Dokumentacja › Badania terenowe

13. Sondowania krzyżakowe (FVT)

Interpretacja polowej sondy krzyżakowej FVT – stała krzyżaka K, wytrzymałość zmierzona sfv, współczynnik μ wg Eurokodu 7, wytrzymałość na ścinanie bez odpływu su, wartości rezydualne sur i czułość St – z krzywymi kąt–moment i kartą wyników.

W aplikacji: Sondowania → Sondowania FVT

Wstęp

Moduł „Sondowania FVT” służy do opracowania wyników badania polową sondą krzyżakową (FVT, field vane test). W badaniu wciska się w grunt spoisty czteroramienny krzyżak i obraca go ze stałą prędkością, mierząc moment obrotowy. Z momentu maksymalnego program wyznacza wytrzymałość gruntu na ścinanie bez odpływu, a z momentu po zniszczeniu struktury – wytrzymałość rezydualną i czułość.

Moduł liczy na bieżąco, w miarę wpisywania danych:

Wielkość Symbol Jednostka Wzór (szczegóły w Interpretacji)
Stała sondy (krzyżaka) KK kPa/Nm z wymiarów HH, DD i kątów iTi_T, iBi_B (ISO 22476-9)
Maksymalny moment ścinający Tmax;sT_{max;s} Nm Tmax−TrodT_{max} - T_{rod}
Wytrzymałość zmierzona sfvs_{fv} kPa Tmax;s⋅KT_{max;s} \cdot K
Współczynnik poprawkowy μ\mu – z tabeli albo wg EC7 z granicy płynności wLw_L
Wytrzymałość na ścinanie bez odpływu sus_u kPa μ⋅sfv\mu \cdot s_{fv}
Wytrzymałość rezydualna surs_{ur} kPa μ(Tres−Trod)K\mu (T_{res} - T_{rod}) K
Czułość StS_t – su/surs_u / s_{ur}

Źródła przyjęte w kodzie (src/lib/fvt.ts): PN-EN ISO 22476-9 (stała krzyżaka), PN-EN 1997-2 (Eurokod 7) – współczynnik μ, oraz podręcznik GIMSGEO (s. 83–84), z którego przejęto układ danych i karty.

Dane wejściowe wpisujesz na dwa sposoby, które można łączyć:

  • tabela odczytów – na każdej głębokości TmaxT_{max}, TrodT_{rod}, TresT_{res} i (opcjonalnie) μ;
  • krzywe kąt–moment – pełny zapis z urządzenia (głębokość, kąt, moment). Program wyznacza z nich TmaxT_{max}, TresT_{res} i – zależnie od ustawienia – TrodT_{rod} wszędzie tam, gdzie w tabeli odczytów brakuje wartości.

Skąd moduł bierze dane i dokąd je oddaje.

  • Warstwy do wykresu su(z)s_u(z) pochodzą z otworu referencyjnego (rozdział Otwory).
  • Badania FVT są widoczne na mapie zlecenia (grupa „Sondowania FVT”, symbol szachownicy), w „Zestawieniu badań” (źródło „Sondowania FVT”), w zestawieniach XLSX („Zestawienia”) i w module „Weryfikacja danych”.
  • Na przekroju geotechnicznym badanie FVT może być punktem przekroju, ale bez wykresu wyników.
  • Wyniki trafiają do eksportu AGS4 (grupa IVAN, przycisk „Eksport AGS4” w „Zestawieniu badań”), do rozdziału „Wyniki FVT” raportu zbiorczego i do pliku projektu.
  • Badania można kopiować i przenosić do innych zleceń („Kopiuj / przenieś…”).

Przykłady w tym rozdziale pochodzą ze zlecenia demonstracyjnego „Budowa hali magazynowej” – badanie „FVT-1”: krzyżak 65 × 130 mm, iT=0°i_T = 0°, iB=45°i_B = 45°, wL=32 %w_L = 32\,\%, trzy głębokości (2,0; 2,5; 3,0 m), tarcie żerdzi wpisane ręcznie. Badania FVT są też w zleceniu „Przebudowa mostu…” („FVT-P1”).

Układ ekranu

Moduł „Sondowania FVT” z otwartym badaniem FVT-1

  1. „Dodaj” – tworzy nowe badanie o nazwie „FVT-n” (n = liczba istniejących badań + 1). Nowe badanie ma wartości domyślne: H = 130 mm, D = 65 mm, iT=iB=0°i_T = i_B = 0°, wLw_L puste, tarcie żerdzi „Automatycznie z krzywej”, kąt graniczny 20°, obie opcje karty włączone, puste tabele. Liczba obok przycisku to liczba badań w zleceniu.
  2. Lista badań – nazwa i liczba głębokości pomiaru („3 pomiarów”). Liczone są głębokości, na których da się ustalić TmaxT_{max} (z tabeli lub z krzywej). Żółty trójkąt przy nazwie oznacza ostrzeżenia, czerwony – błędy (zob. Typowe problemy). Po najechaniu na pozycję pojawiają się menu „⋯” (polecenie „Kopiuj / przenieś do zlecenia…”) i ikona kosza. Od 6 pozycji nad listą pojawia się pole „Szukaj…” i filtr statusu.
  3. „Nazwa” – nazwa badania. Pojawia się na liście, w tytule karty („Wyniki badania: FVT-1”) i w nazwie pliku PDF (badanie_FVT…). Obok plakietka rodzaju „badanie FVT”.
  4. „Status badania” – „Bez statusu”, „Projektowane”, „Surowe dane”, „Przetwarzane”, „Zaakceptowane”, „Archiwalne”. Status steruje m.in. symbolem na mapie i filtrem listy.
  5. „Historia” – poprzednie wersje badania z możliwością przywrócenia (wymaga połączenia z internetem i zapisania bieżących zmian). Obok wskaźnik autozapisu – zmiany zapisują się same, nie ma przycisku „Zapisz”.
  6. Panel „Wyniki” – wykres su(z)s_u(z) i tabela wyników (opis w Panel „Wyniki”).
  7. „Podgląd PDF” – karta wyników bieżącego badania. Przycisk jest nieaktywny, dopóki program nie ustali TmaxT_{max} na co najmniej jednej głębokości.
  8. „Generuj karty…” – karty wielu badań naraz (zob. Generator kart).
  9. „Kopiuj / przenieś…” – kopiowanie lub przenoszenie badań widocznych na liście (wg filtru) do innego zlecenia.
  10. „Kosz” – usunięte badania FVT. Możesz je przywrócić przez 30 dni.

