachylenie sondą pomiarową. Porównanie kolejnych pomiarów pokazuje przemieszczenia gruntu w głąb (np. osuwisko).
W aplikacji: „Sondowania → Inklinometry”; w „Hali”: INK-1, INK-2.
Zobacz: Inklinometry
Ip – wskaźnik plastyczności
Różnica wL − wP. Określa, jak szeroki jest zakres plastyczności gruntu; im większy, tym grunt bardziej „ilasty”.
W aplikacji: „Granice Atterberga”, „Próbki gruntu” (P-2/3.0-3.3 ma Ip = 14).
Zobacz: Próbki, Granice Atterberga
Izolinie (warstwice)
Linie łączące punkty o tej samej wartości (np. rzędnej stropu gliny, miąższości humusu). Pozwalają zobaczyć na mapie, jak zmienia się wielkość na obszarze.
W aplikacji: „Punkty na mapę” – modele „Rzędna terenu”, „Strop gliny piaszczystej (gp)”, „Miąższość humusu” w rysunku „Plan sytuacyjny”.
Zobacz: Punkty na mapę
K
Karta otworu (karta dokumentacyjna)
Rysunek pionowego profilu otworu: kolumny głębokości, szrafury gruntów, opis warstw, woda, próbki. To podstawowy załącznik dokumentacji.
W aplikacji: „Otwory” → „Generuj karty…” / „Podgląd PDF”; szablony w organizacji („Szablony i słowniki”).
Zobacz: Otwory, Generator kart, Szablony kart, Organizacja
Kategoria i klasa jakości próbki
Kategoria pobierania (A, B, C wg PN-EN ISO 22475-1) mówi, jaką metodą pobrano próbkę; klasa jakości (1–5 wg PN-EN 1997-2) – jakie badania wolno na niej wykonać (klasa 1–2 do badań wytrzymałości).
W aplikacji: „Próbki gruntu”, pola „Kategoria” i „Klasa”.
Zobacz: Próbki
Kilometraż (KLM, pikietaż)
Odległość wzdłuż osi drogi, kolei lub wału od punktu początkowego, zapisywana np. 3+850 (3 km 850 m). Stosuje się go w obiektach liniowych zamiast współrzędnych.
W aplikacji: „Zestawy geodezyjne” („Oblicz kilometraż”), „Przekroje” („Z kilometrażu”), „Przekroje geodezyjne” („Niweleta drogi”, start 385+000).
Zobacz: Zestawy geodezyjne, Przekroje geodezyjne, Przekroje geotechniczne
Koła Mohra, obwiednia
Graficzny sposób przedstawienia stanu naprężenia w próbce. Linia styczna do kół z kilku próbek (obwiednia) wyznacza parametry c i φ.
W aplikacji: „Badanie trójosiowe” → „Wykresy”.
Zobacz: Badanie trójosiowe
Korelacja warstw
Łączenie tych samych warstw między sąsiednimi otworami na przekroju (np. strop gliny w P-1 ze stropem gliny w P-2).
W aplikacji: „Przekroje” – „Automatyczna korelacja warstw”, ręczna edycja granic (przeciąganie punktów).
Zobacz: Przekroje geotechniczne
Krzywa uziarnienia
Wykres pokazujący, jaki procent masy gruntu stanowią ziarna mniejsze od danej średnicy. Z krzywej odczytuje się frakcje, nazwę gruntu i wskaźniki (np. Cu).
W aplikacji: „Laboratorium → Krzywa uziarnienia”; w „Hali”: U-1…U-4.
Zobacz: Krzywa uziarnienia
L
Legenda
Objaśnienie szrafur gruntów, symboli wody i próbek użytych na kartach i przekrojach.
W aplikacji: moduł „Legenda” (tworzy się sam z danych zlecenia; PDF lub DXF).
Zobacz: Legenda i weryfikacja, Import i eksport danych
LPD – lekka płyta dynamiczna
Szybkie badanie zagęszczenia podłoża i nasypów: obciążnik (zwykle 10 kg) spada na płytę o średnicy 300 mm, a czujnik mierzy ugięcie. Wynik: Evd.
W aplikacji: „Sondowania → Badania płytą LPD”. W danych przykładowych w zleceniu „Przebudowa mostu na Wiśle” (LPD-1), nie w „Hali”.
Zobacz: Badania płytowe
M
Mapa dokumentacyjna (plan sytuacyjny)
Mapa z naniesionym położeniem otworów, sondowań i przekrojów na podkładzie (mapa zasadnicza, ortofotomapa). Obowiązkowy załącznik dokumentacji geologiczno-inżynierskiej.
W aplikacji: „Geodezja → Punkty na mapę”; w „Hali” rysunek „Plan sytuacyjny”.
