13. Sondowania krzyżakowe (FVT)
Interpretacja polowej sondy krzyżakowej FVT – stała krzyżaka K, wytrzymałość zmierzona sfv, współczynnik μ wg Eurokodu 7, wytrzymałość na ścinanie bez odpływu su, wartości rezydualne sur i czułość St – z krzywymi kąt–moment i kartą wyników.
W aplikacji: Sondowania → Sondowania FVT
Wstęp
Moduł „Sondowania FVT” służy do opracowania wyników badania polową sondą krzyżakową (FVT, field vane test). W badaniu wciska się w grunt spoisty czteroramienny krzyżak i obraca go ze stałą prędkością, mierząc moment obrotowy. Z momentu maksymalnego program wyznacza wytrzymałość gruntu na ścinanie bez odpływu, a z momentu po zniszczeniu struktury – wytrzymałość rezydualną i czułość.
Moduł liczy na bieżąco, w miarę wpisywania danych:
| Wielkość | Symbol | Jednostka | Wzór (szczegóły w Interpretacji) |
|---|---|---|---|
| Stała sondy (krzyżaka) | kPa/Nm | z wymiarów , i kątów , (ISO 22476-9) | |
| Maksymalny moment ścinający | Nm | ||
| Wytrzymałość zmierzona | kPa | ||
| Współczynnik poprawkowy | – | z tabeli albo wg EC7 z granicy płynności | |
| Wytrzymałość na ścinanie bez odpływu | kPa | ||
| Wytrzymałość rezydualna | kPa | ||
| Czułość | – |
Źródła przyjęte w kodzie (src/lib/fvt.ts): PN-EN ISO 22476-9 (stała krzyżaka), PN-EN 1997-2 (Eurokod 7) – współczynnik μ, oraz podręcznik GIMSGEO (s. 83–84), z którego przejęto układ danych i karty.
Dane wejściowe wpisujesz na dwa sposoby, które można łączyć:
- tabela odczytów – na każdej głębokości , , i (opcjonalnie) μ;
- krzywe kąt–moment – pełny zapis z urządzenia (głębokość, kąt, moment). Program wyznacza z nich , i – zależnie od ustawienia – wszędzie tam, gdzie w tabeli odczytów brakuje wartości.
Skąd moduł bierze dane i dokąd je oddaje.
- Warstwy do wykresu pochodzą z otworu referencyjnego (rozdział Otwory).
- Badania FVT są widoczne na mapie zlecenia (grupa „Sondowania FVT”, symbol szachownicy), w „Zestawieniu badań” (źródło „Sondowania FVT”), w zestawieniach XLSX („Zestawienia”) i w module „Weryfikacja danych”.
- Na przekroju geotechnicznym badanie FVT może być punktem przekroju, ale bez wykresu wyników.
- Wyniki trafiają do eksportu AGS4 (grupa IVAN, przycisk „Eksport AGS4” w „Zestawieniu badań”), do rozdziału „Wyniki FVT” raportu zbiorczego i do pliku projektu.
- Badania można kopiować i przenosić do innych zleceń („Kopiuj / przenieś…”).
Przykłady w tym rozdziale pochodzą ze zlecenia demonstracyjnego „Budowa hali magazynowej” – badanie „FVT-1”: krzyżak 65 × 130 mm, , , , trzy głębokości (2,0; 2,5; 3,0 m), tarcie żerdzi wpisane ręcznie. Badania FVT są też w zleceniu „Przebudowa mostu…” („FVT-P1”).
Układ ekranu

- „Dodaj” – tworzy nowe badanie o nazwie „FVT-n” (n = liczba istniejących badań + 1). Nowe badanie ma wartości domyślne: H = 130 mm, D = 65 mm, , puste, tarcie żerdzi „Automatycznie z krzywej”, kąt graniczny 20°, obie opcje karty włączone, puste tabele. Liczba obok przycisku to liczba badań w zleceniu.
- Lista badań – nazwa i liczba głębokości pomiaru („3 pomiarów”). Liczone są głębokości, na których da się ustalić (z tabeli lub z krzywej). Żółty trójkąt przy nazwie oznacza ostrzeżenia, czerwony – błędy (zob. Typowe problemy). Po najechaniu na pozycję pojawiają się menu „⋯” (polecenie „Kopiuj / przenieś do zlecenia…”) i ikona kosza. Od 6 pozycji nad listą pojawia się pole „Szukaj…” i filtr statusu.
- „Nazwa” – nazwa badania. Pojawia się na liście, w tytule karty („Wyniki badania: FVT-1”) i w nazwie pliku PDF (
badanie_FVT…). Obok plakietka rodzaju „badanie FVT”. - „Status badania” – „Bez statusu”, „Projektowane”, „Surowe dane”, „Przetwarzane”, „Zaakceptowane”, „Archiwalne”. Status steruje m.in. symbolem na mapie i filtrem listy.
- „Historia” – poprzednie wersje badania z możliwością przywrócenia (wymaga połączenia z internetem i zapisania bieżących zmian). Obok wskaźnik autozapisu – zmiany zapisują się same, nie ma przycisku „Zapisz”.