Gdy w zleceniu są co najmniej dwa badania FVT, w nagłówku edytora (obok „Historia”) pojawia się też przycisk „Kopiuj z istniejącego” (zob. Kopiowanie z innego badania). W zleceniu „Hala” jest tylko jedno badanie, więc na zrzucie go nie ma.

Usunięcie badania (ikona kosza na liście) wymaga potwierdzenia w oknie „Usunąć: nazwa?” z opisem „Pozycja trafi do kosza. Możesz ją przywrócić przez 30 dni.”

Nad edytorem wyświetla się lista uwag walidacji (gdy są). Badanie FVT-1 ma komplet danych, więc listy nie widać.

Wprowadzanie danych

Edytor ma sekcje: „Dane ogólne” (z podsekcją „Lokalizacja”), „Krzyżak”, „Odczyty (puste pola Tmax/Tres – z krzywej)”, „Krzywe kąt – moment”, „Karta” oraz „Zdjęcia z terenu”. Każda zmiana od razu przelicza panel wyników i kartę.

Dane ogólne

Sekcja „Dane ogólne”

  1. „Data” – data badania (kalendarz). Na karcie: „data badania”.
  2. „Operator” – osoba wykonująca badanie. Pole ze słownikiem organizacji: lista podpowiada wcześniej użyte nazwiska, a przycisk „+” obok dopisuje wpisaną wartość do słownika operatorów FVT.
  3. „Nadzór” – osoba nadzorująca, również ze słownikiem („+”).
  4. „Otwór referencyjny” – otwór zlecenia, z którego brane są warstwy do kolumny litologii na wykresie su(z)s_u(z). „— brak —” = bez warstw.
  5. „Uwagi” – dowolny opis badania.
  6. „Lokalizacja” – podsekcja współrzędnych (opis niżej).
Pole Jednostka Opis Uwagi
„Data” – Data wykonania badania Na karcie „data badania”; puste = „—”; brak daty daje ostrzeżenie
„Operator” – Wykonawca badania Słownik organizacji „operatorzy FVT”; brak daje ostrzeżenie
„Nadzór” – Osoba nadzorująca Słownik organizacji „nadzór FVT”
„Otwór referencyjny” – Otwór z litologią Lista otworów zlecenia; warstwy na wykresie su(z)s_u(z) (karta: gdy włączona opcja „Pokaż warstwy…”)
„Uwagi” – Opis Nie drukuje się na karcie FVT

Lokalizacja

Podsekcja „Lokalizacja”

  1. „Szerokość geograficzna” – WGS84 w stopniach dziesiętnych; pod polem zapis w stopniach, minutach i sekundach.
  2. „Długość geograficzna” – j.w. Po zmianie którejkolwiek współrzędnej program przelicza X/Y do układu zlecenia.
  3. „Wybierz na mapie” – okno „Wybierz lokalizację”: kliknij miejsce badania na mapie. Na mapie widać też inne badania zlecenia.
  4. „Moja lokalizacja (GPS)” – współrzędne z urządzenia (telefon, tablet).
  5. „Działka z ULDK” – numer działki, obręb, gmina, powiat i województwo z usługi ULDK (GUGiK) dla wpisanych współrzędnych.
  6. „X [układ]” – współrzędna X w układzie zlecenia (etykieta pokazuje układ, np. „X [WGS84]”).
  7. „Y [układ]” – współrzędna Y.
  8. „Rzędna [m n.p.m.]” – rzędna terenu w punkcie badania. Służy też do przeliczania poziomów charakterystycznych podanych rzędną na głębokość.
  9. „Województwo” – lista województw; dalej „Powiat”, „Gmina”, „Miasto / miejscowość”, „Numer działki”, „Właściciel działki”.
  10. „Kilometraż” – np. „1+123” (obiekty liniowe).
  11. „Dodaj poziom charakterystyczny” – poziomy (np. niweleta, posadowienie) rysowane na wykresie su(z)s_u(z) jako przerywana linia z opisem.
Pole Jednostka Opis
„Szerokość geograficzna”, „Długość geograficzna” ° WGS84
„X [układ]”, „Y [układ]” m (° dla WGS84) Współrzędne w układzie zlecenia; brak = ostrzeżenie
„Rzędna [m n.p.m.]” m n.p.m. Rzędna terenu; brak lub 0 = ostrzeżenie
„Województwo”, „Powiat”, „Gmina”, „Miasto / miejscowość”, „Numer działki”, „Właściciel działki” – Dane administracyjne (można je pobrać z ULDK)
„Kilometraż” – Pikietaż
„Dodatkowe informacje” – Np. „przy przepuście, przy filarze nr 3”
„Poziomy charakterystyczne” m Odniesienie (głębokość / rzędna), wartość, opis, kolor. Rzędna jest przeliczana na głębokość od rzędnej badania