Zobacz: Punkty na mapę
Margiel
Skała osadowa złożona z węglanu wapnia i materiału ilastego; w stanie zwietrzałym zachowuje się jak twardy grunt spoisty.
W aplikacji: symbol „m” (skały) – zlecenie przykładowe „Przebudowa mostu na Wiśle”.
Zobacz: Otwory
Miąższość
Grubość warstwy mierzona w pionie (spąg minus strop) [m].
W aplikacji: kolumna „Miąższość [m]” w tabeli warstw (liczona sama), model „Miąższość humusu” na mapie.
Zobacz: Otwory
M, M0 – moduł ściśliwości (edometryczny)
Miara odkształcalności gruntu przy ściskaniu bez rozszerzania bocznego [MPa]. M0 – moduł pierwotny (pierwsze obciążenie). Im większy, tym mniejsze osiadania.
W aplikacji: „Warstwy geotechniczne” (M0), wyniki CPT i DMT (M), „Profile parametrów” („qc, M, su – strefa hali”).
Zobacz: Sondowania CPT, Sondowania DMT, Profile parametrów, Zlecenie
Monitoring geodezyjny, reper
Wielokrotny pomiar położenia stałych punktów (reperów) na budowli lub terenie w celu wykrycia osiadań i przemieszczeń.
W aplikacji: „Geodezja → Monitoring geodezyjny”; w „Hali” repery R1–R4.
Zobacz: Monitoring geodezyjny
Morgenstern–Price (metoda)
Dokładna metoda paskowa stateczności spełniająca wszystkie warunki równowagi sił i momentów; nadaje się też dla powierzchni poślizgu w kształcie linii łamanej.
W aplikacji: „Stateczność skarp”, „Metoda” oraz „Powierzchnia poślizgu” → „Linia łamana (Morgenstern–Price)”; „Siły międzypaskowe f(x)”.
Zobacz: Stateczność skarp
m p.p.t.
„Metry poniżej powierzchni terenu” – głębokość mierzona od terenu w miejscu otworu.
W aplikacji: kolumny „Od [m]”, „Do [m]”, osie „Głębokość [m p.p.t.]”.
Zobacz: Otwory
N
Nasyp (nasyp budowlany, antropogeniczny)
Grunt usypany przez człowieka (gruz, piasek, żużel, mieszanina). Zwykle niejednorodny i niepewny jako podłoże.
W aplikacji: symbol „nb”, np. „nb(ps+z)” – nasyp z piasku średniego z domieszką żwiru.
Zobacz: Otwory
Nawodniony (wilgotność)
Stan gruntu, którego pory są wypełnione wodą – zwykle poniżej zwierciadła wody gruntowej; woda wycieka z próbki.
W aplikacji: kolumna „Wilgotność”, skrót „nw”.
Zobacz: Otwory
Niweleta
Projektowana wysokość (rzędna) osi drogi, torów lub dna kanału wzdłuż trasy. Na przekroju pokazuje, jak głęboko budowla wejdzie w grunt.
W aplikacji: „Geodezja → Przekroje geodezyjne” („Niweleta drogi”), „Przekroje” – sekcja „Niweleta i linie dodatkowe”, „Z profilu DXF…”.
Zobacz: Przekroje geodezyjne, Przekroje geotechniczne, Import i eksport danych
NMT – numeryczny model terenu
Cyfrowa siatka wysokości terenu (np. z lotniczego skanowania laserowego). Pozwala odczytać rzędną w dowolnym punkcie i narysować teren.
W aplikacji: model „Teren (NMT)” w „Punkty na mapę”, dane „hala_nmt”; eksport „Siatka do ASC”.
Zobacz: Punkty na mapę
NNS – próbka o nienaruszonej strukturze
Próbka pobrana tak, aby zachować naturalne ułożenie ziaren i wilgotność (np. cylindrem). Potrzebna do badań wytrzymałości i ściśliwości.
W aplikacji: „Próbki gruntu” (rodzaj „NNS”), znaczniki „Znaczniki próbek NNS/NW” na przekroju, legenda.
Zobacz: Próbki, Przekroje geotechniczne
Nośność podłoża (fundamentu)
Największe obciążenie, jakie grunt pod fundamentem przeniesie bez zniszczenia (wyparcia). Sprawdza się ją razem z osiadaniem.
W aplikacji: „Obliczenia → Nośność fundamentu” („Stopa S-1”, „Ława Ł-1”).
Zobacz: Nośność fundamentu
n.p.m. (m n.p.m.)
„Metry nad poziomem morza” – wysokość punktu względem przyjętego poziomu odniesienia (w Polsce obecnie PL-EVRF2007-NH, dawniej Kronsztadt 86).
W aplikacji: „Rzędna [m n.p.m.]” otworu, „Zlecenie” → „Dane projektu” → „Układ wysokościowy”.