- Panel „Wyniki” – wykres i tabela wyników (opis w Panel „Wyniki”).
- „Podgląd PDF” – karta wyników bieżącego badania. Przycisk jest nieaktywny, dopóki program nie ustali na co najmniej jednej głębokości.
- „Generuj karty…” – karty wielu badań naraz (zob. Generator kart).
- „Kopiuj / przenieś…” – kopiowanie lub przenoszenie badań widocznych na liście (wg filtru) do innego zlecenia.
- „Kosz” – usunięte badania FVT. Możesz je przywrócić przez 30 dni.
Gdy w zleceniu są co najmniej dwa badania FVT, w nagłówku edytora (obok „Historia”) pojawia się też przycisk „Kopiuj z istniejącego” (zob. Kopiowanie z innego badania). W zleceniu „Hala” jest tylko jedno badanie, więc na zrzucie go nie ma.
Usunięcie badania (ikona kosza na liście) wymaga potwierdzenia w oknie „Usunąć: nazwa?” z opisem „Pozycja trafi do kosza. Możesz ją przywrócić przez 30 dni.”
Nad edytorem wyświetla się lista uwag walidacji (gdy są). Badanie FVT-1 ma komplet danych, więc listy nie widać.
Wprowadzanie danych
Edytor ma sekcje: „Dane ogólne” (z podsekcją „Lokalizacja”), „Krzyżak”, „Odczyty (puste pola Tmax/Tres – z krzywej)”, „Krzywe kąt – moment”, „Karta” oraz „Zdjęcia z terenu”. Każda zmiana od razu przelicza panel wyników i kartę.
Dane ogólne

- „Data” – data badania (kalendarz). Na karcie: „data badania”.
- „Operator” – osoba wykonująca badanie. Pole ze słownikiem organizacji: lista podpowiada wcześniej użyte nazwiska, a przycisk „+” obok dopisuje wpisaną wartość do słownika operatorów FVT.
- „Nadzór” – osoba nadzorująca, również ze słownikiem („+”).
- „Otwór referencyjny” – otwór zlecenia, z którego brane są warstwy do kolumny litologii na wykresie . „— brak —” = bez warstw.
- „Uwagi” – dowolny opis badania.
- „Lokalizacja” – podsekcja współrzędnych (opis niżej).
| Pole | Jednostka | Opis | Uwagi |
|---|---|---|---|
| „Data” | – | Data wykonania badania | Na karcie „data badania”; puste = „—”; brak daty daje ostrzeżenie |
| „Operator” | – | Wykonawca badania | Słownik organizacji „operatorzy FVT”; brak daje ostrzeżenie |
| „Nadzór” | – | Osoba nadzorująca | Słownik organizacji „nadzór FVT” |
| „Otwór referencyjny” | – | Otwór z litologią | Lista otworów zlecenia; warstwy na wykresie (karta: gdy włączona opcja „Pokaż warstwy…”) |
| „Uwagi” | – | Opis | Nie drukuje się na karcie FVT |
Lokalizacja

- „Szerokość geograficzna” – WGS84 w stopniach dziesiętnych; pod polem zapis w stopniach, minutach i sekundach.
- „Długość geograficzna” – j.w. Po zmianie którejkolwiek współrzędnej program przelicza X/Y do układu zlecenia.
- „Wybierz na mapie” – okno „Wybierz lokalizację”: kliknij miejsce badania na mapie. Na mapie widać też inne badania zlecenia.
- „Moja lokalizacja (GPS)” – współrzędne z urządzenia (telefon, tablet).
- „Działka z ULDK” – numer działki, obręb, gmina, powiat i województwo z usługi ULDK (GUGiK) dla wpisanych współrzędnych.
- „X [układ]” – współrzędna X w układzie zlecenia (etykieta pokazuje układ, np. „X [WGS84]”).
- „Y [układ]” – współrzędna Y.
- „Rzędna [m n.p.m.]” – rzędna terenu w punkcie badania. Służy też do przeliczania poziomów charakterystycznych podanych rzędną na głębokość.
- „Województwo” – lista województw; dalej „Powiat”, „Gmina”, „Miasto / miejscowość”, „Numer działki”, „Właściciel działki”.
- „Kilometraż” – np. „1+123” (obiekty liniowe).
- „Dodaj poziom charakterystyczny” – poziomy (np. niweleta, posadowienie) rysowane na wykresie jako przerywana linia z opisem.
| Pole | Jednostka | Opis |
|---|---|---|
| „Szerokość geograficzna”, „Długość geograficzna” | ° | WGS84 |
| „X [układ]”, „Y [układ]” | m (° dla WGS84) | Współrzędne w układzie zlecenia; brak = ostrzeżenie |
| „Rzędna [m n.p.m.]” | m n.p.m. | Rzędna terenu; brak lub 0 = ostrzeżenie |
| „Województwo”, „Powiat”, „Gmina”, „Miasto / miejscowość”, „Numer działki”, „Właściciel działki” | – | Dane administracyjne (można je pobrać z ULDK) |
| „Kilometraż” | – | Pikietaż |
| „Dodatkowe informacje” | – | Np. „przy przepuście, przy filarze nr 3” |
| „Poziomy charakterystyczne” | m | Odniesienie (głębokość / rzędna), wartość, opis, kolor. Rzędna jest przeliczana na głębokość od rzędnej badania |
Krzyżak

- „H [mm]” – wysokość krzyżaka (długość łopatek).