Krzyżak

Sekcja „Krzyżak”

  1. „H [mm]” – wysokość krzyżaka (długość łopatek).
  2. „D [mm]” – szerokość (średnica) krzyżaka.
  3. „iT [°]” – kąt zaostrzenia górnej krawędzi łopatki (0° = krawędź płaska).
  4. „iB [°]” – kąt zaostrzenia dolnej krawędzi łopatki.
  5. „wL [%] (μ wg EC7)” – granica płynności gruntu. Gdy ją wpiszesz, program wylicza współczynnik μ wg Eurokodu 7 dla wszystkich głębokości, na których w tabeli nie wpisano własnego μ.
  6. „Stała sondy K = … kPa/Nm” – stała krzyżaka wyliczona z H, D, iT, iB (wzór w Interpretacji). Dla FVT-1 (65 × 130 mm, iB = 45°): K = 0,965 kPa/Nm.
  7. „Tarcie żerdzi (Trod)” – sposób ustalenia momentu tarcia żerdzi (lista niżej).
Pole Jednostka Opis Uwagi
„H [mm]” mm Wysokość krzyżaka Domyślnie 130; puste → 0 (błąd „Brak wymiarów krzyżaka…”)
„D [mm]” mm Szerokość krzyżaka Domyślnie 65; puste → 0 (błąd)
„iT [°]” ° Kąt górnej krawędzi łopatki Domyślnie 0
„iB [°]” ° Kąt dolnej krawędzi łopatki Domyślnie 0 (typowo 0° lub 45°)
„wL [%] (μ wg EC7)” % Granica płynności Puste = μ z tabeli albo 1. Wartość > 1 traktowana jest jako procent (32 → 0,32), wartość ≤ 1 – jako ułamek (0,32 → 0,32)
„Tarcie żerdzi (Trod)” – „Ręcznie (tabela pomiarów)”, „Automatycznie z krzywej”, „Z zakresu 0…kąt graniczny” Nowe badanie: „Automatycznie z krzywej”; starsze badania bez ustawienia: „Ręcznie”
„Kąt graniczny [°]” ° Górna granica zakresu kąta dla trybu „Z zakresu…” Widoczne tylko w tym trybie; domyślnie 20; puste → 20

Pola H, D, iT, iB, wL zapisują wartość po wyjściu z pola (Tab, kliknięcie obok). Dziesiętne możesz wpisać z przecinkiem lub kropką.

Tarcie żerdzi (Trod)

Rozwinięta lista „Tarcie żerdzi (Trod)”

Opcja Skąd TrodT_{rod} Uwagi
„Ręcznie (tabela pomiarów)” Z kolumny „Trod [Nm]” tabeli odczytów; puste = 0 Krzywe nadal uzupełniają brakujące TmaxT_{max} i TresT_{res}
„Automatycznie z krzywej” Poziom początkowego odcinka krzywej na danej głębokości (algorytm w Interpretacji) Gdy z krzywej nie da się wyznaczyć (za mało punktów na początku) – wartość z tabeli, a gdy i tam pusto – 0
„Z zakresu 0…kąt graniczny” Największy moment w zakresie kąta od 0° do „Kąt graniczny [°]” Gdy na krzywej nie ma punktów w tym zakresie – wartość z tabeli

W trybach z krzywej wartość z krzywej ma pierwszeństwo przed kolumną „Trod [Nm]” tabeli. Pod listą pojawia się podpowiedź, np. „Trod = poziom początkowego odcinka krzywej, zanim grunt zacznie stawiać opór (wyznaczany osobno na każdej głębokości). Tmax i Tres są wyznaczane z krzywej, jeśli nie wpiszesz ich w tabeli.”

Tryb „Z zakresu 0…kąt graniczny” na danych FVT-1

  1. „Tarcie żerdzi (Trod)” ustawione na „Z zakresu 0…kąt graniczny”.
  2. „Kąt graniczny [°]” – tu 20°.
  3. Podpowiedź „Trod = największy moment w zakresie od 0° do kąta granicznego. Tmax i Tres są wyznaczane z krzywej, jeśli nie wpiszesz ich w tabeli.”
  4. Tabela wyników – wartości TrodT_{rod} z gwiazdką „” pochodzą z krzywej („ wyznaczone z krzywej kąt–moment”).

Uwaga. Zrzut pokazuje typowy błąd ustawień. Krzywe w FVT-1 zaczynają się od 0 Nm i nie mają odcinka samego tarcia żerdzi, więc w zakresie 0–20° moment rośnie już na skutek ścinania gruntu. Program przyjął TrodT_{rod} = 45,00 Nm (zamiast 2,10 Nm z tabeli) i sus_u spadło z 61,8 do 14,5 kPa. TrodT_{rod} jest wtedy większe od TresT_{res}, więc surs_{ur} wychodzi ujemne, a StS_t = „–”. Program nie ostrzega o takim wyniku. Tryb „Z zakresu…” stosuj tylko wtedy, gdy krzywa ma wyraźny początkowy odcinek tarcia (np. pomiar z poślizgiem sprzęgła), a kąt graniczny kończy się przed wzrostem momentu.