NW – próbka o naturalnej wilgotności
Próbka o naruszonej strukturze, ale szczelnie zamknięta, żeby nie wyschła. Służy m.in. do oznaczenia wilgotności i uziarnienia.
W aplikacji: „Próbki gruntu” (rodzaj „NW”), legenda („próbka o naturalnej wilgotności”).
Zobacz: Próbki
N10 (Nx, N) – liczba uderzeń
Liczba uderzeń młota potrzebna do wbicia sondy dynamicznej o 10 cm (N10). W aplikacji ogólnie Nx – wartości wpisywane dla kolejnych przedziałów głębokości.
W aplikacji: „Sondowania DP”, sekcja „Wartości Nx (liczba uderzeń)”.
Zobacz: Sondowania DP
O
Obciążenie charakterystyczne / obliczeniowe
Charakterystyczne – „typowa” wartość obciążenia lub parametru; obliczeniowe – wartość pomnożona lub podzielona przez współczynniki bezpieczeństwa wg Eurokodu 7.
W aplikacji: „Nośność fundamentu” (obciążenia charakterystyczne).
Zobacz: Nośność fundamentu
OCR – stopień prekonsolidacji
Stosunek największego naprężenia, jakie grunt kiedyś przeniósł (np. pod lądolodem), do naprężenia obecnego. Grunty prekonsolidowane (OCR > 1) są sztywniejsze.
W aplikacji: „Sondowania CPT” – pole „Wzór OCR”.
Zobacz: Sondowania CPT
Opis makroskopowy
Zob. „Badanie makroskopowe”. W aplikacji opis z badania trafia do wiersza „Opis makroskopowy próby” na kartach badań próbki.
Zobacz: Badanie makroskopowe
Otwór badawczy (otwór wiertniczy, wiercenie)
Pionowy otwór wykonany wiertnicą w celu rozpoznania warstw gruntu, pobrania próbek i pomiaru wody. Opisuje się go co do głębokości, rodzaju gruntu, barwy, wilgotności i stanu.
W aplikacji: zakładka „Otwory”; w „Hali”: P-1, P-2, P-3, P-4.
Zobacz: Otwory
Otwór referencyjny
Otwór wykonany obok sondowania, z którego bierze się rodzaje gruntów do interpretacji sondowania (np. czy dana strefa to piasek, czy glina).
W aplikacji: „Sondowania DP” i „Sondowania CPT”, pole „Otwór referencyjny” (DP-1 i CPTU-1 → P-1).
Zobacz: Sondowania CPT, Sondowania DP
Otwór wirtualny
Otwór „dorysowany” na przekroju w miejscu, gdzie nie wiercono, aby poprawić przebieg warstw. Należy go wyraźnie oznaczyć jako interpretację.
W aplikacji: „Przekroje” – „Utwórz otwór”, pola „Otwór wirtualny”, „Odległość od początku przekroju [m]”.
Zobacz: Przekroje geotechniczne
P
Pal, metoda LCPC
Pal – długi element fundamentu przenoszący obciążenie na głębsze, mocniejsze warstwy. LCPC (Bustamante–Gianeselli) to metoda liczenia nośności pala bezpośrednio z wyników CPT.
W aplikacji: „Obliczenia → Pale LCPC” („Pal P-A1”, „Pal P-B1”).
Zobacz: Pale LCPC
Parametry geotechniczne
Liczby opisujące właściwości gruntu potrzebne do obliczeń: γ, φ, c, M0, ID, IL, cu, k. Ustala się je z badań terenowych, laboratoryjnych i korelacji.
W aplikacji: „Warstwy geotechniczne”, „Statystyka”, „Profile parametrów”, „Zestawienie badań próbek”.
Zobacz: Zestawienie badań próbek, Statystyka, Profile parametrów, Zlecenie
Piasek
Grunt niespoisty o ziarnach 0,063–2 mm. Dzieli się na drobny (pd), średni (ps), gruby (pr); pylasty – z dużym udziałem pyłu.
W aplikacji: symbole „p”, „pd”, „ps”, „pr”; w „Hali” warstwy II, IV, V.
Zobacz: Otwory
Piezometr
Rura z filtrem osadzona w otworze, w której mierzy się poziom (ciśnienie) wody gruntowej, także wielokrotnie w czasie.
W aplikacji: otwór P-1 („Rodzaj otworu” – piezometr; dane konstrukcji piezometru).
Zobacz: Otwory
Płyta VSS (statyczna płyta obciążeniowa)
Badanie nośności i zagęszczenia podłoża: płytę o średnicy zwykle 300 mm obciąża się siłownikiem stopniami nacisku, mierząc osiadanie, dwukrotnie (dwa cykle). Wynik: E1 (Ev1), E2 (Ev2), Io.