- „D [mm]” – szerokość (średnica) krzyżaka.
- „iT [°]” – kąt zaostrzenia górnej krawędzi łopatki (0° = krawędź płaska).
- „iB [°]” – kąt zaostrzenia dolnej krawędzi łopatki.
- „wL [%] (μ wg EC7)” – granica płynności gruntu. Gdy ją wpiszesz, program wylicza współczynnik μ wg Eurokodu 7 dla wszystkich głębokości, na których w tabeli nie wpisano własnego μ.
- „Stała sondy K = … kPa/Nm” – stała krzyżaka wyliczona z H, D, iT, iB (wzór w Interpretacji). Dla FVT-1 (65 × 130 mm, iB = 45°): K = 0,965 kPa/Nm.
- „Tarcie żerdzi (Trod)” – sposób ustalenia momentu tarcia żerdzi (lista niżej).
| Pole | Jednostka | Opis | Uwagi |
|---|---|---|---|
| „H [mm]” | mm | Wysokość krzyżaka | Domyślnie 130; puste → 0 (błąd „Brak wymiarów krzyżaka…”) |
| „D [mm]” | mm | Szerokość krzyżaka | Domyślnie 65; puste → 0 (błąd) |
| „iT [°]” | ° | Kąt górnej krawędzi łopatki | Domyślnie 0 |
| „iB [°]” | ° | Kąt dolnej krawędzi łopatki | Domyślnie 0 (typowo 0° lub 45°) |
| „wL [%] (μ wg EC7)” | % | Granica płynności | Puste = μ z tabeli albo 1. Wartość > 1 traktowana jest jako procent (32 → 0,32), wartość ≤ 1 – jako ułamek (0,32 → 0,32) |
| „Tarcie żerdzi (Trod)” | – | „Ręcznie (tabela pomiarów)”, „Automatycznie z krzywej”, „Z zakresu 0…kąt graniczny” | Nowe badanie: „Automatycznie z krzywej”; starsze badania bez ustawienia: „Ręcznie” |
| „Kąt graniczny [°]” | ° | Górna granica zakresu kąta dla trybu „Z zakresu…” | Widoczne tylko w tym trybie; domyślnie 20; puste → 20 |
Pola H, D, iT, iB, wL zapisują wartość po wyjściu z pola (Tab, kliknięcie obok). Dziesiętne możesz wpisać z przecinkiem lub kropką.
Tarcie żerdzi (Trod)

| Opcja | Skąd | Uwagi |
|---|---|---|
| „Ręcznie (tabela pomiarów)” | Z kolumny „Trod [Nm]” tabeli odczytów; puste = 0 | Krzywe nadal uzupełniają brakujące i |
| „Automatycznie z krzywej” | Poziom początkowego odcinka krzywej na danej głębokości (algorytm w Interpretacji) | Gdy z krzywej nie da się wyznaczyć (za mało punktów na początku) – wartość z tabeli, a gdy i tam pusto – 0 |
| „Z zakresu 0…kąt graniczny” | Największy moment w zakresie kąta od 0° do „Kąt graniczny [°]” | Gdy na krzywej nie ma punktów w tym zakresie – wartość z tabeli |
W trybach z krzywej wartość z krzywej ma pierwszeństwo przed kolumną „Trod [Nm]” tabeli. Pod listą pojawia się podpowiedź, np. „Trod = poziom początkowego odcinka krzywej, zanim grunt zacznie stawiać opór (wyznaczany osobno na każdej głębokości). Tmax i Tres są wyznaczane z krzywej, jeśli nie wpiszesz ich w tabeli.”

- „Tarcie żerdzi (Trod)” ustawione na „Z zakresu 0…kąt graniczny”.
- „Kąt graniczny [°]” – tu 20°.
- Podpowiedź „Trod = największy moment w zakresie od 0° do kąta granicznego. Tmax i Tres są wyznaczane z krzywej, jeśli nie wpiszesz ich w tabeli.”
- Tabela wyników – wartości z gwiazdką „” pochodzą z krzywej („ wyznaczone z krzywej kąt–moment”).
Uwaga. Zrzut pokazuje typowy błąd ustawień. Krzywe w FVT-1 zaczynają się od 0 Nm i nie mają odcinka samego tarcia żerdzi, więc w zakresie 0–20° moment rośnie już na skutek ścinania gruntu. Program przyjął = 45,00 Nm (zamiast 2,10 Nm z tabeli) i spadło z 61,8 do 14,5 kPa. jest wtedy większe od , więc wychodzi ujemne, a = „–”. Program nie ostrzega o takim wyniku. Tryb „Z zakresu…” stosuj tylko wtedy, gdy krzywa ma wyraźny początkowy odcinek tarcia (np. pomiar z poślizgiem sprzęgła), a kąt graniczny kończy się przed wzrostem momentu.