Odczyty (puste pola Tmax/Tres – z krzywej)

Tabela „Odczyty (puste pola Tmax/Tres – z krzywej)”

  1. Tabela odczytów – jeden wiersz na głębokość pomiaru.
  2. Ikona kosza w wierszu – usuwa ten wiersz (bez potwierdzenia).
  3. Podpowiedź „Zaznacz komórkę i wklej (Ctrl+V) blok z Excela. Enter – edycja, strzałki – nawigacja.” i liczba wierszy („3 wierszy”).
  4. „Wyczyść” – usuwa wszystkie wiersze tabeli (bez potwierdzenia; cofnąć można przez „Historia”).
  5. Następna sekcja – „Krzywe kąt – moment”.
Kolumna Jednostka Opis Uwagi
„z [m]” m Głębokość pomiaru (środek krzyżaka) Wymagana; wiersz bez z jest pomijany. Musi być dokładnie równa z w tabeli krzywych, żeby wiersze się połączyły
„Tmax [Nm]” Nm Maksymalny moment obrotowy (z tarciem żerdzi) Puste → z krzywej tej głębokości; brak obu → głębokość pomijana
„Trod [Nm]” Nm Moment tarcia żerdzi Używany w trybie „Ręcznie” i jako zapas w trybach z krzywej; puste = 0
„Tres [Nm]” Nm Moment rezydualny (po zniszczeniu struktury) Puste → z krzywej; brak obu → brak surs_{ur} i StS_t
„μ [-]” – Współczynnik poprawkowy dla tej głębokości Puste → μ wg EC7 z wLw_L (gdy wpisane), inaczej 1

Obsługa tabeli (wspólna dla obu tabel modułu):

  • kliknij komórkę, aby ją zaznaczyć; Enter lub F2 – edycja; Esc – anulowanie edycji;
  • strzałki i Tab / Shift+Tab – przejście do sąsiedniej komórki;
  • Delete / Backspace – wyczyszczenie komórki;
  • Ctrl+V – wklejenie bloku skopiowanego z Excela od zaznaczonej komórki w prawo i w dół. Brakujące wiersze dopisują się same;
  • wiersz z „+” na końcu tabeli dopisuje nowy wiersz.

Kolejność wierszy nie ma znaczenia – wyniki są sortowane po głębokości.

Krzywe kąt – moment

Tabela „Krzywe kąt – moment” i sekcja „Karta”

  1. Tabela krzywych – wszystkie punkty wszystkich krzywych w jednej tabeli; krzywe rozróżnia kolumna „z [m]”. W FVT-1 są trzy krzywe po 31 punktów (kąt 0–90° co 3°), razem 93 wiersze.
  2. „Pokaż warstwy z otworu referencyjnego” – kolumna litologii obok wykresu su(z)s_u(z) na karcie.
  3. „Pokaż wartości rezydualne (Tres, sur, St)” – kolumny surs_{ur} i StS_t w tabeli karty, kółka surs_{ur} na wykresie i linia TresT_{res} na wykresach krzywych.
  4. „Zdjęcia z terenu” – zdjęcia badania z datą i współrzędnymi (z EXIF albo z lokalizacji telefonu).
Kolumna Jednostka Opis Uwagi
„z [m]” m Głębokość pomiaru, do której należy punkt Ta sama wartość we wszystkich punktach jednej krzywej
„Kąt [°]” ° Kąt obrotu krzyżaka Punkty są sortowane po kącie
„Moment [Nm]” Nm Zmierzony moment obrotowy –

Wiersze bez kompletu trzech wartości są pomijane. Jedna krzywa wymaga co najmniej 2 punktów. Krzywe wklejasz z arkusza (Ctrl+V) – np. eksport z rejestratora sondy, z dopisaną kolumną głębokości.

Krzywa może istnieć bez wiersza w tabeli odczytów – wtedy głębokość dochodzi do wyników z TmaxT_{max} i TresT_{res} wyznaczonymi z krzywej, a TrodT_{rod} – wg trybu (w trybie „Ręcznie” = 0).

Karta

Sekcja ma dwa przełączniki (znaczniki 2 i 3 wyżej):

Opcja Domyślnie Co zmienia na karcie
„Pokaż warstwy z otworu referencyjnego” włączona Kolumna warstw (kolor gruntu + symbol) po prawej stronie wykresu su(z)s_u(z). Bez otworu referencyjnego kolumny i tak nie ma
„Pokaż wartości rezydualne (Tres, sur, St)” włączona Kolumny „sur [kPa]” i „St” tabeli zbiorczej, kółka surs_{ur} na wykresie, linia i opis „Tres = …” na wykresach krzywych, wiersze „sur = …”, „St = …” obok krzywych

Przełączniki dotyczą tylko karty. Panel „Wyniki” zawsze pokazuje warstwy i surs_{ur}.

Kopiowanie z innego badania

„Kopiuj z istniejącego” (widoczne, gdy w zleceniu są co najmniej dwa badania FVT) otwiera okno z opisem „Skopiowane sekcje zastąpią aktualnie wprowadzone dane tego badania.” Wybierz „Źródło danych” (inne badanie FVT) i zaznacz sekcje („Wszystko” zaznacza wszystkie):

Sekcja Co jest kopiowane w FVT
„Dane ogólne (data, operator, nadzór, uwagi, otwór referencyjny, status)” data, operator, nadzór, uwagi, otwór referencyjny, status
„Lokalizacja (współrzędne, rzędna, dane administracyjne, poziomy charakterystyczne)” X, Y, rzędna, kilometraż, dane administracyjne, działka, dodatkowe informacje, poziomy charakterystyczne
„Parametry badania (sonda, ustawienia interpretacji)” H, D, iT, iB, wL, tryb tarcia żerdzi, kąt graniczny, opcje karty
„Wyniki pomiarów” tabela odczytów i tabela krzywych

„Kopiuj” zatwierdza (komunikat „Skopiowano dane z …”), „Anuluj” zamyka okno. Typowe zastosowanie: kolejne badanie tym samym krzyżakiem – skopiuj „Parametry badania” i „Dane ogólne”.