W aplikacji: „Sondowania → Badania płytą VSS” („Program obciążeń”, „Wstaw program”). Dane przykładowe: zlecenie „Przebudowa mostu na Wiśle” (VSS-1, VSS-2).
Zobacz: Badania płytowe
Podkład mapowy (mapa zasadnicza, ortofotomapa)
Mapa, na którą nanosi się badania: mapa zasadnicza (urzędowa mapa z działkami, budynkami, uzbrojeniem) albo ortofotomapa (zdjęcie lotnicze).
W aplikacji: „Punkty na mapę” – podkłady „Ortofotomapa GUGiK”, „Mapa zasadnicza (przykład)”.
Zobacz: Punkty na mapę
Pompowanie próbne
Pompowanie wody ze studni ze stałym wydatkiem Q i pomiar obniżenia zwierciadła (depresji s). Na tej podstawie liczy się współczynnik filtracji warstwy wodonośnej.
W aplikacji: „Obliczenia → Próbne pompowania”; w „Hali”: „Studnia S-1” przy otworze P-1.
Zobacz: Próbne pompowania
Pospółka
Grunt niespoisty – mieszanina piasku i żwiru z dużym udziałem żwiru (wg PN-86/B-02480).
W aplikacji: symbol „po”.
Zobacz: Otwory
Próbka gruntu
Fragment gruntu pobrany z określonej głębokości otworu do opisu i badań laboratoryjnych. Nazwa zawiera otwór i głębokość, np. P-1/3.5-4.0.
W aplikacji: „Laboratorium → Próbki gruntu” (rejestr); w „Hali” 5 próbek z P-1 i P-2 oraz „Hałda nr 1”.
Zobacz: Próbki
Próbka wody
Woda pobrana z otworu do analizy chemicznej (pH, siarczany, chlorki, agresywny CO₂). Wynik pozwala ocenić agresywność wody wobec betonu i stali.
W aplikacji: „Laboratorium → Próbki wody”; w „Hali”: W1, W2.
Zobacz: Próbki
Przekrój geodezyjny (profil podłużny)
Wykres rzędnych terenu (i np. niwelety) wzdłuż ciągu punktów geodezyjnych, bez warstw gruntu.
W aplikacji: „Geodezja → Przekroje geodezyjne” („Niweleta drogi”).
Zobacz: Przekroje geodezyjne
Przekrój geotechniczny (geologiczno-inżynierski)
Pionowy „przekrój” podłoża wzdłuż linii łączącej kilka otworów i sondowań, z poprowadzonymi granicami warstw i wodą. Pokazuje budowę podłoża między punktami badań.
W aplikacji: moduł „Przekroje”; w „Hali”: „Przekrój A-A′” i „Przekrój B-B′”.
Zobacz: Przekroje geotechniczne
Przewarstwienie, domieszka, pogranicze
Przewarstwienie – cienkie wkładki innego gruntu w warstwie („pd//i”); domieszka – niewielki udział innego gruntu („p+ż”); pogranicze – grunt pośredni między dwoma rodzajami („p/i”).
W aplikacji: składnia symboli w kolumnie „Symbol” (okienko „Składnia symboli gruntów”).
Zobacz: Otwory
Pył (grunt pylasty)
Grunt o przewadze ziaren 0,002–0,063 mm; wrażliwy na wodę i mróz (wysadziny).
W aplikacji: frakcja Si w „Krzywa uziarnienia”; symbole gruntów pylastych w słowniku.
Zobacz: Krzywa uziarnienia
Q
qc, qt – opór stożka
Opór, jaki grunt stawia stożkowi CPT [MPa]. qt to opór skorygowany o ciśnienie wody działające na stożek (dla CPTU). Wysoki qc – piaski zagęszczone, niski – miękkie grunty spoiste.
W aplikacji: „Sondowania CPT” (wykres qc), przekroje („CPT: wykres” – parametr qt).
Zobacz: Sondowania CPT, Przekroje geotechniczne
R
Rdzeń (rdzeniowanie)
Walec skały lub gruntu wycięty koronką podczas wiercenia rdzeniowego, układany w skrzynkach. Pozwala ocenić spękania i pobrać próbki skały.
W aplikacji: „Szczegóły otworu” → „Średnica rdzeniowania (koronka)”, szablon karty skalnej (P-3 ma szablon „builtin:rock”).
Zobacz: Otwory, Szablony kart
Rf – współczynnik tarcia
Rf = fs / qc · 100 % – stosunek tarcia na tulei do oporu stożka w CPT. Rf małe (< 1 %) – piaski, duże (> 4 %) – iły i grunty organiczne (orientacyjnie; do weryfikacji przez geologa).