Odczyty (puste pola Tmax/Tres – z krzywej)

- Tabela odczytów – jeden wiersz na głębokość pomiaru.
- Ikona kosza w wierszu – usuwa ten wiersz (bez potwierdzenia).
- Podpowiedź „Zaznacz komórkę i wklej (Ctrl+V) blok z Excela. Enter – edycja, strzałki – nawigacja.” i liczba wierszy („3 wierszy”).
- „Wyczyść” – usuwa wszystkie wiersze tabeli (bez potwierdzenia; cofnąć można przez „Historia”).
- Następna sekcja – „Krzywe kąt – moment”.
| Kolumna | Jednostka | Opis | Uwagi |
|---|---|---|---|
| „z [m]” | m | Głębokość pomiaru (środek krzyżaka) | Wymagana; wiersz bez z jest pomijany. Musi być dokładnie równa z w tabeli krzywych, żeby wiersze się połączyły |
| „Tmax [Nm]” | Nm | Maksymalny moment obrotowy (z tarciem żerdzi) | Puste → z krzywej tej głębokości; brak obu → głębokość pomijana |
| „Trod [Nm]” | Nm | Moment tarcia żerdzi | Używany w trybie „Ręcznie” i jako zapas w trybach z krzywej; puste = 0 |
| „Tres [Nm]” | Nm | Moment rezydualny (po zniszczeniu struktury) | Puste → z krzywej; brak obu → brak i |
| „μ [-]” | – | Współczynnik poprawkowy dla tej głębokości | Puste → μ wg EC7 z (gdy wpisane), inaczej 1 |
Obsługa tabeli (wspólna dla obu tabel modułu):
- kliknij komórkę, aby ją zaznaczyć; Enter lub F2 – edycja; Esc – anulowanie edycji;
- strzałki i Tab / Shift+Tab – przejście do sąsiedniej komórki;
- Delete / Backspace – wyczyszczenie komórki;
- Ctrl+V – wklejenie bloku skopiowanego z Excela od zaznaczonej komórki w prawo i w dół. Brakujące wiersze dopisują się same;
- wiersz z „+” na końcu tabeli dopisuje nowy wiersz.
Kolejność wierszy nie ma znaczenia – wyniki są sortowane po głębokości.
Krzywe kąt – moment

- Tabela krzywych – wszystkie punkty wszystkich krzywych w jednej tabeli; krzywe rozróżnia kolumna „z [m]”. W FVT-1 są trzy krzywe po 31 punktów (kąt 0–90° co 3°), razem 93 wiersze.
- „Pokaż warstwy z otworu referencyjnego” – kolumna litologii obok wykresu na karcie.
- „Pokaż wartości rezydualne (Tres, sur, St)” – kolumny i w tabeli karty, kółka na wykresie i linia na wykresach krzywych.
- „Zdjęcia z terenu” – zdjęcia badania z datą i współrzędnymi (z EXIF albo z lokalizacji telefonu).
| Kolumna | Jednostka | Opis | Uwagi |
|---|---|---|---|
| „z [m]” | m | Głębokość pomiaru, do której należy punkt | Ta sama wartość we wszystkich punktach jednej krzywej |
| „Kąt [°]” | ° | Kąt obrotu krzyżaka | Punkty są sortowane po kącie |
| „Moment [Nm]” | Nm | Zmierzony moment obrotowy | – |
Wiersze bez kompletu trzech wartości są pomijane. Jedna krzywa wymaga co najmniej 2 punktów. Krzywe wklejasz z arkusza (Ctrl+V) – np. eksport z rejestratora sondy, z dopisaną kolumną głębokości.
Krzywa może istnieć bez wiersza w tabeli odczytów – wtedy głębokość dochodzi do wyników z i wyznaczonymi z krzywej, a – wg trybu (w trybie „Ręcznie” = 0).
Karta
Sekcja ma dwa przełączniki (znaczniki 2 i 3 wyżej):
| Opcja | Domyślnie | Co zmienia na karcie |
|---|---|---|
| „Pokaż warstwy z otworu referencyjnego” | włączona | Kolumna warstw (kolor gruntu + symbol) po prawej stronie wykresu . Bez otworu referencyjnego kolumny i tak nie ma |
| „Pokaż wartości rezydualne (Tres, sur, St)” | włączona | Kolumny „sur [kPa]” i „St” tabeli zbiorczej, kółka na wykresie, linia i opis „Tres = …” na wykresach krzywych, wiersze „sur = …”, „St = …” obok krzywych |
Przełączniki dotyczą tylko karty. Panel „Wyniki” zawsze pokazuje warstwy i .