Kopiowanie i przenoszenie do innego zlecenia

„Kopiuj / przenieś…” pod listą (albo „Kopiuj / przenieś do zlecenia…” w menu „⋯” pozycji) otwiera okno wyboru zlecenia docelowego i trybu: kopia albo przeniesienie. Przeniesione badanie znika z bieżącego zlecenia. Szczegóły – rozdział o zleceniach.

Panel „Wyniki”

Panel „Wyniki” badania FVT-1

  1. Wykres su(z)s_u(z) – oś wartości u góry („su (●), sur (○) [kPa]”), głębokość w dół („z [m]”). Pełne niebieskie kółka – sus_u, puste pomarańczowe – surs_{ur} (gdy jest choć jedno TresT_{res}). Po prawej kolumna warstw z otworu referencyjnego (gdy wybrany), przerywanymi liniami – poziomy charakterystyczne. Wykres pojawia się, gdy jest choć jeden wynik.
  2. Tabela wyników – kolumny „z [m]”, „Tmax”, „Trod”, „Tres” [Nm] i „su” [kPa]. Gwiazdka „” przy wartości oznacza, że wyznaczono ją z krzywej kąt–moment (pod tabelą: „ wyznaczone z krzywej kąt–moment”).

Oś sus_u zaczyna się od 0 i kończy na „okrągłej” wartości nie mniejszej niż największe sus_u (co najmniej 10 kPa), z krokiem 1, 2, 2,5, 5, 10 lub 20 × 10ⁿ. Oś głębokości sięga do ⌈zmax+0,5⌉\lceil z_{max} + 0{,}5 \rceil m, co najmniej 2 m, z liniami siatki co 1 m.

Generowanie kart

Podgląd PDF

Podgląd karty FVT-1

  1. Karta – strony karty bieżącego badania, odświeżane na bieżąco.
  2. „Edytor” – powrót do edytora.
  3. „Nr załącznika” – wzorzec numeru: tekst stały (np. „2” – każda karta ma nr 2) lub ze zmienną w znakach dolara („2.44c” → 2.4c, 2.5c, … dla kolejnych kart). Domyślnie „11”. Pod polem: „Ta karta: …”.
  4. „Język karty” – „Polski” / „English”.
  5. „Skala szarości” – karta bez kolorów.
  6. „Wydruk eko” – „bez wypełnień barwnych – kontury i szrafury”.
  7. „PDF” – pobranie karty w PDF (plik badanie_FVT_<nazwa>…).
  8. „DXF (CAD)” – karta jako rysunek DXF.
  9. „SVG” – grafika wektorowa do edycji i wstawienia w raport.
  10. „PNG” – obraz 300 dpi.

Uwaga. Opisy na karcie FVT (nagłówki tabeli, legenda symboli, „data badania”, „wymiar sondy”, opisy osi) są w kodzie zapisane po polsku. Przy „Język karty: English” tłumaczą się tylko elementy wspólne ramki (np. „Załącznik”, stopka) – do weryfikacji przed oddaniem karty po angielsku.

Generator kart wielu badań

Okno „Generuj: wyniki fvt”

  1. „Zaznacz wszystkie (n/n)” – zaznacza wszystkie widoczne badania. Shift + klik zaznacza zakres.
  2. „Grupa danych” – filtr listy („Wszystkie badania” lub zapisany zestaw).
  3. Lista badań – pole wyboru, nazwa i numer kolejny karty. Na liście są tylko badania, dla których można zrobić kartę (co najmniej jedna głębokość z TmaxT_{max}).
  4. „Nazwa zestawu, np. Obiekt A” z przyciskiem „Zapisz zestaw” – zapamiętuje zaznaczenie pod nazwą (pojawi się potem w „Grupa danych”).
  5. „Nr załącznika” – wzorzec numeracji jak w podglądzie. Karty powstają w kolejności nazw.
  6. „Przypisz numery na stałe” – tworzy „Wykaz załączników” z ustalonymi numerami. Bez tego nowe badanie „w środku” listy przesuwa numery kolejnych kart.
  7. „Spis załączników (xlsx)” – arkusz ze spisem załączników.
  8. „Język kart” – „Polski” / „English”.
  9. „Wydruk” – „Kolorowy”, „Skala szarości”, „Eko – bez wypełnień barwnych”.
  10. „DXF” – karty zaznaczonych badań w DXF.
  11. „PDF (n)” – jeden plik PDF z kartami n zaznaczonych badań.

„Zamknij” zamyka okno. Tytuł okna to „Generuj: wyniki fvt” (skrót zapisany małymi literami).

Eksport AGS4

Wyniki FVT trafiają do pliku AGS 4.1.1 zlecenia („Zestawienie badań” → „Eksport AGS4”), do grupy IVAN – jeden wiersz na głębokość:

Pole AGS Jednostka Wartość z modułu
IVAN_DPTH m zz
IVAN_IVAN kPa sfvs_{fv} – wynik bez współczynnika μ
IVAN_IVAR kPa sur/μ=(Tres−Trod) Ks_{ur}/\mu = (T_{res} - T_{rod})\,K – wartość rezydualna bez μ
IVAN_DATE – data badania
IVAN_REM – „Krzyżak D=… mm, H=… mm; mu=…; su=… kPa”

Badanie FVT jest w pliku osobną lokalizacją (LOCA, typ IVAN).

Dane na karcie

Karta wyników FVT-1

Karta ma format A4 i tytuł „Wyniki badania:” z nazwą badania. W nagłówku są nazwa i adres wykonawcy (z danych zlecenia) oraz numer załącznika, w stopce „Wykonano w programie Geocore” i numer strony (gdy stron jest więcej niż jedna).