W aplikacji: „Sondowania CPT” (wykres Rf, średnie warstw).
Zobacz: Sondowania CPT
RQD, TCR, SCR
Wskaźniki jakości rdzenia skalnego: TCR – procent uzyskanego rdzenia w stosunku do długości wiercenia; SCR – procent rdzenia w postaci pełnych walców; RQD – procent długości złożonej z kawałków ≥ 10 cm. Im wyższe, tym skała mniej spękana.
W aplikacji: dane otworu (pole RQD w tekście GIMSGEO; przykład w otworze M-1 zlecenia „Przebudowa mostu na Wiśle”).
Zobacz: Otwory
Rzędna
Wysokość punktu w metrach n.p.m. Rzędna stropu warstwy = rzędna terenu otworu − głębokość stropu.
W aplikacji: „Rzędna [m n.p.m.]” otworu i sondowania, przekroje („Rzędne”), „Zestawienie badań” („Przelicz rzędne”).
Zobacz: Przekroje geotechniczne, Zestawienie badań, Otwory
S
SBT, SBTn – typ zachowania gruntu (Robertson)
Klasyfikacja gruntu wyłącznie na podstawie wyników CPT (strefy 1–9 na wykresie Robertsona), określająca, czy grunt zachowuje się jak piasek, pył czy ił. Nie jest tożsama z klasyfikacją z opisu próbki.
W aplikacji: „Sondowania CPT” – automatyczne warstwy ze stref SBTn, „Stratygrafia CPT”; „Strefa CPT” w słowniku gruntów.
Zobacz: Stratygrafia CPT, Sondowania CPT
σ3, σ1 – naprężenia główne
W badaniu trójosiowym σ3 to ciśnienie boczne w komorze, σ1 – całkowity nacisk pionowy. Różnica σ1 − σ3 to dewiator naprężenia.
W aplikacji: „Badanie trójosiowe” (pola „σ3 [kPa]”, wykresy dewiatora).
Zobacz: Badanie trójosiowe
Skała
Twardy, zwięzły materiał skorupy ziemskiej (np. wapień, piaskowiec, granit), którego nie da się odspoić łopatą; opisywany wg PN-EN ISO 14689 (wytrzymałość, zwietrzenie, spękania).
W aplikacji: kategoria „ROCK” słownika gruntów (m.in. „m” margiel, „w” wapień); szablon karty skalnej; RQD.
Zobacz: Szablony kart
Spąg
Dolna granica warstwy (głębokość, na której się kończy). Spąg jednej warstwy jest stropem następnej.
W aplikacji: kolumna „Do [m]” (liczona sama), tryb „Wpisuję spągi”, przekroje („Opis spągów”).
Zobacz: Przekroje geotechniczne
Stan gruntu
Opis „twardości” gruntu spoistego (zwarty, półzwarty, twardoplastyczny, plastyczny, miękkoplastyczny, płynny) albo zagęszczenia niespoistego (luźny, średnio zagęszczony, zagęszczony, bardzo zagęszczony).
W aplikacji: kolumna „Stan” w tabeli warstw (skróty np. „tpl”, „szg”, „zg”), „Warstwy geotechniczne” – „Stany (puste = dowolny)”.
Stany gruntów niespoistych – skróty
ln – luźny; szg – średnio zagęszczony; zg – zagęszczony; bzg – bardzo zagęszczony.
W aplikacji: kolumna „Stan” (w „Hali”: „szg” w warstwie II, „zg” w IV i V).
Zobacz: Otwory
Stany gruntów spoistych – skróty
zw – zwarty; pzw – półzwarty; tpl – twardoplastyczny; pl – plastyczny; mpl – miękkoplastyczny; pł – płynny (skróty zwyczajowe wg PN-86/B-02480; w aplikacji słownik może używać innych – do weryfikacji przez geologa).
W aplikacji: kolumna „Stan”.
Zobacz: Otwory
Stateczność skarpy (zbocza)
Zdolność skarpy (nasypu, wykopu, zbocza) do utrzymania się bez osunięcia. Ocenia się ją współczynnikiem F dla najbardziej niekorzystnej powierzchni poślizgu.
W aplikacji: „Obliczenia → Stateczność skarp”; w „Hali”: „Skarpa nasypu S-1”.
Zobacz: Stateczność skarp
Statystyka parametrów
Obliczanie średniej, odchylenia, wartości charakterystycznej i liczby oznaczeń parametru w obrębie warstwy.
W aplikacji: „Obliczenia → Statystyka” („Parametry warstw”), statystyka warstw CPT („Poziom ufności”).
Zobacz: Sondowania CPT, Statystyka
Stratygrafia
Wiek geologiczny warstw (np. holocen, plejstocen, kreda) i ich następstwo. Odróżnia się ją od litologii (rodzaju gruntu).