Kopiowanie z innego badania
„Kopiuj z istniejącego” (widoczne, gdy w zleceniu są co najmniej dwa badania FVT) otwiera okno z opisem „Skopiowane sekcje zastąpią aktualnie wprowadzone dane tego badania.” Wybierz „Źródło danych” (inne badanie FVT) i zaznacz sekcje („Wszystko” zaznacza wszystkie):
| Sekcja | Co jest kopiowane w FVT |
|---|---|
| „Dane ogólne (data, operator, nadzór, uwagi, otwór referencyjny, status)” | data, operator, nadzór, uwagi, otwór referencyjny, status |
| „Lokalizacja (współrzędne, rzędna, dane administracyjne, poziomy charakterystyczne)” | X, Y, rzędna, kilometraż, dane administracyjne, działka, dodatkowe informacje, poziomy charakterystyczne |
| „Parametry badania (sonda, ustawienia interpretacji)” | H, D, iT, iB, wL, tryb tarcia żerdzi, kąt graniczny, opcje karty |
| „Wyniki pomiarów” | tabela odczytów i tabela krzywych |
„Kopiuj” zatwierdza (komunikat „Skopiowano dane z …”), „Anuluj” zamyka okno. Typowe zastosowanie: kolejne badanie tym samym krzyżakiem – skopiuj „Parametry badania” i „Dane ogólne”.
Kopiowanie i przenoszenie do innego zlecenia
„Kopiuj / przenieś…” pod listą (albo „Kopiuj / przenieś do zlecenia…” w menu „⋯” pozycji) otwiera okno wyboru zlecenia docelowego i trybu: kopia albo przeniesienie. Przeniesione badanie znika z bieżącego zlecenia. Szczegóły – rozdział o zleceniach.
Panel „Wyniki”

- Wykres – oś wartości u góry („su (●), sur (○) [kPa]”), głębokość w dół („z [m]”). Pełne niebieskie kółka – , puste pomarańczowe – (gdy jest choć jedno ). Po prawej kolumna warstw z otworu referencyjnego (gdy wybrany), przerywanymi liniami – poziomy charakterystyczne. Wykres pojawia się, gdy jest choć jeden wynik.
- Tabela wyników – kolumny „z [m]”, „Tmax”, „Trod”, „Tres” [Nm] i „su” [kPa]. Gwiazdka „” przy wartości oznacza, że wyznaczono ją z krzywej kąt–moment (pod tabelą: „ wyznaczone z krzywej kąt–moment”).
Oś zaczyna się od 0 i kończy na „okrągłej” wartości nie mniejszej niż największe (co najmniej 10 kPa), z krokiem 1, 2, 2,5, 5, 10 lub 20 × 10ⁿ. Oś głębokości sięga do m, co najmniej 2 m, z liniami siatki co 1 m.
Generowanie kart
Podgląd PDF

- Karta – strony karty bieżącego badania, odświeżane na bieżąco.
- „Edytor” – powrót do edytora.
- „Nr załącznika” – wzorzec numeru: tekst stały (np. „2” – każda karta ma nr 2) lub ze zmienną w znakach dolara („2.c” → 2.4c, 2.5c, … dla kolejnych kart). Domyślnie „”. Pod polem: „Ta karta: …”.
- „Język karty” – „Polski” / „English”.
- „Skala szarości” – karta bez kolorów.
- „Wydruk eko” – „bez wypełnień barwnych – kontury i szrafury”.
- „PDF” – pobranie karty w PDF (plik
badanie_FVT_<nazwa>…). - „DXF (CAD)” – karta jako rysunek DXF.
- „SVG” – grafika wektorowa do edycji i wstawienia w raport.
- „PNG” – obraz 300 dpi.
Uwaga. Opisy na karcie FVT (nagłówki tabeli, legenda symboli, „data badania”, „wymiar sondy”, opisy osi) są w kodzie zapisane po polsku. Przy „Język karty: English” tłumaczą się tylko elementy wspólne ramki (np. „Załącznik”, stopka) – do weryfikacji przed oddaniem karty po angielsku.
Generator kart wielu badań

- „Zaznacz wszystkie (n/n)” – zaznacza wszystkie widoczne badania. Shift + klik zaznacza zakres.
- „Grupa danych” – filtr listy („Wszystkie badania” lub zapisany zestaw).
- Lista badań – pole wyboru, nazwa i numer kolejny karty. Na liście są tylko badania, dla których można zrobić kartę (co najmniej jedna głębokość z ).
- „Nazwa zestawu, np. Obiekt A” z przyciskiem „Zapisz zestaw” – zapamiętuje zaznaczenie pod nazwą (pojawi się potem w „Grupa danych”).
- „Nr załącznika” – wzorzec numeracji jak w podglądzie. Karty powstają w kolejności nazw.
- „Przypisz numery na stałe” – tworzy „Wykaz załączników” z ustalonymi numerami. Bez tego nowe badanie „w środku” listy przesuwa numery kolejnych kart.
- „Spis załączników (xlsx)” – arkusz ze spisem załączników.
- „Język kart” – „Polski” / „English”.
- „Wydruk” – „Kolorowy”, „Skala szarości”, „Eko – bez wypełnień barwnych”.
- „DXF” – karty zaznaczonych badań w DXF.
- „PDF (n)” – jeden plik PDF z kartami n zaznaczonych badań.
„Zamknij” zamyka okno. Tytuł okna to „Generuj: wyniki fvt” (skrót zapisany małymi literami).