Pierwsza strona – część górna:

Element Zawartość Warunek
„data badania:” Data z „Dane ogólne” zawsze („—”, gdy brak)
„wymiar sondy:” „H mm × D mm (K = … kPa/Nm)” zawsze
„kąt górnej i dolnej krawędzi sondy:” „iT: …°; iB: …°” zawsze
„zestawienie wyników pomiaru” Tabela – kolumny niżej zawsze
Legenda symboli i wzorów „Tmax – maksymalna pomierzona wartość momentu obrotowego, …; su = μ · sfv; sfv = Tmax;s · K (ISO 22476-9); μ wg EC7: (0,43/wL)^0,45 ≥ 0,5.” zawsze
Wykres su(z)s_u(z) Jak w panelu „Wyniki” zawsze
Kolumna warstw przy wykresie Warstwy otworu referencyjnego opcja „Pokaż warstwy…” i wybrany otwór
Kółka surs_{ur} na wykresie – opcja „Pokaż wartości rezydualne…” i co najmniej jedno TresT_{res}
Poziomy charakterystyczne Przerywane linie z opisem gdy wpisane w „Lokalizacja”

Kolumny tabeli „zestawienie wyników pomiaru”:

Kolumna Jednostka Znaczenie Warunek
„Głębokość [m]” m zz zawsze
„Tmax [Nm]” Nm Maksymalny moment (z tabeli lub z krzywej) zawsze
„Trod [Nm]” Nm Tarcie żerdzi (wg trybu) zawsze
„Tmax;s [Nm]” Nm Tmax−TrodT_{max} - T_{rod} zawsze
„sfv [kPa]” kPa Wytrzymałość zmierzona zawsze
„μ [-]” – Współczynnik poprawkowy zawsze
„su [kPa]” kPa Wytrzymałość na ścinanie bez odpływu zawsze
„sur [kPa]” kPa Wytrzymałość rezydualna („–” gdy brak TresT_{res}) opcja „Pokaż wartości rezydualne…”
„St” – Czułość („–” gdy brak lub sur≤0s_{ur} \le 0) opcja „Pokaż wartości rezydualne…”

Wykresy krzywych kąt–moment – pod częścią górną, po jednym na każdą głębokość z krzywej (co najmniej 2 punkty). Na pierwszej stronie mieszczą się 3 krzywe, na każdej kolejnej 4. Jeżeli krzywych jest więcej, karta ma więcej stron. Każdy wykres zawiera:

Element Opis
Tytuł „Głębokość = … m” –
Krzywa Niebieska linia, oś pozioma „kąt [°]”, pionowa „T [Nm]” (od 0, z zapasem 10 % ponad TmaxT_{max})
Punkt szczytu z opisem „Tmax = … Nm” Kropka w najwyższym punkcie krzywej. Opis pokazuje TmaxT_{max} z tabeli odczytów (gdy wpisane), bo krzywa bywa próbkowana rzadziej niż odczyt – stąd różnica 58,20 (tabela) wobec 57,9 (punkt krzywej) w FVT-1
Linia „Trod = … Nm” Szara przerywana linia pozioma; gdy Trod>0T_{rod} > 0
Linia „Tres = … Nm” Zielony odcinek przy końcu krzywej; gdy jest TresT_{res} i włączona opcja wartości rezydualnych
Wartości obok wykresu „Tmax”, „Trod”, „Tmax;s”, „sfv”, „μ”, „su”, a przy włączonej opcji – „sur”, „St”

Głębokości z tabeli odczytów bez krzywej są tylko w tabeli i na wykresie su(z)s_u(z) – nie mają własnego wykresu.

Interpretacja i obliczenia

Obliczenia są w src/lib/fvt.ts. Kolejność na każdej głębokości:

  1. Połączenie tabeli odczytów i krzywych (wartości wpisane mają pierwszeństwo, brakujące – z krzywej).
  2. Stała krzyżaka KK.
  3. Tmax;sT_{max;s}, sfvs_{fv}.
  4. Współczynnik μ\mu.
  5. sus_u, surs_{ur}, StS_t.

Stała krzyżaka K

Wg PN-EN ISO 22476-9 (podręcznik GIMSGEO, s. 84):

K=0,012πD2(Dcos⁡iT+Dcos⁡iB+6H)K = \frac{0{,}012}{\pi D^2 \left( \dfrac{D}{\cos i_T} + \dfrac{D}{\cos i_B} + 6H \right)}

gdzie:

  • KK – stała krzyżaka [kPa/Nm],
  • DD – szerokość krzyżaka [m] (w programie wpisujesz mm; kod dzieli przez 1000),
  • HH – wysokość krzyżaka [m],
  • iTi_T, iBi_B – kąty zaostrzenia górnej i dolnej krawędzi łopatki [°].

Stała 0,012 łączy współczynnik 12 z rozwiązania teoretycznego (ścinanie na pobocznicy i obu podstawach walca) i zamianę Pa na kPa. Dla krawędzi płaskich (iT=iB=0i_T = i_B = 0) wzór przechodzi w klasyczne T=πD2(H/2+D/6) suT = \pi D^2 (H/2 + D/6)\, s_u.

Przykłady (FVT-1 i test fvt.test.ts):

Krzyżak iTi_T iBi_B KK [kPa/Nm]
65 × 130 mm 0° 0° 0,993
65 × 130 mm 0° 45° 0,965

Maksymalny moment ścinający i wytrzymałość zmierzona

Tmax;s=Tmax−TrodT_{max;s} = T_{max} - T_{rod}

sfv=Tmax;s⋅Ks_{fv} = T_{max;s} \cdot K

gdzie TmaxT_{max} – maksymalny pomierzony moment obrotowy [Nm], TrodT_{rod} – moment tarcia żerdzi [Nm], sfvs_{fv} – wytrzymałość na ścinanie zmierzona w badaniu [kPa]. Brak TrodT_{rod} = 0.