W aplikacji: „Zlecenie” → „Słownik stratygrafii”, dane otworu (P-1: holocen 0–1,8 m, plejstocen 1,8–5 m), opis słupka przekroju; moduł „Sondowania → Stratygrafia CPT” (tu w znaczeniu: podział sondowania CPT na warstwy gruntu).
Zobacz: Stratygrafia CPT, Sondowania CPT, Przekroje geotechniczne, Otwory
Strop
Górna granica warstwy (głębokość, od której się zaczyna).
W aplikacji: kolumna „Od [m]” w tabeli warstw; „Stropy warstw („Od”)”, model „Strop gliny piaszczystej (gp)” na mapie.
Zobacz: Otwory
Studnia
Otwór z filtrem i rurą, z którego pompuje się wodę. Konstrukcję (rury, filtr, obsypka, uszczelnienie) opisuje się w danych otworu.
W aplikacji: „Próbne pompowania” („Studnia S-1”, sekcja „Studnia”); konstrukcja „Studnia S1” w otworze P-2.
Zobacz: Próbne pompowania, Otwory
su, cu – wytrzymałość na ścinanie bez odpływu
Wytrzymałość gruntu spoistego przy szybkim obciążeniu, gdy woda nie zdąży odpłynąć [kPa]. Wyznacza się ją z UU, FVT albo CPT (su = qnet/Nk).
W aplikacji: „Sondowania CPT” (formuła „Su wg Nk = 15”), „Sondowania FVT”, „Badanie trójosiowe” (UU), „Warstwy geotechniczne” (su).
Zobacz: Sondowania CPT, Sondowania FVT, Badanie trójosiowe, Zlecenie
Szablon karty
Układ kolumn i nagłówka karty otworu lub sondowania (np. karta skalna, karta uproszczona CPT). Nie jest pojęciem geologicznym.
W aplikacji: „Szczegóły otworu” → „Szablon karty”, generator kart („Domyślny szablon zlecenia”), organizacja → „Szablony i słowniki”.
Zobacz: Otwory, Generator kart, Szablony kart, Organizacja
Szrafura
Wzór graficzny (kropki, kreski, ukośnice) oznaczający rodzaj gruntu na kartach i przekrojach.
W aplikacji: „Zlecenie” → „Słownik rodzajów gruntów” (kolumna „Barwa / szrafura”), przekroje („Szrafura warstw”, „Legenda szrafur gruntów”).
Zobacz: Przekroje geotechniczne, Legenda i weryfikacja, Zlecenie
T
Torf, grunt organiczny
Grunt z dużą zawartością szczątków roślinnych; bardzo ściśliwy, słaby, nie nadaje się do bezpośredniego posadowienia.
W aplikacji: słownik gruntów; strefy SBTn grunty organiczne; „Straty prażenia” w „Badania podstawowe” (zawartość części organicznych).
Zobacz: Badania podstawowe
Trójosiowe ściskanie (badanie trójosiowe)
Badanie walcowej próbki w komorze z ciśnieniem bocznym σ3 i rosnącym naciskiem pionowym aż do ścięcia. Z kilku próbek (kształtek) wyznacza się c i φ.
W aplikacji: „Laboratorium → Badanie trójosiowe” („P-1/3.5-4.0 · trójosiowe”).
Zobacz: Badanie trójosiowe
U
Układ współrzędnych (PUWG 1992, PUWG 2000, WGS84)
Sposób zapisu położenia punktu. WGS84 – stopnie szerokości i długości geograficznej (GPS); PUWG 1992 – płaski układ w metrach dla całej Polski (mapy w małej skali); PUWG 2000 – płaski układ w 4 strefach (15°, 18°, 21°, 24° E) do map wielkoskalowych i geodezji. Uwaga: w polskich układach X oznacza północ, Y – wschód.
W aplikacji: „Zlecenie” → „Dane projektu” → „Układ współrzędnych”; „Zestawy geodezyjne” → „Konwertuj współrzędne”; opcje „PUWG 2000 strefa 7 (21°E)” itp.
Zobacz: Zestawy geodezyjne, Zlecenie
Układ wysokościowy (PL-EVRF2007-NH, Kronsztadt 86)
Poziom odniesienia wysokości. Obecnie obowiązuje PL-EVRF2007-NH (Amsterdam); starsze mapy są w Kronsztadt 86 – różnica w Polsce to ok. kilkanaście centymetrów (do weryfikacji przez geologa/geodetę).
W aplikacji: „Zlecenie” → „Dane projektu” → „Układ wysokościowy”.
Zobacz: Zlecenie
Uziarnienie
Skład ziarnowy gruntu – udziały poszczególnych frakcji. Podstawa nazwy gruntu niespoistego.