Eksport AGS4
Wyniki FVT trafiają do pliku AGS 4.1.1 zlecenia („Zestawienie badań” → „Eksport AGS4”), do grupy IVAN – jeden wiersz na głębokość:
| Pole AGS | Jednostka | Wartość z modułu |
|---|---|---|
| IVAN_DPTH | m | |
| IVAN_IVAN | kPa | – wynik bez współczynnika μ |
| IVAN_IVAR | kPa | – wartość rezydualna bez μ |
| IVAN_DATE | – | data badania |
| IVAN_REM | – | „Krzyżak D=… mm, H=… mm; mu=…; su=… kPa” |
Badanie FVT jest w pliku osobną lokalizacją (LOCA, typ IVAN).
Dane na karcie

Karta ma format A4 i tytuł „Wyniki badania:” z nazwą badania. W nagłówku są nazwa i adres wykonawcy (z danych zlecenia) oraz numer załącznika, w stopce „Wykonano w programie Geocore” i numer strony (gdy stron jest więcej niż jedna).
Pierwsza strona – część górna:
| Element | Zawartość | Warunek |
|---|---|---|
| „data badania:” | Data z „Dane ogólne” | zawsze („—”, gdy brak) |
| „wymiar sondy:” | „H mm × D mm (K = … kPa/Nm)” | zawsze |
| „kąt górnej i dolnej krawędzi sondy:” | „iT: …°; iB: …°” | zawsze |
| „zestawienie wyników pomiaru” | Tabela – kolumny niżej | zawsze |
| Legenda symboli i wzorów | „Tmax – maksymalna pomierzona wartość momentu obrotowego, …; su = μ · sfv; sfv = Tmax;s · K (ISO 22476-9); μ wg EC7: (0,43/wL)^0,45 ≥ 0,5.” | zawsze |
| Wykres | Jak w panelu „Wyniki” | zawsze |
| Kolumna warstw przy wykresie | Warstwy otworu referencyjnego | opcja „Pokaż warstwy…” i wybrany otwór |
| Kółka na wykresie | – | opcja „Pokaż wartości rezydualne…” i co najmniej jedno |
| Poziomy charakterystyczne | Przerywane linie z opisem | gdy wpisane w „Lokalizacja” |
Kolumny tabeli „zestawienie wyników pomiaru”:
| Kolumna | Jednostka | Znaczenie | Warunek |
|---|---|---|---|
| „Głębokość [m]” | m | zawsze | |
| „Tmax [Nm]” | Nm | Maksymalny moment (z tabeli lub z krzywej) | zawsze |
| „Trod [Nm]” | Nm | Tarcie żerdzi (wg trybu) | zawsze |
| „Tmax;s [Nm]” | Nm | zawsze | |
| „sfv [kPa]” | kPa | Wytrzymałość zmierzona | zawsze |
| „μ [-]” | – | Współczynnik poprawkowy | zawsze |
| „su [kPa]” | kPa | Wytrzymałość na ścinanie bez odpływu | zawsze |
| „sur [kPa]” | kPa | Wytrzymałość rezydualna („–” gdy brak ) | opcja „Pokaż wartości rezydualne…” |
| „St” | – | Czułość („–” gdy brak lub ) | opcja „Pokaż wartości rezydualne…” |
Wykresy krzywych kąt–moment – pod częścią górną, po jednym na każdą głębokość z krzywej (co najmniej 2 punkty). Na pierwszej stronie mieszczą się 3 krzywe, na każdej kolejnej 4. Jeżeli krzywych jest więcej, karta ma więcej stron. Każdy wykres zawiera:
| Element | Opis |
|---|---|
| Tytuł „Głębokość = … m” | – |
| Krzywa | Niebieska linia, oś pozioma „kąt [°]”, pionowa „T [Nm]” (od 0, z zapasem 10 % ponad ) |
| Punkt szczytu z opisem „Tmax = … Nm” | Kropka w najwyższym punkcie krzywej. Opis pokazuje z tabeli odczytów (gdy wpisane), bo krzywa bywa próbkowana rzadziej niż odczyt – stąd różnica 58,20 (tabela) wobec 57,9 (punkt krzywej) w FVT-1 |
| Linia „Trod = … Nm” | Szara przerywana linia pozioma; gdy |
| Linia „Tres = … Nm” | Zielony odcinek przy końcu krzywej; gdy jest i włączona opcja wartości rezydualnych |
| Wartości obok wykresu | „Tmax”, „Trod”, „Tmax;s”, „sfv”, „μ”, „su”, a przy włączonej opcji – „sur”, „St” |
Głębokości z tabeli odczytów bez krzywej są tylko w tabeli i na wykresie – nie mają własnego wykresu.
Interpretacja i obliczenia
Obliczenia są w src/lib/fvt.ts. Kolejność na każdej głębokości:
- Połączenie tabeli odczytów i krzywych (wartości wpisane mają pierwszeństwo, brakujące – z krzywej).
- Stała krzyżaka .
- , .
- Współczynnik .
- , , .
Stała krzyżaka K
Wg PN-EN ISO 22476-9 (podręcznik GIMSGEO, s. 84):
gdzie:
- – stała krzyżaka [kPa/Nm],
- – szerokość krzyżaka [m] (w programie wpisujesz mm; kod dzieli przez 1000),
- – wysokość krzyżaka [m],
- , – kąty zaostrzenia górnej i dolnej krawędzi łopatki [°].