Współczynnik poprawkowy μ

Kolejność ustalania μ na danej głębokości:

  1. wartość z kolumny „μ [-]” tabeli odczytów (gdy wpisana);
  2. μ wg Eurokodu 7 z granicy płynności wLw_L (gdy wpisana w sekcji „Krzyżak”);
  3. μ=1\mu = 1.

Wzór EC7 (PN-EN 1997-2, w kodzie muEc7):

μ=(0,43wL)0,45≥0,5\mu = \left( \frac{0{,}43}{w_L} \right)^{0{,}45} \ge 0{,}5

gdzie wLw_L – granica płynności jako ułamek [–]. Wpisane wL>1w_L > 1 program dzieli przez 100.

wLw_L [%] 20 28,7 32 43 60 80 100 ≥ 200
μ [–] 1,41 1,20 1,14 1,00 0,86 0,76 0,68 0,50 (ograniczenie)

Gdy μ > 1,2 (np. z tabeli, albo z EC7 dla wLw_L poniżej ok. 28,7 %), pod tabelą odczytów pojawia się ostrzeżenie „μ > 1,2 – EC7 nie zaleca bez uzasadnienia dodatkowymi badaniami.” Obliczenia nie są wtedy blokowane.

Wytrzymałość na ścinanie bez odpływu, wartość rezydualna i czułość

su=μ⋅sfvs_u = \mu \cdot s_{fv}

sur=μ (Tres−Trod) Ks_{ur} = \mu \, (T_{res} - T_{rod}) \, K

St=susur(tylko gdy sur>0)S_t = \frac{s_u}{s_{ur}} \qquad (\text{tylko gdy } s_{ur} > 0)

gdzie TresT_{res} – moment rezydualny [Nm], surs_{ur} – rezydualna wytrzymałość na ścinanie [kPa], StS_t – czułość [–]. Bez TresT_{res} nie ma surs_{ur} ani StS_t.

Program odejmuje tarcie żerdzi także od momentu rezydualnego i stosuje ten sam μ. Dlatego czułość nie zależy od μ ani od K: St=(Tmax−Trod)/(Tres−Trod)S_t = (T_{max} - T_{rod}) / (T_{res} - T_{rod}).

Przykład – FVT-1, z = 2,0 m (TmaxT_{max} = 58,2 Nm, TrodT_{rod} = 2,1 Nm, TresT_{res} = 31,4 Nm, wLw_L = 32 %, K = 0,9649 kPa/Nm):

Krok Obliczenie Wynik
Tmax;sT_{max;s} 58,2 − 2,1 56,10 Nm
sfvs_{fv} 56,10 · 0,9649 54,13 kPa
μ (0,43 / 0,32)^0,45 1,14
sus_u 1,1422 · 54,13 61,83 kPa
surs_{ur} 1,1422 · (31,4 − 2,1) · 0,9649 32,29 kPa
StS_t 61,83 / 32,29 1,91

Te same wartości są na karcie (zrzut wyżej). Na 2,5 m: sus_u = 69,00 kPa, na 3,0 m: sus_u = 76,05 kPa.

Wyznaczanie Tmax, Tres i Trod z krzywej

Punkty krzywej danej głębokości są sortowane po kącie (funkcja curveCharacteristics). Krzywa musi mieć co najmniej 2 punkty.

Wielkość Reguła
TmaxT_{max} Największy moment na krzywej; zapamiętany jest też kąt, przy którym wystąpił
TresT_{res} Średnia momentów z punktów po szczycie leżących w ostatnich 15 % zakresu kąta: α≥αost−0,15(αost−α0)\alpha \ge \alpha_{ost} - 0{,}15(\alpha_{ost} - \alpha_0). Gdy żaden taki punkt nie leży po szczycie – ostatni punkt krzywej. Gdy szczyt jest ostatnim punktem – brak TresT_{res}
TrodT_{rod} – „Automatycznie z krzywej” Próg T0+0,1 (Tmax−T0)T_0 + 0{,}1\,(T_{max} - T_0), gdzie T0T_0 – moment pierwszego punktu. Program zbiera punkty od początku krzywej (przed szczytem), dopóki moment nie przekroczy progu. TrodT_{rod} = największy moment w tym odcinku. Odcinek musi mieć co najmniej 2 punkty, inaczej TrodT_{rod} nie jest wyznaczane
TrodT_{rod} – „Z zakresu 0…kąt graniczny” Największy moment wśród punktów o kącie ≤ „Kąt graniczny [°]”

Przykład z testu fvt.test.ts: krzywa z odcinkiem tarcia ~1,3 Nm do 25° i szczytem 24,26 Nm przy 50°, zakończona punktami 75° (20,9 Nm) i 80° (20,6 Nm):

  • TmaxT_{max} = 24,26 Nm przy 50°;
  • TrodT_{rod} (auto) = 1,40 Nm (próg 0 + 0,1 · 24,26 = 2,43 Nm; punkty 0–25° mieszczą się pod progiem);
  • TrodT_{rod} (zakres 0–20°) = 1,30 Nm;
  • TresT_{res} = (20,9 + 20,6) / 2 = 20,75 Nm (ostatnie 15 % zakresu: 68–80°).