W aplikacji: „Krzywa uziarnienia”, „Zestawienie badań próbek” („Frakcje wg”).
Zobacz: Krzywa uziarnienia, Zestawienie badań próbek
u0, u2 – ciśnienie wody w porach
u2 – ciśnienie wody mierzone filtrem tuż za stożkiem CPTU; u0 – ciśnienie hydrostatyczne (spoczynkowe) z poziomu wody gruntowej. Wzrost u2 ponad u0 wskazuje na grunty spoiste.
W aplikacji: „Sondowania CPT” – „Filtr” (u2), sekcja „Rozkład ciśnienia wody w porach u0”, badanie rozpraszania (dysypacji).
Zobacz: Sondowania CPT
W
Warstwa geologiczna (litologiczna)
Odcinek otworu o tym samym rodzaju gruntu, barwie, wilgotności i stanie. Opisuje się ją jednym wierszem w tabeli warstw.
W aplikacji: wiersz tabeli w zakładce „Otwory” (kolumny „Od [m]”, „Symbol”, „Barwa”, „Wilgotność”, „Stan”, „Warstwa”).
Zobacz: Otwory
Warstwa geotechniczna
Zbiór warstw geologicznych o podobnych właściwościach mechanicznych, którym przypisuje się wspólne parametry obliczeniowe (oznaczane zwykle cyframi rzymskimi I, II, III…). To podstawa obliczeń nośności i stateczności.
W aplikacji: „Zlecenie” → „Warstwy geotechniczne” („Dodaj warstwę”, „Wgraj warstwy do otworów”); kolumna „Warstwa”; w „Hali” warstwy I–V.
Zobacz: Zlecenie
Weryfikacja danych
Kontrola kompletności danych zlecenia przed wydrukiem (brak współrzędnych, rzędnej, daty, warstw).
W aplikacji: moduł „Weryfikacja danych” (kliknięcie pozycji przenosi do edycji).
Zobacz: Legenda i weryfikacja
Wilgotność (opis terenowy)
Opis „na dotyk”: suchy (s), mało wilgotny (mw), wilgotny (w), mokry (m), nawodniony (nw). W gruntach spoistych zamiast tego opisuje się stan.
W aplikacji: kolumna „Wilgotność” w tabeli warstw.
Zobacz: Otwory
WMS (WMTS)
Internetowa usługa udostępniająca mapy jako obrazy (np. ortofotomapa i mapa ewidencyjna z Geoportalu). Pozwala użyć podkładu bez pobierania plików.
W aplikacji: „Punkty na mapę” – „Dodaj serwis” (podkłady WMS organizacji).
Zobacz: Punkty na mapę, Organizacja
wn – wilgotność naturalna
Stosunek masy wody w gruncie do masy suchego szkieletu, w procentach. Oznacza się ją przez zważenie próbki przed i po wysuszeniu w 105–110 °C.
W aplikacji: „Badania podstawowe” (rodzaj „wn”), „Próbki gruntu” (parametr wn), seria „Wilgotność naturalna” przy otworze.
Zobacz: Próbki, Badania podstawowe
Współczynnik różnoziarnistości Cu
Cu = d60/d10 – stosunek średnic ziaren, poniżej których jest 60 % i 10 % masy gruntu. Cu < 5 – grunt równoziarnisty, duże Cu – różnoziarnisty (lepiej się zagęszcza).
W aplikacji: „Krzywa uziarnienia”; „Sondowania DP” – „Wsk. różnoziarnistości Cu” w interpretacji.
Zobacz: Sondowania DP, Krzywa uziarnienia
Z
Zestawienie (raport tabelaryczny)
Tabela zbiorcza do wydruku lub XLSX – otworów, próbek, wyników badań.
W aplikacji: „Zestawienia”, „Zestawienie badań”, „Laboratorium → Zestawienie badań próbek” („Pobierz xlsx”, „Podgląd PDF”).
Zobacz: Zestawienie badań próbek, Zestawienie badań, Raport zbiorczy i zestawienia
Zlecenie (projekt)
W aplikacji – jeden temat badań dla klienta (np. „Budowa hali magazynowej”), grupujący wszystkie otwory, sondowania, próbki, rysunki i obliczenia.
W aplikacji: lista „Zlecenia” na stronie głównej („Dodaj zlecenie”), zakładka „Zlecenie” wewnątrz.
Zobacz: Zlecenie
Zwierciadło swobodne / napięte
Swobodne – górna powierzchnia wody w warstwie przepuszczalnej, pod ciśnieniem atmosferycznym. Napięte – woda zamknięta pod warstwą nieprzepuszczalną, pod ciśnieniem większym od atmosferycznego.