Stała 0,012 łączy współczynnik 12 z rozwiązania teoretycznego (ścinanie na pobocznicy i obu podstawach walca) i zamianę Pa na kPa. Dla krawędzi płaskich () wzór przechodzi w klasyczne .
Przykłady (FVT-1 i test fvt.test.ts):
| Krzyżak | [kPa/Nm] | ||
|---|---|---|---|
| 65 × 130 mm | 0° | 0° | 0,993 |
| 65 × 130 mm | 0° | 45° | 0,965 |
Maksymalny moment ścinający i wytrzymałość zmierzona
gdzie – maksymalny pomierzony moment obrotowy [Nm], – moment tarcia żerdzi [Nm], – wytrzymałość na ścinanie zmierzona w badaniu [kPa]. Brak = 0.
Współczynnik poprawkowy μ
Kolejność ustalania μ na danej głębokości:
- wartość z kolumny „μ [-]” tabeli odczytów (gdy wpisana);
- μ wg Eurokodu 7 z granicy płynności (gdy wpisana w sekcji „Krzyżak”);
- .
Wzór EC7 (PN-EN 1997-2, w kodzie muEc7):
gdzie – granica płynności jako ułamek [–]. Wpisane program dzieli przez 100.
| [%] | 20 | 28,7 | 32 | 43 | 60 | 80 | 100 | ≥ 200 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| μ [–] | 1,41 | 1,20 | 1,14 | 1,00 | 0,86 | 0,76 | 0,68 | 0,50 (ograniczenie) |
Gdy μ > 1,2 (np. z tabeli, albo z EC7 dla poniżej ok. 28,7 %), pod tabelą odczytów pojawia się ostrzeżenie „μ > 1,2 – EC7 nie zaleca bez uzasadnienia dodatkowymi badaniami.” Obliczenia nie są wtedy blokowane.
Wytrzymałość na ścinanie bez odpływu, wartość rezydualna i czułość
gdzie – moment rezydualny [Nm], – rezydualna wytrzymałość na ścinanie [kPa], – czułość [–]. Bez nie ma ani .
Program odejmuje tarcie żerdzi także od momentu rezydualnego i stosuje ten sam μ. Dlatego czułość nie zależy od μ ani od K: .
Przykład – FVT-1, z = 2,0 m ( = 58,2 Nm, = 2,1 Nm, = 31,4 Nm, = 32 %, K = 0,9649 kPa/Nm):
| Krok | Obliczenie | Wynik |
|---|---|---|
| 58,2 − 2,1 | 56,10 Nm | |
| 56,10 · 0,9649 | 54,13 kPa | |
| μ | (0,43 / 0,32)^0,45 | 1,14 |
| 1,1422 · 54,13 | 61,83 kPa | |
| 1,1422 · (31,4 − 2,1) · 0,9649 | 32,29 kPa | |
| 61,83 / 32,29 | 1,91 |
Te same wartości są na karcie (zrzut wyżej). Na 2,5 m: = 69,00 kPa, na 3,0 m: = 76,05 kPa.
Wyznaczanie Tmax, Tres i Trod z krzywej
Punkty krzywej danej głębokości są sortowane po kącie (funkcja curveCharacteristics). Krzywa musi mieć co najmniej 2 punkty.
| Wielkość | Reguła |
|---|---|
| Największy moment na krzywej; zapamiętany jest też kąt, przy którym wystąpił | |
| Średnia momentów z punktów po szczycie leżących w ostatnich 15 % zakresu kąta: . Gdy żaden taki punkt nie leży po szczycie – ostatni punkt krzywej. Gdy szczyt jest ostatnim punktem – brak | |
| – „Automatycznie z krzywej” | Próg , gdzie – moment pierwszego punktu. Program zbiera punkty od początku krzywej (przed szczytem), dopóki moment nie przekroczy progu. = największy moment w tym odcinku. Odcinek musi mieć co najmniej 2 punkty, inaczej nie jest wyznaczane |
| – „Z zakresu 0…kąt graniczny” | Największy moment wśród punktów o kącie ≤ „Kąt graniczny [°]” |
Przykład z testu fvt.test.ts: krzywa z odcinkiem tarcia ~1,3 Nm do 25° i szczytem 24,26 Nm przy 50°, zakończona punktami 75° (20,9 Nm) i 80° (20,6 Nm):
- = 24,26 Nm przy 50°;
- (auto) = 1,40 Nm (próg 0 + 0,1 · 24,26 = 2,43 Nm; punkty 0–25° mieszczą się pod progiem);
- (zakres 0–20°) = 1,30 Nm;
- = (20,9 + 20,6) / 2 = 20,75 Nm (ostatnie 15 % zakresu: 68–80°).
Na krzywych demonstracyjnych FVT-1 (bez odcinka tarcia) tryb automatyczny nie znajduje – już drugi punkt (3°, 8,5 Nm) przekracza próg 5,79 Nm – więc program bierze z tabeli. z krzywej dla 2,0 m wyniósłby 32,96 Nm (średnia z kątów 78–90°), ale tabela ma wpisane 31,4 Nm i to ono jest użyte.