Na krzywych demonstracyjnych FVT-1 (bez odcinka tarcia) tryb automatyczny nie znajduje TrodT_{rod} – już drugi punkt (3°, 8,5 Nm) przekracza próg 5,79 Nm – więc program bierze TrodT_{rod} z tabeli. TresT_{res} z krzywej dla 2,0 m wyniósłby 32,96 Nm (średnia z kątów 78–90°), ale tabela ma wpisane 31,4 Nm i to ono jest użyte.

Łączenie tabeli i krzywych

Funkcja readingsFromCurves:

  • głębokości wyników = suma głębokości z tabeli odczytów i z krzywych (porównywane dokładnie, bez tolerancji);
  • TmaxT_{max} = wartość z tabeli, a gdy pusta – z krzywej. Bez obu głębokość jest pomijana;
  • TresT_{res} = z tabeli, a gdy puste – z krzywej;
  • TrodT_{rod} = w trybie „Ręcznie” z tabeli; w trybach z krzywej – z krzywej, a gdy się nie da – z tabeli; brak = 0;
  • μ = tylko z tabeli (inaczej EC7 lub 1).

W panelu „Wyniki” wartości wzięte z krzywej mają gwiazdkę „*”.

Interpretacja wyników

  • Zastosowanie. FVT stosuje się w miękkich i średnio sztywnych gruntach spoistych i organicznych (iły, gliny, namuły, torfy). W gruntach z domieszką piasku lub żwiru wynik bywa zawyżony.
  • Współczynnik μ. Koryguje sfvs_{fv} do wytrzymałości „projektowej” (wpływ prędkości ścinania i anizotropii). Dla gruntów o dużej plastyczności μ < 1, dla gruntów mało plastycznych μ > 1. Gdy nie znasz wLw_L, zostaw puste pole – program przyjmie μ = 1 (wynik = sfvs_{fv}).
  • Czułość StS_t. Stosunek wytrzymałości gruntu nienaruszonego do przerobionego. Program podaje samą liczbę, bez klasyfikacji – klasę czułości przyjmij wg stosowanej normy lub literatury.
  • Profil su(z)s_u(z). W gruntach normalnie skonsolidowanych sus_u zwykle rośnie z głębokością. Pojedyncze wartości odstające sprawdź na wykresie krzywej (np. trafienie na kamień: ostry, wąski szczyt).

Typowe problemy

Komunikaty walidacji wyświetlane nad edytorem, przy pozycji listy i w module „Weryfikacja danych”:

Komunikat Poziom Przyczyna i co zrobić
„Brak wymiarów krzyżaka (H, D) – nie można obliczyć su” błąd „H [mm]” lub „D [mm]” puste albo ≤ 0. Wpisz wymiary z metryki krzyżaka (typowo 65 × 130 mm lub 55 × 110 mm).
„Brak wyników pomiarów – nie można wygenerować karty” błąd Na żadnej głębokości nie da się ustalić TmaxT_{max} (puste tabele, brak z, brak Tmax i krzywej). „Podgląd PDF” jest nieaktywny, a badanie nie trafia do generatora kart.
„Brak współrzędnych – badanie nie pojawi się na mapie ani w przekrojach” ostrzeżenie Uzupełnij X, Y w „Lokalizacja”.
„Rzędna nie została wypełniona” ostrzeżenie Uzupełnij „Rzędna [m n.p.m.]”.
„Brak daty badania” ostrzeżenie Uzupełnij „Data”.
„Nie podano operatora” ostrzeżenie Uzupełnij „Operator”.

Komunikat w sekcji odczytów:

Komunikat Co zrobić
„μ > 1,2 – EC7 nie zaleca bez uzasadnienia dodatkowymi badaniami.” Sprawdź wLw_L (czy wpisano procent, a nie np. wilgotność) i wartości μ w tabeli. Wynik jest liczony, ale wymaga uzasadnienia.

Inne sytuacje:

  • Krzywa nie łączy się z wierszem tabeli – głębokość w tabeli krzywych różni się od głębokości w tabeli odczytów (np. 2,0 i 2,05). Program pokaże wtedy dwie osobne głębokości. Popraw z, aby były identyczne.
  • surs_{ur} ujemne, StS_t = „–” – TrodT_{rod} jest większe niż TresT_{res}. Najczęściej to tryb „Z zakresu 0…kąt graniczny” z kątem obejmującym już wzrost momentu (zob. Tarcie żerdzi) albo błędnie wpisane TrodT_{rod}. Program nie zgłasza tego jako błędu – sprawdź tabelę wyników.
  • „Stała sondy K = Infinity kPa/Nm” – D = 0 (puste pole). Wpisz wymiary krzyżaka.
  • Brak surs_{ur} mimo krzywej – szczyt krzywej jest jej ostatnim punktem (badanie przerwano przed spadkiem momentu). Dopisz TresT_{res} ręcznie albo wczytaj dłuższą krzywą.
  • Tryb „Automatycznie z krzywej” daje TrodT_{rod} = wartość z tabeli lub 0 – krzywa nie ma początkowego odcinka tarcia (moment od razu rośnie). To zachowanie zamierzone; sprawdź kolumnę „Trod” w panelu „Wyniki” (brak gwiazdki = wartość nie pochodzi z krzywej).
  • Po zmianie tabeli wynik się nie zmienia – sprawdź, czy wartość nie jest wpisana w tabeli odczytów. Wartości wpisane mają pierwszeństwo przed wyznaczonymi z krzywej (dotyczy TmaxT_{max} i TresT_{res}; TrodT_{rod} w trybach z krzywej – odwrotnie).
  • Na karcie brak współrzędnych i rzędnej – karta FVT drukuje z nagłówka tylko datę badania. Współrzędne, rzędna i nazwa otworu referencyjnego nie są na niej podawane.