W aplikacji: „Typ zwierciadła” w otworze; „Próbne pompowania” – wybór schematu (np. „Otwór niezupełny, zwierciadło swobodne, filtr przy zwierciadle”).
Zobacz: Próbne pompowania, Otwory
Zwierciadło wody gruntowej (ZWG) – nawiercone i ustabilizowane
Poziom, na którym w otworze pojawia się woda. Nawiercone – głębokość, na której woda pojawiła się podczas wiercenia; ustabilizowane (ustalone) – poziom, na którym woda zatrzymała się po pewnym czasie. Zwierciadło napięte – woda pod ciśnieniem pod warstwą nieprzepuszczalną, po nawierceniu podnosi się wyżej.
W aplikacji: „Otwory” → sekcja „Zwierciadła wody”, „Typ zwierciadła” (zw – swobodne, zn – napięte, nu – nieustalone, s – sączenia itd.); przekroje („Linia zwierciadła między otworami”, „Opisuj raz, gdy ustabilizowane = nawiercone”).
Zobacz: Przekroje geotechniczne, Otwory
Ż
Żwir
Grunt niespoisty o ziarnach 2–63 mm; bardzo dobrze przepuszczalny i nośny.
W aplikacji: symbol „z” (szrafura Ż); w składni „p+ż” / „ps+z” jako domieszka.
Zobacz: Otwory
Normy i skróty instytucji
DIN 18134
Niemiecka norma badania płytą statyczną; w aplikacji metoda wyznaczania E1/E2 z krzywej 2. stopnia.
W aplikacji: „Badania płytą VSS” – pole „Metoda”.
Zobacz: Badania płytowe
Eurokod 7 (PN-EN 1997)
Europejska norma projektowania geotechnicznego: część 1 – zasady projektowania, część 2 – rozpoznanie i badania podłoża.
W aplikacji: współczynniki EC7 w interpretacji DP; obliczenia nośności.
Zobacz: Sondowania DP, Nośność fundamentu
GUGiK, Geoportal
Główny Urząd Geodezji i Kartografii – udostępnia ortofotomapy, NMT i usługi WMS (Geoportal).
W aplikacji: podkład „Ortofotomapa GUGiK”.
Zobacz: Punkty na mapę, Zestawienie badań
PN-86/B-02480
Dawna polska norma klasyfikacji gruntów (symbole „gp”, „pd”, „ps”, stany „tpl”, „szg”). Wciąż powszechnie używana w opisach, choć zastąpiona normami ISO.
W aplikacji: norma klasyfikacji w „Krzywa uziarnienia”, symbole w słowniku gruntów, stan wg IL.
Zobacz: Krzywa uziarnienia
PN-B-04481
Polska norma badań laboratoryjnych gruntów (wilgotność, gęstość, granice Atterberga, opis makroskopowy).
W aplikacji: „Badania podstawowe”, „Badanie makroskopowe” – pole „Norma”.
Zobacz: Badania podstawowe, Badanie makroskopowe
PN-EN ISO 14688-1/-2 (klasyfikacja gruntów)
Obowiązujące normy oznaczania (część 1) i klasyfikacji (część 2) gruntów, z symbolami angielskimi (Sa – piasek, Cl – ił, Si – pył, Gr – żwir; małe litery – domieszki, np. „saCl”). Standard zleceń przykładowych to PN-EN ISO 14688:2018.
W aplikacji: „Zlecenie” → „Norma”, kolumna „Symbol ISO 14688” w oknie warstwy („Uzupełnij ISO”, kreator ISO), „Badanie makroskopowe” („Utwórz symbol gruntu wg ISO”).
Zobacz: Badanie makroskopowe, Zlecenie
PN-EN ISO 14689 (klasyfikacja skał)
Norma oznaczania i klasyfikacji skał: wytrzymałość, stopień zwietrzenia, nieciągłości (spękania).
W aplikacji: opis skał w otworze (szablon karty skalnej), rdzeniowanie, zwietrzenie, spękania i nieciągłości w danych otworu – przenoszone także do eksportu AGS (grupy WETH, CORE, FRAC, DISC).
Zobacz: Otwory, Szablony kart, Import i eksport danych
PN-EN ISO 22476 (badania polowe)
Seria norm badań terenowych: część 1 – CPT/CPTU, część 2 – sondowania dynamiczne DP, część 9 – FVT, część 11 – DMT.
W aplikacji: „Sondowania CPT” – „Kategoria badania (PN-EN ISO 22476-1)”; „Sondowania DP” – „Norma”.
Zobacz: Sondowania CPT, Sondowania DP
PN-S-02205
Polska norma robót ziemnych w drogownictwie; w aplikacji metoda liczenia E1/E2 z przedziału nacisków Δp.
W aplikacji: „Badania płytą VSS” – pole „Metoda”.
Zobacz: Badania płytowe