Łączenie tabeli i krzywych
Funkcja readingsFromCurves:
- głębokości wyników = suma głębokości z tabeli odczytów i z krzywych (porównywane dokładnie, bez tolerancji);
- = wartość z tabeli, a gdy pusta – z krzywej. Bez obu głębokość jest pomijana;
- = z tabeli, a gdy puste – z krzywej;
- = w trybie „Ręcznie” z tabeli; w trybach z krzywej – z krzywej, a gdy się nie da – z tabeli; brak = 0;
- μ = tylko z tabeli (inaczej EC7 lub 1).
W panelu „Wyniki” wartości wzięte z krzywej mają gwiazdkę „*”.
Interpretacja wyników
- Zastosowanie. FVT stosuje się w miękkich i średnio sztywnych gruntach spoistych i organicznych (iły, gliny, namuły, torfy). W gruntach z domieszką piasku lub żwiru wynik bywa zawyżony.
- Współczynnik μ. Koryguje do wytrzymałości „projektowej” (wpływ prędkości ścinania i anizotropii). Dla gruntów o dużej plastyczności μ < 1, dla gruntów mało plastycznych μ > 1. Gdy nie znasz , zostaw puste pole – program przyjmie μ = 1 (wynik = ).
- Czułość . Stosunek wytrzymałości gruntu nienaruszonego do przerobionego. Program podaje samą liczbę, bez klasyfikacji – klasę czułości przyjmij wg stosowanej normy lub literatury.
- Profil . W gruntach normalnie skonsolidowanych zwykle rośnie z głębokością. Pojedyncze wartości odstające sprawdź na wykresie krzywej (np. trafienie na kamień: ostry, wąski szczyt).
Typowe problemy
Komunikaty walidacji wyświetlane nad edytorem, przy pozycji listy i w module „Weryfikacja danych”:
| Komunikat | Poziom | Przyczyna i co zrobić |
|---|---|---|
| „Brak wymiarów krzyżaka (H, D) – nie można obliczyć su” | błąd | „H [mm]” lub „D [mm]” puste albo ≤ 0. Wpisz wymiary z metryki krzyżaka (typowo 65 × 130 mm lub 55 × 110 mm). |
| „Brak wyników pomiarów – nie można wygenerować karty” | błąd | Na żadnej głębokości nie da się ustalić (puste tabele, brak z, brak Tmax i krzywej). „Podgląd PDF” jest nieaktywny, a badanie nie trafia do generatora kart. |
| „Brak współrzędnych – badanie nie pojawi się na mapie ani w przekrojach” | ostrzeżenie | Uzupełnij X, Y w „Lokalizacja”. |
| „Rzędna nie została wypełniona” | ostrzeżenie | Uzupełnij „Rzędna [m n.p.m.]”. |
| „Brak daty badania” | ostrzeżenie | Uzupełnij „Data”. |
| „Nie podano operatora” | ostrzeżenie | Uzupełnij „Operator”. |
Komunikat w sekcji odczytów:
| Komunikat | Co zrobić |
|---|---|
| „μ > 1,2 – EC7 nie zaleca bez uzasadnienia dodatkowymi badaniami.” | Sprawdź (czy wpisano procent, a nie np. wilgotność) i wartości μ w tabeli. Wynik jest liczony, ale wymaga uzasadnienia. |
Inne sytuacje:
- Krzywa nie łączy się z wierszem tabeli – głębokość w tabeli krzywych różni się od głębokości w tabeli odczytów (np. 2,0 i 2,05). Program pokaże wtedy dwie osobne głębokości. Popraw z, aby były identyczne.
- ujemne, = „–” – jest większe niż . Najczęściej to tryb „Z zakresu 0…kąt graniczny” z kątem obejmującym już wzrost momentu (zob. Tarcie żerdzi) albo błędnie wpisane . Program nie zgłasza tego jako błędu – sprawdź tabelę wyników.
- „Stała sondy K = Infinity kPa/Nm” – D = 0 (puste pole). Wpisz wymiary krzyżaka.
- Brak mimo krzywej – szczyt krzywej jest jej ostatnim punktem (badanie przerwano przed spadkiem momentu). Dopisz ręcznie albo wczytaj dłuższą krzywą.
- Tryb „Automatycznie z krzywej” daje = wartość z tabeli lub 0 – krzywa nie ma początkowego odcinka tarcia (moment od razu rośnie). To zachowanie zamierzone; sprawdź kolumnę „Trod” w panelu „Wyniki” (brak gwiazdki = wartość nie pochodzi z krzywej).
- Po zmianie tabeli wynik się nie zmienia – sprawdź, czy wartość nie jest wpisana w tabeli odczytów. Wartości wpisane mają pierwszeństwo przed wyznaczonymi z krzywej (dotyczy i ; w trybach z krzywej – odwrotnie).
- Na karcie brak współrzędnych i rzędnej – karta FVT drukuje z nagłówka tylko datę badania. Współrzędne, rzędna i nazwa otworu referencyjnego nie są na niej podawane.